Tοῦ Κωνσταντίνου Χασόγια, φοιτητὴ Τμήματος Ἱστορίας καὶ Ἀρχαιολογίας Ε.Κ.Π.Α.
Ἡ 21η Ὀκτωβρίου 1912 ἀποτελεῖ μία ἀπὸ τὶς σημαντικότερες ἡμερομηνίες στὴν ἱστορία τῆς πόλεως τῆς Πρέβεζας, καθὼς σηματοδοτεῖ τὴν ἀπελευθέρωσή της ἀπὸ τὸν ὀθωμανικὸ ζυγὸ καὶ τὴν ἔνταξή της στό -τότε- Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος. Τὸ γεγονὸς ἐντάσσεται στὸ εὐρύτερο πλαίσιο τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ Α΄ Βαλκανικοῦ Πολέμου, ὅταν ἡ Ἑλλάδα καὶ οἱ σύμμαχοί της (Σερβία, Βουλγαρία, Μαυροβούνιο) ἐπιχείρησαν νὰ ἀπελευθερώσουν τοὺς σκλαβωμένους ἀδελφούς τους ποὺ ζοῦσαν στὰ εὐρωπαϊκὰ ἐδάφη τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας.
Στὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ αἰῶνα, ἡ Ἤπειρος παρέμενε ὑπὸ ὀθωμανικὴ διοίκηση, παρὰ τοὺς ἰσχυροὺς ἱστορικούς, πολιτισμικοὺς καὶ ἐθνικοὺς δεσμοὺς τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ της μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ἀπελευθέρωση τῶν περιοχῶν της ἀποτελοῦσε σημαντικὸ στόχο τῆς ἑλληνικῆς πολιτικῆς καὶ στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Τὸ πνεῦμα τῆς «Μεγάλης Ἰδέας» ἦταν χαραγμένο στὸ νοῦ καὶ τὴν καρδιὰ τῶν Ἑλλήνων.
Τὴν 5η Ὀκτώβριο τοῦ 1912, ἔγινε ἡ ἔναρξη τοῦ Α΄ Βαλκανικοῦ Πολέμου... καὶ ἐπί κεφαλῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ ὑπῆρξε ὁ Διάδοχος Κωνσταντῖνος (Στρατιὰ Θεσσαλίας μὲ ἑπτὰ μεραρχίες). Ὡστόσο ἡ Στρατιὰ Ἠπείρου, τελοῦσε ὑπὸ τὴ διοίκηση τοῦ στρατηγοῦ Κωνσταντίνου Σαπουντζάκη. Ἡ Πρέβεζα, λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς της θέσης στὶς ἀκτὲς τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου καὶ τῆς πρόσβασής της στὸ Ἰόνιο Πέλαγος, εἶχε ἰδιαίτερη στρατηγικὴ σημασία.
Τὴν 19η Ὀκτωβρίου 1912, ἑλληνικὸ στρατιωτικὸ ἀπόσπασμα κινήθηκε πρὸς τὴν Πρέβεζα, μὲ ἐπί κεφαλῆς τὸν Συνταγματάρχη Ἱππικοῦ Παναγιώτη Σπηλιάδη. Ἡ δύναμη περιλάμβανε τμήματα πεζικοῦ, πυροβολικό, ἱππικὸ καὶ ἐθελοντικὰ σώματα, μεταξὺ τῶν ὁποίων Κρῆτες καὶ Ἠπειρῶτες. Σκοπὸς τῆς ἐπιχείρησης ἦταν ἡ ἐξουδετέρωση τῶν ὀθωμανικῶν δυνάμεων ποὺ προστάτευαν τὴν πόλη καὶ ἡ ἐξασφάλιση τῆς προέλασης πρὸς αὐτήν.Οι ὀθωμανικὲς δυνάμεις εἶχαν ὀργανώσει τὴν κύρια γραμμὴ ἄμυνάς τους στὴν περιοχὴ τῆς ἀρχαίας Νικόπολης, ἀξιοποιῶντας τὶς τάφρους καὶ τὸ ἔδαφος γιὰ τὴ δημιουργία ἀμυντικῶν θέσεων. Διέθεταν ἐπίσης πεδινὰ πυροβόλα, τὰ ὁποῖα μποροῦσαν νὰ πλήξουν τις προελαύνουσες ἑλληνικὲς δυνάμεις.
Τὸ πρωὶ στὶς 07:30΄ τῆς 20ῆς Ὀκτωβρίου 1912, ἄρχισε ἡ ἑλληνικὴ ἐπίθεση κατὰ τῶν ὀθωμανικῶν θέσεων[1]. Τὸ ἑλληνικὸ πυροβολικὸ ὑποστήριζε τὴν προέλαση τοῦ πεζικοῦ, ἐνῷ πυρὰ ἀπὸ μονάδες τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου συνέβαλαν στὴν πίεση ἐναντίον τῶν ὀχυρώσεων τῆς Πρέβεζας.
Ἡ μάχη ἐξελίχθηκε μὲ σφοδρὲς συγκρούσεις γύρω ἀπὸ τὶς ἀμυντικὲς γραμμές της Νικόπολης. Οἱ Ὀθωμανοὶ προέβαλαν ἀντίσταση ἀπὸ τὰ χαρακώματα, δυσχεραίνοντας τὴν προώθηση τῶν ἑλληνικῶν τμημάτων. Ὁ Σπηλιάδης συντόνιζε τὶς κινήσεις τῶν μονάδων, ἐνῷ τὰ ἐθελοντικὰ σώματα τῶν Κρητῶν καὶ τῶν Ἠπειρωτῶν συμμετεῖχαν ἐνεργὰ στὴν ἐπίθεση.
Καθοριστικὴ ὑπῆρξε ἡ πίεση ποὺ ἀσκήθηκε στὰ πλευρὰ τῆς ὀθωμανικῆς παράταξης. Μὲ τὴν ὑποστήριξη τοῦ πυροβολικοῦ, οἱ ἑλληνικὲς δυνάμεις κατάφεραν νὰ διασπάσουν τὴν ἀμυντικὴ γραμμή. Οἱ ὀθωμανικὲς μονάδες ἐγκατέλειψαν τὶς θέσεις τους καὶ ὑποχώρησαν πρὸς τὴν Πρέβεζα, περνῶντας ἀπὸ τὸν ἐλαιῶνα τῆς περιοχῆς. Οἱ Ἕλληνες κατέλαβαν τὶς θέσεις ποὺ εἶχαν ἐγκαταλειφθεῖ καὶ συνέχισαν τὴν καταδίωξη, χωρὶς ὡστόσο νὰ προχωρήσουν σὲ ἄμεση ἔφοδο στὰ ὀχυρὰ τῆς πόλης, ὅπου ἐξακολουθοῦσαν νὰ ὑπάρχουν ἀμυνόμενοι.
Ἡ νίκη στὴ Νικόπολη εἶχε πλέον ἀλλάξει τὶς ἰσορροπίες. Ἡ ὀθωμανικὴ φρουρὰ τῆς Πρέβεζας βρισκόταν σὲ δυσχερῆ θέση, καθὼς εἶχε χάσει τὴν ἐξωτερικὴ γραμμὴ ἄμυνάς της καὶ ἀντιμετώπιζε τὸν κίνδυνο νέων ἀπωλειῶν, ἀλλὰ καὶ καταστροφῶν μέσα στὴν πόλη. Οἱ ἑλληνικὲς ἀπώλειες ἀνῆλθαν στοὺς 10 νεκροὺς καὶ 54 τραυματίες. Οἱ ἀπώλειες τῶν Ὀθωμανῶν ἀνῆλθαν σὲ 250 νεκροὺς καὶ τραυματίες.
Τὴν 21η Ὀκτωβρίου 1912, τὰ ξημερώματα (02:30) οἱ Ὀθωμανοὶ ὕψωσαν λευκὴ σημαία. Λίγη ὥρα ἀργότερα ὑπογράφθηκε τὸ πρωτόκολλο παράδοσης τῆς πόλης μεταξὺ τοῦ Ἕλληνα συνταγματάρχη Παναγιώτη Σπηλιάδη, τοῦ ἐκπροσώπου τοῦ Ὀθωμανοῦ Διοικητῆ Μεχμὲτ Ἀσὰφ καὶ τῶν τριῶν προξένων τῆς Ἀγγλίας, τῆς Ρωσίας καὶ τῆς Αὐστρίας. Ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἀποδοχὴ τῶν ὅρων παράδοσης, στὶς 14:00 τὸ μεσημέρι τῆς 21ης Ὀκτωβρίου τοῦ 1912, ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς εἰσῆλθε ἐπίσημα στὴν Πρέβεζα.
Οἱ κάτοικοι ὑποδέχθηκαν μὲ ἐνθουσιασμὸ τοὺς στρατιῶτες, ἐνῷ ἡ ἑλληνικὴ σημαία συμβόλισε τὴν ἀλλαγὴ μιᾶς ἱστορικῆς ἐποχῆς. Στὶς ἑλληνικὲς δυνάμεις παραδόθηκαν ἑκατοντάδες Ὀθωμανοὶ στρατιῶτες καὶ ἔνοπλοι ποὺ εἶχαν πολεμήσει στὸ πλευρό τους. Ἡ ἐξέλιξη αὐτὴ ἀποτέλεσε καθοριστικὸ σταθμὸ στὴν ἱστορία τῆς πόλης, καθὼς τερμάτισε τὴν ὀθωμανικὴ κυριαρχία καὶ σηματοδότησε τὴν ἔνταξή της στὸ ἑλληνικὸ κράτος. Ἡ στρατηγικὴ ἀξία τῆς πόλης ἦταν σημαντική, καθὼς ὁ ἔλεγχος τῆς Πρέβεζας ἐξασφάλιζε ἕνα κρίσιμο παράκτιο σημεῖο καὶ περιόριζε τὴν ὀθωμανικὴ παρουσία στὴν περιοχή του Ἀμβρακικοῦ.
Ἡ 21η Ὀκτωβρίου παραμένει ἡμέρα ἱστορικῆς μνήμης γιὰ τοὺς πολῖτες της Πρέβεζας ἀλλὰ καὶ γιὰ ὅλους τοὺς Ἕλληνες. Ὑπενθυμίζει τὶς προσπάθειες καὶ τὶς θυσίες τῶν Ἑλλήνων κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς Πολέμους γιὰ τὴν ἐνσωμάτωση τῶν ὑπόδουλων ἀδελφῶν στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα. Στὶς μέρες μας πρέπει νὰ διατηρηθεῖ ἀναμμένος ὁ φάρος τῆς συλλογικῆς ἐθνικῆς μνήμης γιὰ τοὺς ἡρωικοὺς προγόνους καὶ τὴν μεγάλη τους προσφορὰ πρὸς τὴν πατρίδα.
Στὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ αἰῶνα, ἡ Ἤπειρος παρέμενε ὑπὸ ὀθωμανικὴ διοίκηση, παρὰ τοὺς ἰσχυροὺς ἱστορικούς, πολιτισμικοὺς καὶ ἐθνικοὺς δεσμοὺς τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ της μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ἀπελευθέρωση τῶν περιοχῶν της ἀποτελοῦσε σημαντικὸ στόχο τῆς ἑλληνικῆς πολιτικῆς καὶ στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Τὸ πνεῦμα τῆς «Μεγάλης Ἰδέας» ἦταν χαραγμένο στὸ νοῦ καὶ τὴν καρδιὰ τῶν Ἑλλήνων.
Τὴν 5η Ὀκτώβριο τοῦ 1912, ἔγινε ἡ ἔναρξη τοῦ Α΄ Βαλκανικοῦ Πολέμου... καὶ ἐπί κεφαλῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ ὑπῆρξε ὁ Διάδοχος Κωνσταντῖνος (Στρατιὰ Θεσσαλίας μὲ ἑπτὰ μεραρχίες). Ὡστόσο ἡ Στρατιὰ Ἠπείρου, τελοῦσε ὑπὸ τὴ διοίκηση τοῦ στρατηγοῦ Κωνσταντίνου Σαπουντζάκη. Ἡ Πρέβεζα, λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς της θέσης στὶς ἀκτὲς τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου καὶ τῆς πρόσβασής της στὸ Ἰόνιο Πέλαγος, εἶχε ἰδιαίτερη στρατηγικὴ σημασία.
Τὴν 19η Ὀκτωβρίου 1912, ἑλληνικὸ στρατιωτικὸ ἀπόσπασμα κινήθηκε πρὸς τὴν Πρέβεζα, μὲ ἐπί κεφαλῆς τὸν Συνταγματάρχη Ἱππικοῦ Παναγιώτη Σπηλιάδη. Ἡ δύναμη περιλάμβανε τμήματα πεζικοῦ, πυροβολικό, ἱππικὸ καὶ ἐθελοντικὰ σώματα, μεταξὺ τῶν ὁποίων Κρῆτες καὶ Ἠπειρῶτες. Σκοπὸς τῆς ἐπιχείρησης ἦταν ἡ ἐξουδετέρωση τῶν ὀθωμανικῶν δυνάμεων ποὺ προστάτευαν τὴν πόλη καὶ ἡ ἐξασφάλιση τῆς προέλασης πρὸς αὐτήν.Οι ὀθωμανικὲς δυνάμεις εἶχαν ὀργανώσει τὴν κύρια γραμμὴ ἄμυνάς τους στὴν περιοχὴ τῆς ἀρχαίας Νικόπολης, ἀξιοποιῶντας τὶς τάφρους καὶ τὸ ἔδαφος γιὰ τὴ δημιουργία ἀμυντικῶν θέσεων. Διέθεταν ἐπίσης πεδινὰ πυροβόλα, τὰ ὁποῖα μποροῦσαν νὰ πλήξουν τις προελαύνουσες ἑλληνικὲς δυνάμεις.
Τὸ πρωὶ στὶς 07:30΄ τῆς 20ῆς Ὀκτωβρίου 1912, ἄρχισε ἡ ἑλληνικὴ ἐπίθεση κατὰ τῶν ὀθωμανικῶν θέσεων[1]. Τὸ ἑλληνικὸ πυροβολικὸ ὑποστήριζε τὴν προέλαση τοῦ πεζικοῦ, ἐνῷ πυρὰ ἀπὸ μονάδες τοῦ ἑλληνικοῦ στόλου συνέβαλαν στὴν πίεση ἐναντίον τῶν ὀχυρώσεων τῆς Πρέβεζας.
Ἡ μάχη ἐξελίχθηκε μὲ σφοδρὲς συγκρούσεις γύρω ἀπὸ τὶς ἀμυντικὲς γραμμές της Νικόπολης. Οἱ Ὀθωμανοὶ προέβαλαν ἀντίσταση ἀπὸ τὰ χαρακώματα, δυσχεραίνοντας τὴν προώθηση τῶν ἑλληνικῶν τμημάτων. Ὁ Σπηλιάδης συντόνιζε τὶς κινήσεις τῶν μονάδων, ἐνῷ τὰ ἐθελοντικὰ σώματα τῶν Κρητῶν καὶ τῶν Ἠπειρωτῶν συμμετεῖχαν ἐνεργὰ στὴν ἐπίθεση.
Καθοριστικὴ ὑπῆρξε ἡ πίεση ποὺ ἀσκήθηκε στὰ πλευρὰ τῆς ὀθωμανικῆς παράταξης. Μὲ τὴν ὑποστήριξη τοῦ πυροβολικοῦ, οἱ ἑλληνικὲς δυνάμεις κατάφεραν νὰ διασπάσουν τὴν ἀμυντικὴ γραμμή. Οἱ ὀθωμανικὲς μονάδες ἐγκατέλειψαν τὶς θέσεις τους καὶ ὑποχώρησαν πρὸς τὴν Πρέβεζα, περνῶντας ἀπὸ τὸν ἐλαιῶνα τῆς περιοχῆς. Οἱ Ἕλληνες κατέλαβαν τὶς θέσεις ποὺ εἶχαν ἐγκαταλειφθεῖ καὶ συνέχισαν τὴν καταδίωξη, χωρὶς ὡστόσο νὰ προχωρήσουν σὲ ἄμεση ἔφοδο στὰ ὀχυρὰ τῆς πόλης, ὅπου ἐξακολουθοῦσαν νὰ ὑπάρχουν ἀμυνόμενοι.
Ἡ νίκη στὴ Νικόπολη εἶχε πλέον ἀλλάξει τὶς ἰσορροπίες. Ἡ ὀθωμανικὴ φρουρὰ τῆς Πρέβεζας βρισκόταν σὲ δυσχερῆ θέση, καθὼς εἶχε χάσει τὴν ἐξωτερικὴ γραμμὴ ἄμυνάς της καὶ ἀντιμετώπιζε τὸν κίνδυνο νέων ἀπωλειῶν, ἀλλὰ καὶ καταστροφῶν μέσα στὴν πόλη. Οἱ ἑλληνικὲς ἀπώλειες ἀνῆλθαν στοὺς 10 νεκροὺς καὶ 54 τραυματίες. Οἱ ἀπώλειες τῶν Ὀθωμανῶν ἀνῆλθαν σὲ 250 νεκροὺς καὶ τραυματίες.
Τὴν 21η Ὀκτωβρίου 1912, τὰ ξημερώματα (02:30) οἱ Ὀθωμανοὶ ὕψωσαν λευκὴ σημαία. Λίγη ὥρα ἀργότερα ὑπογράφθηκε τὸ πρωτόκολλο παράδοσης τῆς πόλης μεταξὺ τοῦ Ἕλληνα συνταγματάρχη Παναγιώτη Σπηλιάδη, τοῦ ἐκπροσώπου τοῦ Ὀθωμανοῦ Διοικητῆ Μεχμὲτ Ἀσὰφ καὶ τῶν τριῶν προξένων τῆς Ἀγγλίας, τῆς Ρωσίας καὶ τῆς Αὐστρίας. Ἔπειτα ἀπὸ τὴν ἀποδοχὴ τῶν ὅρων παράδοσης, στὶς 14:00 τὸ μεσημέρι τῆς 21ης Ὀκτωβρίου τοῦ 1912, ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς εἰσῆλθε ἐπίσημα στὴν Πρέβεζα.
Οἱ κάτοικοι ὑποδέχθηκαν μὲ ἐνθουσιασμὸ τοὺς στρατιῶτες, ἐνῷ ἡ ἑλληνικὴ σημαία συμβόλισε τὴν ἀλλαγὴ μιᾶς ἱστορικῆς ἐποχῆς. Στὶς ἑλληνικὲς δυνάμεις παραδόθηκαν ἑκατοντάδες Ὀθωμανοὶ στρατιῶτες καὶ ἔνοπλοι ποὺ εἶχαν πολεμήσει στὸ πλευρό τους. Ἡ ἐξέλιξη αὐτὴ ἀποτέλεσε καθοριστικὸ σταθμὸ στὴν ἱστορία τῆς πόλης, καθὼς τερμάτισε τὴν ὀθωμανικὴ κυριαρχία καὶ σηματοδότησε τὴν ἔνταξή της στὸ ἑλληνικὸ κράτος. Ἡ στρατηγικὴ ἀξία τῆς πόλης ἦταν σημαντική, καθὼς ὁ ἔλεγχος τῆς Πρέβεζας ἐξασφάλιζε ἕνα κρίσιμο παράκτιο σημεῖο καὶ περιόριζε τὴν ὀθωμανικὴ παρουσία στὴν περιοχή του Ἀμβρακικοῦ.
Ἡ 21η Ὀκτωβρίου παραμένει ἡμέρα ἱστορικῆς μνήμης γιὰ τοὺς πολῖτες της Πρέβεζας ἀλλὰ καὶ γιὰ ὅλους τοὺς Ἕλληνες. Ὑπενθυμίζει τὶς προσπάθειες καὶ τὶς θυσίες τῶν Ἑλλήνων κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς Πολέμους γιὰ τὴν ἐνσωμάτωση τῶν ὑπόδουλων ἀδελφῶν στὴν ἐλεύθερη Ἑλλάδα. Στὶς μέρες μας πρέπει νὰ διατηρηθεῖ ἀναμμένος ὁ φάρος τῆς συλλογικῆς ἐθνικῆς μνήμης γιὰ τοὺς ἡρωικοὺς προγόνους καὶ τὴν μεγάλη τους προσφορὰ πρὸς τὴν πατρίδα.
[1] Τηλεγράφημα τοῦ Κωνσταντίνου Σαπουντζάκη, ἀρχηγοῦ τοῦ Στρατοῦ Ἠπείρου, Πρέβεζα 21 Ὀκτωβρίου 1912 ὥρα 4 μ.μ../ ΓΕΣ/ΔΙΣ, φ. 1907/Α/24.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου