21 Ὀκτωβρίου 1912: Ἡ ἀπελευθέρωση τῆς Πρέβεζας ἀπὸ τοὺς Ὀθωμανούς

Tοῦ Κωνσταντίνου Χασόγια, φοιτητὴ Τμήματος Ἱστορίας καὶ Ἀρχαιολογίας Ε.Κ.Π.Α.

Ἡ 21η Ὀκτωβρίου 1912 ἀποτελεῖ μία ἀπὸ τὶς σημαντικότερες ἡμερομηνίες στὴν ἱστορία τῆς πόλεως τῆς Πρέβεζας, καθὼς σηματοδοτεῖ τὴν ἀπελευθέρωσή της ἀπὸ τὸν ὀθωμανικὸ ζυγὸ καὶ τὴν ἔνταξή της στό -τότε- Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος. Τὸ γεγονὸς ἐντάσσεται στὸ εὐρύτερο πλαίσιο τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ Α΄ Βαλκανικοῦ Πολέμου, ὅταν ἡ Ἑλλάδα καὶ οἱ σύμμαχοί της (Σερβία, Βουλγαρία, Μαυροβούνιο) ἐπιχείρησαν νὰ ἀπελευθερώσουν τοὺς σκλαβωμένους ἀδελφούς τους ποὺ ζοῦσαν στὰ εὐρωπαϊκὰ ἐδάφη τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας.
Στὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ αἰῶνα, ἡ Ἤπειρος παρέμενε ὑπὸ ὀθωμανικὴ διοίκηση, παρὰ τοὺς ἰσχυροὺς ἱστορικούς, πολιτισμικοὺς καὶ ἐθνικοὺς δεσμοὺς τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ της μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ἀπελευθέρωση τῶν περιοχῶν της ἀποτελοῦσε σημαντικὸ στόχο τῆς ἑλληνικῆς πολιτικῆς καὶ στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Τὸ πνεῦμα τῆς «Μεγάλης Ἰδέας» ἦταν χαραγμένο στὸ νοῦ καὶ τὴν καρδιὰ τῶν Ἑλλήνων.
Τὴν 5η Ὀκτώβριο τοῦ 1912, ἔγινε ἡ ἔναρξη τοῦ Α΄ Βαλκανικοῦ Πολέμου...

Τὸ τέλος τοῦ Κυδωνίων Γρηγορίου καὶ τῶν κατοίκων τοῦ Ἀϊβαλιοῦ

Μικρασία Χαῖρε, Βενέζης Ἠλίας

«Ὁ Κυδωνίων Γρηγόριος ἔμεινε στὴν πόλη μὲ τὰ γυναικόπαιδα, ἔκανε ὅ,τι τοῦ περνοῦσε γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ ποιμνίου του, διαβήματα, ἐκκλήσεις πρὸς τοὺς Τούρκους, νομίζοντας πὼς τὸ κῦρος τῆς Ἐκκλησίας, τὰ προνόμια τὰ σουλτανικά, εἶχαν ἀκόμα σημασία.
Σὲ λίγες μέρες, ἄρχισαν νὰ φτάνουν στὸ λιμάνι βαπόρια μὲ ἀμερικανικὴ σημαία, νὰ παραλάβουν τὰ γυναικόπαιδα.
Οἱ Τοῦρκοι εἶπαν στὴν ἀρχή: «Ἡ ἄδεια τῆς ἀναχωρήσεως ἰσχύει μόνο γιὰ 24 ὧρες. Ὅσοι δὲν προλάβουν νὰ φύγουν, θὰ μεταφερθοῦν στὸ ἐσωτερικό τῆς Ἀνατολῆς!».
Ὁ Δεσπότης πῆγε καὶ βρῆκε τὸν Τοῦρκο φρούραρχο. Εἶχε πάντα τὸ κουράγιο νὰ μιλᾶ αὐστηρά, ἂν καὶ μάντευε τὸ τέλος ποὺ τὸν περίμενε. Διαμαρτυρήθηκε: πόσοι προλαβαίναν νὰ μπαρκάρουν σὲ 24 ὧρες, μὲ τὰ λίγα μέσα ποὺ ὑπῆρχαν;
Ἐπέστρεψε στὴ Μητρόπολή του κατώδυνος τὴν ψυχήν: «Φύγετε ὅλοι ἀμέσως! Ὁ Σώζων ἑαυτὸν σωθήτω!». Τοῦ εἶπαν νὰ ἑτοιμασθεῖ νὰ φύγει καὶ ἐκεῖνος.
Ἀρνήθηκε: «Ἐφόσον καὶ ἕνας ἀκόμη ἐκ τῶν πιστῶν τοῦ ποιμνίου μου εὑρίσκεται ἐδῶ, θὰ μείνω καὶ ἐγώ».
Τὴν 30ὴ Σεπτεμβρίου τοῦ 1922, οἱ Τοῦρκοι ὁρίσανε ὡς ἡμέρα, ποὺ θὰ ἐπέτρεπαν καὶ στοὺς παπᾶδες τῶν ἕνδεκα μεγάλων ἐκκλησιῶν τοῦ Ἀϊβαλιοῦ νὰ φύγουν.
Ὁ Δεσπότης πάλι εἶπε: «Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μείνω». Ἐπειδῆ ἔμεναν ἀκόμη χριστιανοὶ στὴν πόλη. Καὶ εἶχε γνωσθεῖ ἡ τελευταία ἀγριότητα.
Ὅταν οἱ Τοῦρκοι μάζεψαν τοὺς ἄντρες ἀπὸ 18-45 ἐτῶν καὶ τοὺς...

Ἡ Μάχη τοῦ Ρίμινι (14–21/09/1944)

Ἡ συμβολὴ τῆς ΙΙΙ Ἑλληνικῆς Ὀρεινῆς Ταξιαρχίας στὸν Συμμαχικὸ Ἀγῶνα 

Τοῦ Κωνσταντίνου Χασόγια, 
Θεολόγου ΕΚΠΑ / φοιτητὴ Τμ. Ἱστορίας καὶ Ἀρχαιολογίας ΕΚΠΑ 

Ἡ κατάληψη τοῦ Ρίμινι στὶς 21 Σεπτεμβρίου 1944 ἀποτελεῖ μία ἀπὸ τὶς σημαντικότερες στιγμὲς τῆς ἑλληνικῆς στρατιωτικῆς παρουσίας στὸν Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ἡ ΙΙΙ Ἑλληνικὴ Ὀρεινὴ Ταξιαρχία, ὑπὸ τὸν Συνταγματάρχη Θρασύβουλο Τσακαλῶτο, συμμετεῖχε ἀποφασιστικὰ στὴ διάσπαση τῆς «Γοτθικῆς Γραμμῆς» καὶ εἰσῆλθε πρώτη στὴν πόλη, συμβάλλοντας στὴν ἀπελευθέρωσή της ἀπὸ τὶς δυνάμεις τοῦ Ἄξονα. 
Ἡ ἑλληνικὴ συμμετοχὴ στὸν Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ἄρχισε στὶς 28 Ὀκτωβρίου 1940, μετὰ τὴν ἀπόρριψη τοῦ ἰταλικοῦ τελεσιγράφου ἀπὸ τὸν πρωθυπουργὸ τῆς Χώρας, Ἰωάννη Μεταξᾶ, μὲ τὴ σύμφωνη γνώμη τοῦ βασιλέως Γεωργίου Β΄ καὶ τὴ συμμετοχὴ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ στὸν ὑπὲρ πάντων ἀγῶνα. Ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς ἀπέκρουσε τὴν ἰταλικὴ ἐπίθεση καὶ πέρασε στὴν ἀντεπίθεση, προελαύνοντας βαθιὰ στὴν Ἀλβανία. Στὴ συνέχεια ἀκολούθησε ἡ γερμανικὴ ἐπίθεση, μὲ τὸ ἔπος τῶν Ὀχυρῶν καὶ ἡ Μάχη τῆς Κρήτης, ποὺ ὁλοκλήρωσαν τὴν κατάληψη τῆς Ἑλλάδας...

Ἡ ἀτιμωρησία τῶν τουρκικῶν ἐγκλημάτων ὡς κανόνας: Τά «Σεπτεμβριανά» τοῦ 1955

H Eκδίωξη τῶν Ἑλλήνων τῆς Κωνσταντινούπολης τόν Σεπτέμβριο τοῦ 1955, ἡ «Νύχτα τῶν Κρυστάλλων» γιά τόν Ἑλληνισμό, ἀποτελεῖ μία μελανή στιγμή στήν Ἱστορία τῆς ἀνθρωπότητας.
Τῆς δίωξης τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶχαν προηγηθεῖ καί ἄλλες πράξεις ἀπό τήν πλευρά τῆς Τουρκίας πού παραβίαζαν διεθνεῖς συνθῆκες, ἀλλά καί τήν ἀνθρώπινη ἠθική: ἀπελάσεις, ἀπαγόρευση ἄσκησης ἐπαγγελμάτων, κατασχέσεις περιουσιῶν, στρατολόγηση Ἑλλήνων καί ἀποστολή τους σέ «τάγματα ἐργασίας», «φορολογία περιουσίας» μέ τήν ὁποία ἡ Τουρκία ὅρισε κεφαλικό φόρο πού ἔφθανε νά εἶναι διπλάσιος ἤ καί τριπλάσιος τῆς συνολικῆς ἀξίας τῆς περιουσίας, ἐνῷ, στήν περίπτωση πού οἱ Ἕλληνες δέν κατέβαλλαν τόν «φόρο» ἐντός 15 ἡμερῶν, οἱ Ἀρχές εἶχαν δικαίωμα νά κατάσχουν τήν περιουσία τους καί ἄλλα σχετικά «μέτρα». 

Τοῦ Θεοφάνη Μαλκίδη

Μάλιστα ὅλα τά παραπάνω ἔγιναν ὅταν ἡ πατρίδα μας πολεμοῦσε τόν Ναζισμό- Φασισμό καί ὁ λαός πέθαινε ἀπό τήν πεῖνα καί τά ἐκτελεστικά ἀποσπάσματα...

23η Ἰουλίου 1942: Ἡ ἔναρξη τοῦ ἔνοπλου ἀγῶνα τοῦ Ναπ. Ζέρβα στὰ βουνὰ τῆς Ἠπείρου

Γράφει ὁ Κωνσταντῖνος Χασόγιας, Θεολόγος Ε.Κ.Π.Α. 
- φοιτητὴς Τμήματος Ἱστορίας καὶ Ἀρχαιολογίας Ε.Κ.Π.Α. 

Ἡ 23η Ἰουλίου 1942 ἀποτελεῖ ἕναν ἀπὸ τοὺς σημαντικοὺς σταθμοὺς τῆς Ἑλληνικῆς Ἐθνικῆς Ἀντίστασης. Τὴν ἡμέρα ἐκείνη ὁ ἀπότακτος ἀντισυνταγματάρχης Ναπολέων Ζέρβας ἐγκατέλειψε τὴν κατεχόμενη Ἀθήνα καὶ κατευθύνθηκε πρὸς τὰ ὀρεινὰ τῆς Ἠπείρου, ἀνταποκρινόμενος στὴν ἀπόφαση νὰ ὀργανώσει ἔνοπλη ἀντίσταση κατὰ τῶν δυνάμεων Κατοχῆς. Ἡ πρωτοβουλία αὐτὴ ἐπρόκειτο νὰ ὁδηγήσει στὴ συγκρότηση τῶν Ἐθνικῶν Ὁμάδων Ἑλλήνων Ἀνταρτῶν (Ε.Ο.Ε.Α.) καὶ νὰ καταστήσει τὸν Ε.Δ.Ε.Σ. μία ἀπὸ τὶς σημαντικότερες ἀντιστασιακὲς ὀργανώσεις τῆς περιόδου. 
Ἡ γενιὰ τοῦ 1940 εἶχε ἤδη βιώσει τὴν ἐποποιία τοῦ Ἑλληνοϊταλικοῦ Πολέμου καὶ τῆς γερμανικῆς εἰσβολῆς (1940–1941). Παρὰ τὴν κατάληψη τῆς χώρας καὶ τὴν ἐπιβολὴ τῆς τριπλῆς κατοχῆς ἀπὸ τὶς δυνάμεις τῆς Γερμανίας, τῆς Ἰταλίας καὶ τῆς Βουλγαρίας, ὁ ἑλληνικὸς ἀγῶνας δὲν ἔπαυσε. Ἡ ἐξόριστη ἑλληνικὴ κυβέρνηση, ὑπὸ τὸν Βασιλέα Γεώργιο Β΄ καὶ τὸν πρωθυπουργὸ Ἐμμανουὴλ Τσουδερό, ἐγκαταστάθηκε στὴ Μέση Ἀνατολή, ὅπου ἀνασυγκροτήθηκαν...

Σκόπια: Οἱ ξεχασμένοι ἀπὸ τὸ ἑλληνικὸ κράτος Ἕλληνες τοῦ Πέχτσεβο

"Πρὶν ἀναχωρήσουν γιὰ τὸ Πέχτσεβο, κατενθουσιασμένοι ἀπὸ τὴν φιλοξενία, τοὺς ἐπισκεφθήκαμε γιὰ τὰ ἀποχαιρετιστήρια δῶρα καὶ μᾶς ἀντάμειψαν μὲ τὰ τραγούδια τους σὲ σπαστὰ Ἑλληνικὰ ποὺ πρόφθασαν νὰ μάθουν, μέσα σὲ λίγες ἡμέρες, ἀπὸ τὶς ἀδελφές". 
Τὸ Πέχτσεβο εἶναι ἕνας ὀρεινὸς οἰκισμός, σὲ ὑψόμετρο 1158 μέτρων, στὰ νότια τοῦ γειτονικοῦ κράτους κοντὰ στὰ σύνορα μὲ τὴν Βουλγαρία. 
Μὲ τὴν ἀνταλλαγὴ τῶν πληθυσμῶν βάση τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης ὅταν ἔφυγαν οἱ μουσουλμᾶνοι τῆς περιοχῆς τὸ 1924 ἐγκαταστάθηκε σὲ αὐτὸ μία μεγάλη ὁμάδα Ἑλλήνων ἀπὸ τὴν περιοχή τῆς Καλλίπολης τῆς ἀνατολικῆς Θράκης. 
Ἔχουν δημιουργήσει καὶ σύλλογο μὲ τὴν ἐπωνυμία «Σύλλογος Ἑλλήνων τοῦ Πέχτσεβο «Καλλίπολις»...

Ἡ Μάχη Κιλκίς - Λαχανᾶ (19 - 21 Ἰουνίου 1913)

Δρ. Ἴωαν. Σ. Παπαφλωράτος, Νομικός-Διεθνολόγος, 

καθηγητὴς στρατιωτικῶν σχολῶν

Τὶς μέρες αὐτές, συμπληρώνονται 113 ἔτη ἀπὸ τὴ διεξαγωγὴ τῆς πολύνεκρης μάχης Κιλκίς - Λαχανᾶ, ἡ ὁποία διεσφάλισε τὴν ἑλληνικὴ κυριαρχία στὴ Θεσσαλονίκη. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ τιμοῦν οἱ Ἔνοπλες Δυνάμεις καὶ ἡ πόλη τοῦ Κιλκὶς ἀλλὰ εἶναι ἄγνωστο στοὺς περισσότερους Νεοέλληνες.
Τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 1912, ξέσπασε ὁ Α΄ Βαλκανικὸς Πόλεμος, στὸν ὁποῖο ἡ Ἑλλάδα συμπαρετάχθη μὲ τὴ Βουλγαρία, τὸ Μαυροβούνιο καὶ τὴ Σερβία, κατὰ τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας. Στὸν πόλεμο αὐτόν, ὁ Ἑλληνικὸς Στρατὸς (μὲ ἐπί κεφαλῆς τὸν Διάδοχο Κωνσταντῖνο) διέτρεξε 448 χιλιόμετρα ―ἀπὸ τὴ Λάρισσα μέχρι τὴ Φλώρινα― ἐντὸς 34 ἡμερῶν, περνῶντας ἀνάμεσα ἀπὸ βουνὰ καὶ ἑλώδεις πεδιάδες, συχνὰ κάτω ἀπὸ ἀδιάκοπη βροχή. Κατήγαγε μία σειρὰ ἀπὸ περίλαμπρες νῖκες στὸν Σαραντάπορο, στὰ Γιαννιτσὰ κ.α. Ὡς ἀποτέλεσμα, ἀπελευθερώθηκαν χιλιάδες Ἑλλήνων καὶ συνελήφθησαν 35.000 αἰχμάλωτοι, συμπεριλαμβανομένου τοῦ Τούρκου Ἀρχιστράτηγου.
Λίγο μετά, ἡ Στρατιὰ Ἠπείρου ἀπελευθέρωσε τὰ Ἰωάννινα, πετυχαίνοντας...

Σασῶν: τὸ ἑλληνικὸ νησὶ ποὺ ὅλοι ἀγνοοῦν, παραχωρήθηκε στὴν Ἀλβανία καὶ ἔγινε τόπος σφαγῆς Ἑλλήνων. Σήμερα στὸ ἐπίκεντρο δισεκατομμυρίων ἐπενδύσεων Κούσνερ καὶ τῶν ἀλβανικῶν προκλήσεων!

Ἡ νῆσος Σασῶν (Sazan) σὲ εἰδικὸ καθεστώς;

Τὸ 1864, ἡ νῆσος Σασῶν παρεχωρήθη τυπικὰ στὴν Ἑλλάδα ὡς παράρτημα τῶν Ἰονίων νήσων, ὅμως ἡ Ἑλλὰς δὲν ἤσκησε κυριαρχικὰ δικαιώματα, διότι ἐθεωρήθη «τελείως ἄχρηστη, διότι ἦταν τελείως ἄγονος». Ἡ προσάρτησις τοῦ νησιοῦ ἔγινε τὸ 1912 κατὰ τὸν Α΄ Βαλκανικὸ πόλεμο ἀπὸ ἄγημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Ἐκκενώθηκε ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, ὡστόσο, τὸ 1914 κατόπιν πιέσεων τῆς Ἰταλίας καὶ τῆς Αὐστροουγγαρίας καὶ παρεχωρήθη στὴν Ἀλβανία μὲ τὸν Ἑλληνικὸ Νόμο 272/1914 (ΦΕΚ 151/Α΄/7-6-1914), ὁ ὁποῖος ἦταν ὑποχρεωτικὴ ἀπόρροια τοῦ Πρωτοκόλλου τῆς Φλωρεντίας. Στὶς 2 Ἰουλίου 1914 ἀπεχώρησαν ἀπὸ τὴ Σασῶνα 25 Ἕλληνες στρατιῶτες ποὺ εἶχαν ἐπικεφαλῆς ἐπιλοχία καὶ 8 ναῦτες μὲ ἐπικεφαλῆς ὑποκελευστή, χωρὶς νὰ τὴν παραδώσουν σὲ ἐκπρόσωπο τῶν Ἀλβανῶν. Στὸ νησὶ παρέμειναν δεκαπέντε οἰκογένειες βλαχοφώνων Ἑλλήνων ποιμένων, οἱ ὁποῖοι ἐπεθυμοῦσαν τὴν προστασία τῶν Ἑλλήνων στρατιωτῶν. Μετὰ τὴν ἀποχώρησι τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατιωτικοῦ σώματος, στὶς 16 Ἰουλίου 1914 ἐσφαγιάσθησαν...

Ἡ προσάρτησις τῆς Βορείου Ἠπείρου στὸν φυσικό της κορμό

ΦΩΤΟ: Οἱ 10 ἀπὸ τοὺς 15 Βορειοηπειρῶτες βουλευτές, οἱ ὁποῖοι στὶς 11 Γενάρη τοῦ 1916 κάθισαν στὰ ἕδρανα τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων!
Ὡς Βορειοηπειρῶτες ἢ ὡς Νότιοι Ἀλβανοί; Ἑλλάδα! Ὅσο καὶ ἂν προσπάθησε τὸ βαρὺ πυροβολικὸ τῶν κονδυλοφόρων σου νὰ καταχωνιάσει τὴν ἱστορία καὶ τοὺς ἀγῶνες τῶν Βορειοηπειρωτῶν ἀγωνιστῶν γιὰ τὴν ἀνεξαρτησία σου, ἐννοεῖται καὶ τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδας τους, ὅπου συναινέσει σου ἀποσπάσθηκε ἀπὸ τὸν ἐθνικὸ κορμό, ἡ ἀλήθεια δὲν θὰ σωπαίνει! Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδέχεσαι καὶ ἐσὺ τὸ σλόγκαν περὶ ἀπογόνων κολίγων, ὅπως ἡ γείτων χώρα, στὴν ὁποία ἀνήκουμε (καὶ) συναινέσει σου; Γιατὶ ποτὲ δὲν διεκδίκησες τὴν κατάργηση οὔτε καὶ αὐτοῦ τοῦ σλόγκαν; Σεβαστὸς ὁ μὴ ἀναθεωρητισμός, ἀλλὰ ὄχι καὶ στὴν ἱστορία μας· ὄχι ἐμεῖς, οἱ παπποῦδες καὶ προπάπποι μας, ποὺ τοὺς χρωστᾶς γιὰ τὴν ἀνεξαρτησία σου, στὴν Ἀλβανία νὰ συνεχίζουμε ὡς ἀπόγονοι κολίγων, ἐνῶ στὴν...

Ἡ ἱστορία, δυστυχῶς, γιὰ τοὺς ἀφελεῖς καὶ τοὺς ἀδιάφορους ἐπαναλαμβάνεται ὀδυνηρά

Φωτίου Μιχαήλ, ἰατροῦ

Στὰ τελευταῖα χρόνια τῆς Μακεδονικῆς Δυναστείας τὸ Βυζαντινὸ κράτος κυβερνήθηκε ἀπὸ αὐτοκράτορες, οἱ ὁποῖοι μὲ τὶς λαθεμένες ἐνέργειές τους τὸ ὁδήγησαν σὲ παρακμή. Οἱ αὐτοκράτορες αὐτοὶ πῆραν τὸ μέρος τῶν πλουσίων ἀξιωματούχων της πρωτεύουσας καὶ τῶν «δυνατῶν» των ἐπαρχιῶν, καὶ προχώρησαν στὰ ἑξῆς νομοθετικὰ μέτρα:
1ον. Κατάργησαν τὸν νόμο τοῦ «Ἀλληλέγγυου» καὶ ἄλλες διατάξεις, ποὺ προστάτευαν τοὺς μικροὺς καλλιεργητὲς ἀπὸ τοὺς δυνατοὺς καὶ τοὺς εἰσπράκτορες τῶν φόρων.
2ον. Σταμάτησαν νὰ δίνουν κλῆρο γῆς (στρατιωτόπι) στοὺς ἀκρίτες τῶν συνόρων, καὶ ἐπέτρεψαν καὶ σὲ αὐτοὺς ποὺ εἶχαν ἀπὸ πρὶν νὰ τὸν πουλοῦνε σὲ δυνατοὺς καὶ ὑπερέχοντες
3ον. Ἔβαλαν ξένους μισθοφόρους στὴ θέση τῶν Βυζαντινῶν στρατιωτῶν, θεωρῶντας ὅτι αὐτοὶ στοίχιζαν λιγότερα χρήματα στὸ κράτος...

π. Ἀνανίας Κουστένης: Θὰ ἔπρεπε ἡ 29 Μαΐου νὰ εἶναι ἡμέρα ἀργίας καὶ περισυλλογῆς καὶ πένθους καὶ ἀγρυπνιῶν καὶ Θείας Λειτουργίας!

Πηγή: “Λόγοι γιὰ τὴ Ἅλωση τῆς Πόλης”, Ἀρχιμανδρίτης Ἀνανίας Κουστένης, ἐκδ. Ἀκτή, τόμ. Α΄, σελ. 32-34. 
Θὰ ἔπρεπε ἡ 29 Μαΐου νὰ εἶναι ἡμέρα ἀργίας – ἐδῶ κάνουμε ἀργία καὶ ἀπεργία γιὰ τὸ τίποτε – καὶ περισυλλογῆς καὶ πένθους καὶ ἀγρυπνιῶν καὶ Θείας Λειτουργίας. Γιατὶ νὰ μὴ βαράνε ὅλες οἱ καμπάνες ἀπὸ τὸν Ἕβρο μέχρι τὴν Κρήτη καὶ μέχρι τὰ Γιάννενα καὶ μέχρι τὴ Ζάκυνθο καὶ δὲν ξέρω ποῦ ἀλλοῦ; Γιατὶ νὰ μὴ βαράνε πένθιμα;
Ἀπὸ τὶς ἁμαρτίες μας ἔπεσε ἡ Βασιλεύουσα. Τὶς ἁμαρτίες τῶν ἀρχόντων της. Καὶ τοῦ λαοῦ της. Εἶχε συμβεῖ ἡ μέσα ἅλωση πρῶτα. Τῆς ψυχῆς ἡ ἅλωση. Ὅταν ἐγκαθιδρύθηκε στὶς ψυχὲς τῶν Βυζαντινῶν προγόνων μας, στὶς περισσότερες, τουλάχιστον, τὸ κράτος τῆς φιλαυτίας, ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα ἦταν εὔκολο νὰ πέσει ἡ Βασιλεύουσα ἐξωτερικά. Ναί, ἀδελφοί μου. Κλείστηκαν μέσα στὴ Θεοφρούρητη Πόλη, ὅσοι εἶχαν ἀπομείνει. Μερικὲς χιλιάδες. Οἱ ὑπερασπιστές της δὲν ἔφταναν τὶς πέντε χιλιάδες. Δέκα χιλιάδες ἦσαν καλογεροπαίδια στὰ μοναστήρια, παρακαλῶ! Τὰ λέει κι ὁ Ἅγιος Νεκτάριος. Πῆγαν ἐκεῖ γιὰ νὰ γλυτώσουν, νὰ μὴν πολεμήσουν, νὰ μὴν ὑπερασπιστοῦν τὴν πίστη καὶ τὴν πατρίδα. Καὶ στὸ τέλος...

Κωνσταντῖνος ὁ Μέγας: Ἕνας Θεόσταλτος Χριστιανὸς Αὐτοκράτορας

Τοῦ Κωνσταντίνου Χασόγια, Θεολόγου τοῦ ΕΚΠΑ / φοιτητοῦ Φιλοσοφικῆς Σχολῆς, Τμήματος Ἱστορίας & Ἀρχαιολογίας ΕΚΠΑ. 
Ὁ Κωνσταντῖνος Α΄ (Flavius Valerius Constantinus), γεννήθηκε στὶς 27 Φεβρουαρίου τοῦ 280 μ.Χ. στὴ Ναϊσσό, τὴ σημερινὴ Νίς τῆς Σερβίας. Ἦταν υἱὸς τῆς Ἁγίας Ἑλένης, ἡ ὁποία σύμφωνα μὲ τὴν παράδοση καταγόταν ἀπὸ ταπεινὴ οἰκογένεια, καὶ τοῦ Καίσαρα Κωνστάντιου Χλωροῦ. 
Τὸ 306 μ.Χ. ὁ Κωνστάντιος πέθανε στὴ Βρετανία. Τότε οἱ ρωμαϊκὲς λεγεῶνες ἀνακήρυξαν τὸν υἱό του Κωνσταντῖνο, στὸ Ἐβόρακο —τὴ σημερινὴ Ὑόρκη τῆς Ἀγγλίας— Αὔγουστο τῆς Δύσεως. Στὴ συνέχεια, ὁ Κωνσταντῖνος ἔλαβε μέρος σὲ σειρὰ ἐμφυλίων πολέμων, κατὰ τοὺς ὁποίους ἀναδείχθηκε σπουδαῖος στρατιωτικὸς ἡγέτης, νικῶντας ὅλους τοὺς ἀντιπάλους του. Τὸν Ὀκτώβριο...

Ἡ Δασκάλα τῆς Παράγκας

Τὴν ἔλεγαν Κυρα-Ἑλένη. Στὸν Πόντο ἦταν δασκάλα στὸ Παρθεναγωγεῖο τῆς Τραπεζοῦντας. Εἶχε τελειώσει τὸ Ἀρσάκειο. Μιλοῦσε ἑλληνικά, γαλλικά, καὶ ποντιακά. 
Στὴν Ἑλλάδα ἔγινε ἐργάτρια στὸ καπνομάγαζο. 14 ὧρες τὴ μέρα νὰ διαλέγει φύλλα καπνοῦ. Τὰ δάχτυλα κίτρινα, τὰ μάτια θολὰ ἀπὸ τὴ σκόνη. Ἀλλὰ τὸ βράδυ... τὸ βράδυ γινόταν πάλι δασκάλα. 
Ἡ παράγκα της ἦταν 3x3. Χῶμα γιὰ πάτωμα. Τενεκὲς γιὰ σκεπή. Στὸν τοῖχο εἶχε καρφώσει ἕνα μαυροπίνακα - ἕνα κομμάτι ξύλο βαμμένο μὲ κάρβουνο. Κάθε ἀπόγευμα, στὶς 6, χτυποῦσε μιὰ κατσαρόλα. Τὸ «κουδούνι» καὶ ἔρχονταν. 40 παιδιά, ξυπόλητα, μὲ κουρελιασμένα ροῦχα, παιδιὰ ποὺ τὸ πρωὶ πουλοῦσαν κουλούρια στὸ λιμάνι, ποὺ μάζευαν κάρβουνα ἀπὸ τὶς γραμμές τοῦ τρένου. 
Δὲν εἶχαν τετράδια. Ἔγραφαν πάνω σὲ παλιὰ χαρτιὰ ἀπὸ τὸ...

Μαρτυρία Χαράλαμπου Τσιτουρίδη: Τόσο πολὺ διψοῦσαν μερικοί, ὥστε ἔπιναν τὰ κάτουρα ποὺ ἄφηναν τὰ ζῶα στὶς πατημασιές τους

Ἑλληνίδες σὲ ἀναγκαστικὴ πορεία πρὸς τὰ παράλια (πηγή: βιβλίο «Certain Samaritans» τῆς Ἔσθερ Λάβτζοϊ)
Βίωσε μαρτυρικὲς πορεῖες στὴν ἐξορία, δούλεψε σὲ καταναγκαστικὰ ἔργα κουβαλῶντας καὶ σπάζοντας πέτρες, καὶ κατέληξε νὰ ἀπαρνηθεῖ τὴν κτηματικὴ περιουσία του γιὰ νὰ μπορέσει νὰ σωθεῖ.
Ὁ Χαράλαμπος Τσιτουρίδης γεννήθηκε στὸ Πουλαντζάκ, παραθαλάσσια πόλη τοῦ Εὔξεινου Πόντου, 14 χλμ δυτικά τῆς Κερασούντας καὶ 116 χλμ. βορειοδυτικά τῆς Ἀργυρούπολης. Οἱ Ἕλληνες κάτοικοι τοῦ οἰκισμοῦ χρησιμοποιοῦσαν συχνότερα τὸ ὄνομα Πουλαντζάκη.
Ὁ ἑλληνικὸς πληθυσμὸς τοῦ οἰκισμοῦ ἀνερχόταν περίπου στοὺς 2.500 κατοίκους, οἱ ὁποῖοι κατάγονταν ἀπὸ τὴν Ἀργυρούπολη καὶ μιλοῦσαν ποντιακά.
Μετὰ τὸν Α' Παγκόσμιο Πόλεμο ἐγκαταστάθηκαν στὴν περιοχὴ κάποιες οἰκογένειες Τούρκων. Ὑπῆρχε μιὰ ἐκκλησία ἀφιερωμένη στὸν Ἅγιο Γεώργιο καὶ μιὰ...

Ἡ θρυλικλη μάχη τῶν «Παπάδων» (5 - 9 Μαϊου 1944)

ΜΙΑ ΓΕΝΝΑΙΑ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΗ ΠΡΑΞΗ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ 

Τοῦ Κωνσταντίνου Χασόγια, Θεολόγου ΕΚΠΑ/ 
Φοιτητὴ Τμήματος Ἱστορίας καὶ Ἀρχαιολογίας ΕΚΠΑ 

Στὶς 9 Μαΐου 1945, ὁ στρατάρχης Βίλχελμ Κάϊτελ ὑπέγραψε τὴν ἄνευ ὅρων παράδοση τῆς Γερμανίας στὶς Συμμαχικὲς Δυνάμεις, πράξη ποὺ σηματοδότησε τὴ λήξη τοῦ Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στὴν Εὐρώπη. Παράλληλα, ἡ 9η Μαΐου καθιερώθηκε (ἄρθρο 4 §1, Ν. 2703/1999, ΦΕΚ Α΄ 72/8-4-1999) ὡς ἡμέρα ἑορτασμοῦ τῶν Ἐθνικῶν Ἀγώνων καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντίστασης κατὰ τοῦ ναζισμοῦ καὶ τοῦ φασισμοῦ, καθὼς καὶ τῆς ὀφειλόμενης τιμῆς πρὸς τοὺς ἀγωνιστές, τοὺς νεκροὺς καὶ τὰ θύματα τοῦ ἀγῶνα τῆς περιόδου 1941–1944. Ἡ πατρίδα μας ἔζησε τρία πικρὰ χρόνια κατοχῆς ἀπὸ τὶς δυνάμεις τοῦ Ἄξονα. Ὡστόσο, γενναῖοι ἄνδρες καὶ γυναῖκες ὄρθωσαν τὸ ἀνάστημά τους, δίνοντας ἕναν ἡρωικὸ ἀγῶνα ἐναντίον τῶν ξένων κατακτητῶν. 
Μετὰ τὸ ἡρωικὸ «ΟΧΙ» τῆς Ἑλλάδας τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 1940, τὸ ὁποῖο...

Ἡ ἀφιλοκέρδεια τοῦ Νικηταρᾶ

Καμπούρογλου Δημήτριος

Ἕν ἀπὸ τὰ ὄνειρά μου ἦτο —καὶ συνήθως τὰ ὄνειρα τῆς ἡμέρας δὲν ἐπαληθεύουν— νὰ γράψω διὰ τοὺς ἐλληνοτουρκικοὺς πολέμους τοῦ Ἀγῶνος, ἐν συγκρίσει καὶ ἐκ παραλλήλου πρὸς τοὺς ἑλληνοπερσικοὺς τῆς ἀρχαιότητος, μετὰ προσφυγῆς ἐνίοτε, πρὸς πλήρη παραλληλισμόν, καὶ εἰς τὰ Ὁμηρικὰ ἔπη.
Πρέπει νὰ ὁμολογήσω ἐν τούτοις, ὅτι τὴν σκέψιν ταύτην ὀφείλω εἰς τὸν Νικηταρᾶν, ὅστις βλέπων τοὺς Τούρκους φεύγοντας πανικόβλητους εἰς τὴν μάχην τῶν Δολιανῶν, ἐφώναζεν εἰς αὐτούς: «Σταθῆτε Πέρσαι νὰ πολεμήσωμε!» —Περσιάνους μάλιστα τοὺς ἀπεκάλει.
Εἰς τὸν Νικηταρᾶν δὲ καὶ θὰ περιορισθῶ σήμερον. Δὲν θὰ τὸν βιογραφήσω ὅμως• διότι θὰ ἦτο ἀνάγκη τότε νὰ ἀναπτύξω ὅλον τὸν ἀπελευθερωτικὸν τῶν Ἑλλήνων Ἀγῶνα, ἀφοῦ εἰς τὰς σημαντικωτέρας μάχας, καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Πελοποννήσου, παρέστη καὶ ἔδρασεν ὁ Νικηταρᾶς μετὰ τοῦ Κολοκοτρώνη, τοῦ Ὑψηλάντου, τοῦ Ὀδυσσέως, τοῦ Καραϊσκάκη καὶ ἄλλων, πάντοτε εἰς τοὺς κινδύνους...

Οἱ Ντρέδες καὶ ἡ προσφορά τους στὴν Ἐθνεγερσία τοῦ 1821

Μετάλλιο ποὺ εἰκονίζει 

τὴν ὀρκωμοσία τῶν Ντρέδων 

(24 Μαρτίου 1821) 

Τοῦ Κωνσταντίνου Χασόγια,

Θεολόγου Ε.Κ.Π.Α. 

Οἱ Ντρέδες, ὑπῆρξαν οἱ γενναῖοι πολεμιστὲς στὴν βόρειο Μεσσηνία, ποὺ πῆραν τὰ ὅπλα καὶ ἀγωνίσθηκαν γιὰ ἀποτίναξη τοῦ Ὀθωμανικοῦ ζυγοῦ κατὰ τὰ ἔτη τῆς Ἐθνεγερσίας, ἀπὸ τὸ 1821 καθὼς καὶ στὴ συνέχεια κατὰ τοῦ εἰσβολέα Ἰμπραήμ. Στὸ πέρασμα τῶν αἰώνων ἀπέδειξαν ὅτι ὑπῆρξαν ἀπόγονοι γενναίων ἀνδρῶν ἐπιβεβαιώνοντας τὴ σπαρτιατικὴ ρήση: «Ἄμμες δὲ γ’ ἐσσόμεθα πολλῷ κάρρονες». 
Σύμφωνα μὲ τὶς ἱστορικὲς πηγές, ἡ ἱστορία των Ντρέδων, φθάνει ἕως τὸν 14ο αἰῶνα στὴν περιοχὴ τῆς Ἠπείρου. Μετὰ ἀπὸ τὴν ἐμφάνιση τῶν Ὀθωμανῶν Τούρκων, σαράντα οἰκογένειες ἀναγκάσθηκαν νὰ μετακινηθοῦν ἀπὸ τὴν περιοχὴ τῆς Ἠπείρου στὴν Πελοπόννησο καὶ εἰδικότερα στὴν Ἄνω Μεσσηνία, ἔπειτα ἀπὸ πρόσκληση τῶν Βυζαντινῶν Δεσποτῶν τοῦ Μυστρᾶ, Μανουὴλ Καντακουζηνοῦ καὶ Θεοδώρου A’ Παλαιολόγου, γιὰ νὰ αὐξηθεῖ ὁ πληθυσμὸς τῆς περιοχῆς, ποὺ εἶχε μειωθεῖ ἀπὸ τὶς ἀρρώστιες. 
Ἡ πίστη τους στὸν Τριαδικὸ Θεὸ ἦταν ἀταλάντευτη καθὼς παρέμειναν Ὀρθόδοξοι στὸ δόγμα νιώθοντας παράλληλα βαθιὰ τὴν ἑλληνικὴ ἐθνική τους ταυτότητα...

Ἡ ἄρση τοῦ ἀφορισμοῦ τῆς Ἐπανάστασης ἀπὸ τὸν Πατριάρχη Γρηγόριο

Ἡ ἄρση τοῦ ἀφορισμοῦ τῆς Ἐπανάστασης ἀπὸ τὸν Πατριάρχη ὅπως τὴν περιγράφει ὁ Φιλικός, Κωνσταντῖνος Ράμφος: 
«Τὴν Μεγάλην Δευτέραν τοῦ 1821, τρεῖς ὥρας μετὰ τὸ μεσονύκτιον, ὅτε ἅπαντες οἱ ἐν τῷ πατριαρχείῳ ἐκοιμῶντο ὕπνον βαθύν, ὁ ἀοίδιμος πατριάρχης Γρηγόριος κατέβαινε τὴν κλίμακα, φέρων εἰς χεῖρας κλεῖδα καὶ ὑπὸ τῶν σεβασμιωτάτων συνοδικῶν, τῶν μητροπολιτῶν Καισαρείας, Δέρκων, Ἐφέσου, Χαλκηδόνος, Νικομήδειας καὶ Νίκαιας, παρακολουθούμενος. Κατελθὼν δὲ εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ μεγάρου ἐπορεύθη πρὸς τὴν θύραν τοῦ πατριαρχικοῦ ναοῦ καὶ ἠνέωξεν αὐτήν, ἐξαγαγὼν δὲ τὴν κλεῖδα τὴν ἔθεσεν εἰς τὴν ζώνην του, καὶ εἰσελθὼν μετὰ τῶν ἁγίων συνοδικῶν ἐν αὐτῷ, ἔκλεισεν αὐτὴν ἔνδοθεν. Οὐδὲν ἄλλο φῶς ἐφώτιζε τὸν ναόν, εἰμὴ τὸ ἀμυδρὸν φῶς τῆς κανδήλας τοῦ ἐσταυρωμένου καὶ τὸ τῆς ὄπισθεν τοῦ ἀρτοφορείου τῆς Ἁγίας τραπέζης. Ἡ σιγή, τὸ τρέμον φῶς τῶν δύο κανδηλῶν, ἡ μαρμαρυγὴ τῶν ἁγίων εἰκόνων, ἂς αἱ ἀσθενεῖς τοῦ φωτὸς ἀκτῖνες...

Μπουμπουλίνα: Ὑπό τήν σημαίαν τοῦ Σταυροῦ θά ρεύση τό αἷμα μου. Εὐλογητός ὁ Θεός!

Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, Υποναύαρχος

«Ἔχασα τόν σύζυγό μου. Εὐλογητός ὁ Θεός!
Ὁ πρεσβύτερος υἱός μου ἔπεσε μέ τά ὅπλα ἀνά χεῖρας. Εὐλογητός ὁ Θεός!
Ὁ δεύτερος καί ὁ μόνος υἱός μου, δεκατετραετής τήν ἡλικία μάχεται μετά τῶν Ἑλλήνων καί πιθανῶς νά εὔρη ἔνδοξον θάνατον. Εὐλογητός ὁ Θεός!
Ὑπό τήν σημαίαν τοῦ Σταυροῦ θά ρεύση ἐπίσης τό αἷμα μου. Εὐλογητός ὁ Θεός!
Ἀλλά θά νικήσωμεν ἤ θά παύσωμεν μέν ζῶντες, ἀλλά θά ἔχωμεν τήν παρήγορον ἰδέαν, ὅτι ἐν τῷ κόσμω δέν ἀφήσαμεν ὄπισθεν ἠμῶν δούλους Ἕλληνες».

Μακρυγιάννης: Τὰ μοναστήρια προπύργια τῆς ἐπανάστασης!

Στρατηγὸς Ἰωάννης Μακρυγιάννης

«Αὐτὰ τὰ μοναστήρια ἦταν τὰ πρῶτα προπύργια τῆς ἐπανάστασης. Ὅτι ἐκεῖ ἦταν οἱ Τζεμπιχανέδες (πυριτιδαποθῆκες) μας καὶ ὅλα τ' ἀναγκαία τοῦ πολέμου, ὅτ' ἦταν παράμερον καὶ μυστήριον ἀπὸ τοὺς Τούρκους».