«Τὴν Μεγάλην Δευτέραν τοῦ 1821, τρεῖς ὥρας μετὰ τὸ μεσονύκτιον, ὅτε ἅπαντες οἱ ἐν τῷ πατριαρχείῳ ἐκοιμῶντο ὕπνον βαθύν, ὁ ἀοίδιμος πατριάρχης Γρηγόριος κατέβαινε τὴν κλίμακα, φέρων εἰς χεῖρας κλεῖδα καὶ ὑπὸ τῶν σεβασμιωτάτων συνοδικῶν, τῶν μητροπολιτῶν Καισαρείας, Δέρκων, Ἐφέσου, Χαλκηδόνος, Νικομήδειας καὶ Νίκαιας, παρακολουθούμενος. Κατελθὼν δὲ εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ μεγάρου ἐπορεύθη πρὸς τὴν θύραν τοῦ πατριαρχικοῦ ναοῦ καὶ ἠνέωξεν αὐτήν, ἐξαγαγὼν δὲ τὴν κλεῖδα τὴν ἔθεσεν εἰς τὴν ζώνην του, καὶ εἰσελθὼν μετὰ τῶν ἁγίων συνοδικῶν ἐν αὐτῷ, ἔκλεισεν αὐτὴν ἔνδοθεν. Οὐδὲν ἄλλο φῶς ἐφώτιζε τὸν ναόν, εἰμὴ τὸ ἀμυδρὸν φῶς τῆς κανδήλας τοῦ ἐσταυρωμένου καὶ τὸ τῆς ὄπισθεν τοῦ ἀρτοφορείου τῆς Ἁγίας τραπέζης. Ἡ σιγή, τὸ τρέμον φῶς τῶν δύο κανδηλῶν, ἡ μαρμαρυγὴ τῶν ἁγίων εἰκόνων, ἂς αἱ ἀσθενεῖς τοῦ φωτὸς ἀκτῖνες... ἐδείκνυον κινουμένας, τὸ σοβαρὸν καὶ ἱεροπρεπὲς τῆς ἐκκλησίας, ἡ παρουσία ἑπτὰ ρασοφόρων, τῶν ἐπισημοτέρων ποιμένων τῆς ἀνατολικῆς τοῦ Κυρίου ἡμῶν ποίμνης, παρίστανον θαυμάσιον ἀπερίγραπτον θέαμα, συγκινητικόν τε καὶ ἐμβριθές.
—Ἅγιοι ἀδελφοὶ καὶ συλλειτουργοί,—είπε πρὸς αὐτοὺς ὁ σοβαρὸς καὶ εὐσεβὴς πατριάρχης, ἀφ’ οὐ προεχώρησαν μέχρι τῶν ἁγίων θυρῶν τοῦ ἱεροῦ βήματος, ἔνθα συνετάχθησαν εἰς κύκλον, ἔχοντες αὐτὸν ἐν τῷ μέσῳ —ἰδοὺ συνήλθομεν ἐν τῷ Ναῷ τοῦ Θεοῦ, οὐδεὶς ἄλλος μᾶς βλέπει εἰμὴ ὁ ἀκοίμητος αὐτοῦ ὀφθαλμὸς καὶ οὐδὲν ἄλλο οὕς μᾶς ἀκούει, εἰμὴ τὸ οὕς τοῦ κλίνοντος αὐτὸ εἰς τὰς δεήσεις καὶ τῶν δικαίων καὶ ἁμαρτωλῶν. Πρὸ μικροῦ ἀπευθύναμεν ἀφορισμὸν ἀκούσιον κατὰ τῶν ἐπαναστάντων ἀδελφῶν ἡμῶν χριστιανῶν, τῶν ὑπὸ τὴν σημαίαν σταυροῦ μαχομένων ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος. Ὁ Σωτὴρ ἡμῶν ἐνετείλατο ἡμῖν τὸ «εὔχεσθε καὶ μὴ καταρᾶσθε», ἡμεῖς δὲ κατηράσθημεν ἔργον ἅγιον, πρᾶξιν θείου μαρτυρίου θυμάτων ἱερῶν ὑπὲρ πίστεως τοῦ Χριστοῦ προσφερθέντων εἷς ὁλοκαύτωσιν, κατηράσθημεν τοὺς τὸν βαρὺν ζυγὸν τῆς δουλείας ἀπωθήσαντας, ἵνα ἐλευθερώσωσι τὴν πατρίδα ἀπὸ τοὺς ὑβριστὰς τῆς ἁγίας ἡμῶν πίστεως καὶ τοὺς καταπιεστὰς τῆς ἐθνικότητος ἡμῶν. Ὅθεν ὁ ἀκοντισθεὶς παρ’ ἡμῶν ἀφορισμὸς κατ’ αὐτῶν οὐ μόνον ἐπιβαρύνει τὸν τράχηλον ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀγωνιζομένους κατέθλιψε, καὶ τοὶ ἀκούσιος, δι' ὃ ὀφείλομεν ἵνα ἄρωμεν αὐτὸν τὴ παρακλήσει τοῦ παναγίου πνεύματος.
—Ἂλλ’ ἡμεῖς, παναγιώτατε πατριάρχα, ἐπράξαμεν ἔργον ἀκούσιον, ὑπετάχθημεν εἰς τὴν βίαν καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην, ἵνα μὴ ἐρεθίσωμεν τὴν ὀθωμανικὴν κυβέρνησιν εἰς μείζονας κατὰ τῶν χριστιανῶν κακώσεις, — ἀπεκρίθη ὁ μακάριος καὶ φιλόκαλος Ἐφέσου, ἀπομάξας δάκρυ συμπαθείας καὶ μετανοίας συγχρόνως.
—Ἀληθῶς ἐπράξαμεν ἔργον ἀκούσιον,—υπέλαβεν ὁ ἀοίδιμος πατριάρχης, — ἀληθῶς, ἐνῷ ὑπεγράφομεν τὸν ἀφορισμὸν ἐνώπιον τῆς ἐξουσίας, αἱ καρδίαι ἡμῶν ἠύχοντο, καὶ μολαταῦτα πρέπει νὰ τὸν λύσωμεν.
Ἀκούσατε ἀδελφοί! Τὸ μεσονύκτιον τοῦ παρελθόντος σαββάτου, ἀφοῦ ὁ διάκονός μου μοὶ ἀνέγνω τὸ μεσονυκτικόν, ἐπορευόμην εἰς τὴν κλίνην μου, ὅτε δ’ ἔκλεισα τὴν θύραν τοῦ κοιτῶνος μου, καὶ ἐπλησίασα ὀλίγα βήματα πρὸς αὐτήν, μορφὴ φωτεινὴ ὤφθη αἴφνης ἐνώπιον μου. «Ἑτοιμάσου, μοὶ εἶπεν, εἰς τὸ μαρτύριον, εὐλόγησον οὕς κατηράσθης καὶ μιμήθητι τὸν Χριστόν, τὸν ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων ἀποθανόντα ἐπὶ σταυροῦ, τὸ μαρτύριόν σου ἔσεται εἰς σωτηρίαν τῶν πιστῶν.» Ἐν τῇ ἐκπλήξει μου ἡ φωτεινὴ μορφὴ ἐγένετο ἄφαντος. Ἡ φωνὴ ὑπῆρχε τοσοῦτον ἁρμονικὴ καὶ πραεία, ὥστε εἰσέδυ ἐν τῇ καρδίᾳ μου ὡς ἡδύτατον βάλσαμον. Ὅλην ἐκείνην τὴν νύκτα διῆλθον ἐν προσευχῇ καὶ ἡ ψυχή μου ὑπῆρχε πλήρης ἀγαλλιάσεως, ἤδη δὲ περιμένω ἀνυπομόνως τὸ μαρτύριον, μαρτύριον εἰς σωτηρίαν τῶν χριστιανῶν.
—Οἱ ἀρχιερεῖς ἐθεώρουν ἐν πλήρει σιγῇ καὶ κατανύξει τὸν πατριάρχην τῆς ἀνατολικῆς ἐκκλησίας περιβρεχόμενοι ὑπὸ δακρύων, δακρύων ἱερῶν, δακρύων εὐσεβείας, ἀπορρεόντων ἐκ καρδιῶν ἀγάπης μεστῶν πρὸς τὸ ἔθνος των.
—Ἄγωμεν,—υπέλαβεν ὁ θεῖος Γρηγόριος,— τὸ μαρτύριόν μου θέλετε ἀκολουθήσει καὶ ἡμεῖς ἀδελφοὶ μετὰ μικρόν, ἵνα γείνη, πλήρης ἡ θυσία. Ἅγιε Νικομήδειας, εἶπεν ἀποβλέψας πρὸς αὐτόν, σὺ εἶσαι ὁ νεώτερος πάντων ἡμῶν, ἄναψε τὰς λαμπάδας τῆς ἁγίας τραπέζης.
Ὁ σεβάσμιος ἱεράρχης ἔδραμε προθύμως καὶ λαβῶν κηρίον τὸ ἤναψε, καταβιβάσας τὴν κανδήλαν τοῦ σταυροῦ καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸ ἅγιον βῆμα, ὅπερ ἐν ἀκαρεὶ ἐγένετο κατάφωτον.
Ἐνδυθῆτε τὰς ἱερατικὰς ὑμῶν στολάς, εἶπεν ὁ πατριάρχης,— καὶ συγχρόνως ἐνεδύετο καὶ οὗτος, ὑπὸ τοῦ ἁγίου Νικομήδειας βοηθούμενος. Εἰσελθόντων ἁπάντων ἐν τῷ ἱερῷ βήματι, ὁ παναγιώτατος πατριάρχης ἔστη κατὰ πρόσωπον τῆς ἁγίας τραπέζης, οἱ δὲ σεβασμιότατοι ἀρχιερεῖς περιεκύκλωσαν αὐτὸν πέριξ αὐτῆς ἱστάμενοι. Μετὰ τὸ «Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν» καὶ μετὰ σύντομον ἀκολουθίαν, λαβῶν ὁ πατριάρχης τὸν ἀφορισμὸν ἔθεσεν αὐτὸν ἐπὶ ἑνὸς τρίποδος παρὰ τὴ ἁγία Τραπέζη, εἶτα:
«Θεὲ παντοκράτωρ, ἀνεφώνησε, πανάγαθε, Σὺ ὁ ἀποστείλας τὸν μονογενῆ σου υἱὸν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν εἰς τὸν κόσμον, ἵνα λάβη σάρκα, διὰ πνεύματος ἁγίου παρὰ τῆς ἀειπαρθένου Μαρίας καὶ ν’ ἀποθάνη ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ὑπὲρ ἡμῶν, συγχώρησον πρῶτον ἡμῖν τοῖς ἠμαρτηκόσι σοὶ διὰ τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ μονογενοῦς σου υἱοῦ, τοῦ ἐντειλαμένου ἡμῖν «Εὔχεσθε καὶ μὴ καταρᾶσθε». Εἶτα καθὰ δέδωκας ἡμῖν ἐντολὴν τοῦ δεσμεῖν καὶ λύειν, καταλύομεν τὸν ἀφορισμὸν τοῦτον, ὀν ἀκουσίως ἀπηυθύναμεν κατὰ τοῦ χριστεπώνυμου ποιμνίου σου. Ναί, Κύριε βασιλεῦ, ἐπάκουσον ἡμῶν καὶ ἐνίσχυσον καὶ σῶσον αὐτὸ τῷ βραχιωνὶ σοῦ τῷ ὑψηλῷ, ὅτι δεδοξασμένος ὑπάρχεις σὺν τὼ μονογενεῖ σου υἱῷ καὶ τῷ παναγίῳ σου πνεύματι νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, ἀμήν.»
Μετὰ τὴν ἐκφώνησιν ταύτην, λαβῶν μίαν τῶν λαμπάδων τῆς ἁγίας τραπέζης ἐνέπρησε τὸν ἀφορισμόν, ὅστις κατέπεσεν εἰς σποδὸν πρὸ τῶν ποδῶν αὐτοῦ.
Ἀπεκδυθέντων τῶν ἁγίων τούτων ποιμένων τὰς ἱερατικὰς αὐτῶν στολάς, ὁ ναὸς ἔμεινεν αὔθις φωτιζόμενος διὰ τοῦ ἀμυδροῦ φωτός των δύω κανδηλῶν, σβεσθεισῶν τῶν λαμπάδων τῆς ἁγίας τραπέζης. Προπορευόμενος δὲ ὁ θεῖος Γρηγόριος ἠνέωξε τὴν θύραν καὶ παρακολουθούμενος ὑπὸ τῶν μακαρίων ἱεραρχῶν ἐξῆλθε τοῦ ναοῦ καὶ κλείσας αὐτὴν αὔθις ἀνῆλθεν εἰς τὸ συνοδικὸν μετ’ αὐτῶν.
Μεθ’ ἡμέρας ἐξ ὁ ἱερὸς οὗτος ἀμνὸς ἐκρέματο ὡς κακοῦργος εἰς τὰ πρόθυρα τῆς μεγάλης τοῦ Χριστοῦ ἐκκλησίας ἄπνοος, ἔχων ἐστραμμένους τοὺς ὀφθαλμοὺς πρὸς τὸν οὐρανόν, τὰ δὲ χείλη ἡμιηνεωγμένα ὡς νὰ παρεκάλει τὸν οὐράνιον πατέρα ὑπὲρ τῆς ἀπελευθερώσεως ἁπάσης τῆς ἑλληνικῆς φυλῆς»
(ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΡΑΜΦΟΣ, Γρηγόριος Ε΄, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως,1746-1821.Τα κατὰ τὸν ἀοίδιμον πρωταθλητὴν τοῦ ἱεροῦ τῶν Ἑλλήνων ἀγῶνος τὸν Πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριον τὸν Ε’ /Καταταχθέντα μέν, διορθωθέντα καὶ ὑπομνηματισθέντα ὑπὸ τοῦ καθηγητοῦ Γ. Γ. Παπαδοπούλoυ συλλεγέντα δὲ καὶ ἐκδοθέντα ὑπὸ Γ. Π. Ἀγγελοπούλου, Eν Ἀθήναις. Παρὰ τῷ Ἐθνικῷ Τυπογραφείω,1865).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου