Γεώργιος Ἀποστολάκης: Πρῶτα οἱ συναυλίες, μετὰ τὰ πάνελ, στὸ τέλος τί;

Γράφει ὁ Γεώργιος Ἀποστολάκης, Ἀντιπρόεδρος Ἀρείου Πάγου ἐπὶ τιμῇ

Ἀπὸ τὴν Ἁγία Τράπεζα στὸ πολιτικὸ πάνελ
Καντήλια, κάμερες καὶ πολιτικὴ ὑποκρισία

Ὁμολογῶ ὅτι ὅταν εἶδα τὶς φωτογραφίες τῆς ἐκδήλωσης αἰσθάνθηκα βαθιὰ θλίψη. Ὄχι πολιτική. Ἐκκλησιαστική. Αἰσθάνθηκα ὅμως καὶ χρέος νὰ καταθέσω τὴν ἄποψή μου.
Κάποτε οἱ χριστιανοὶ ἔμπαιναν στὸν ναὸ γιὰ νὰ ἀνάψουν κερί, νὰ γονατίσουν, νὰ σιωπήσουν, νὰ κλάψουν, νὰ προσευχηθοῦν. Σήμερα, σὲ ὁρισμένες περιπτώσεις, φαίνεται πὼς κάποιοι θεωροῦν ὅτι ὁ ναὸς μπορεῖ νὰ λειτουργεῖ καὶ ὡς αἴθουσα πολιτικῆς προβολῆς, δημοσίων σχέσεων καὶ ἐπικοινωνιακοῦ “rebranding” τῆς ἐξουσίας.
Τὸ πρόσφατο γεγονὸς σὲ ἱερὸ ναὸ τῆς Μητροπόλεως Σταγῶν καὶ Μετεώρων, ὅπου ὀργανώθηκε ἐκδήλωση μὲ σαφὲς κυβερνητικὸ καὶ πολιτικὸ πρόσημο, δὲν εἶναι... ἕνα “ἀθῷο περιστατικό”. Εἶναι σύμπτωμα μιᾶς βαθύτερης ἀλλοιώσεως τοῦ ὀρθοδόξου φρονήματος. Διότι ὅταν βλέπει κανείς τὴ σύνθεση τοῦ πάνελ, τὰ πολιτικὰ πρόσωπα ποὺ ἔσπευσαν, τὸν χαρακτῆρα τῆς ἐκδήλωσης καὶ τὸ ἐπικοινωνιακό της ὕφος, ἀντιλαμβάνεται εὔκολα ὅτι δὲν ἐπρόκειτο γιὰ πνευματικὴ σύναξη, ἀλλὰ γιὰ δημόσια πολιτικὴ παρουσίαση “ἔργου”.
Καὶ γεννᾶται εὔλογα τὸ ἐρώτημα: Πόσοι ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ φωτογραφήθηκαν κάτω ἀπὸ τὶς εἰκόνες καὶ τὰ καντήλια ἐκκλησιάζονται πραγματικά; Πόσοι πιστεύουν; Πόσοι βλέπουν τὴν Ἐκκλησία ὡς Σῶμα Χριστοῦ καὶ ὄχι ὡς χρήσιμο σκηνικὸ λαϊκῆς νομιμοποιήσεως;

Γιατὶ ἐδῶ ἀκριβῶς βρίσκεται ἡ μεγάλη ὑποκρισία τῆς ἐποχῆς μας. Μιὰ πολιτικὴ τάξη ποὺ νομοθετεῖ καθημερινὰ ἐναντίον τῆς ὀρθοδόξου ἀνθρωπολογίας, ἐναντίον τῆς παραδόσεως, ἐναντίον τῆς πνευματικῆς ἐλευθερίας τοῦ ἀνθρώπου, ἐμφανίζεται ξαφνικὰ μέσα στοὺς ναοὺς γιὰ νὰ φωτογραφηθεῖ δίπλα σὲ ἱερεῖς καὶ δεσποτάδες, ἀναζητώντας λίγη ἀπὸ τὴ χαμένη κοινωνικὴ ἀξιοπιστία τῆς πίστεως.
Ἡ ἐξουσία γνωρίζει καλὰ κάτι: ὁ λαὸς ἐξακολουθεῖ νὰ ἐμπιστεύεται περισσότερο τὸ ράσο παρὰ τὸ κοστούμι. Γι’ αὐτὸ καὶ ἐπιδιώκει τὴ “μετάγγιση” κύρους. Δὲν χρησιμοποιεῖ τὴν Ἐκκλησία ἐπειδὴ πιστεύει. Τὴ χρησιμοποιεῖ ἐπειδὴ τὴ χρειάζεται.
Ἐξίσου βαριά, ὅμως, εἶναι καὶ ἡ εὐθύνη ἐκείνων τῶν ἐκκλησιαστικῶν προσώπων ποὺ ἀνοίγουν τὸν ναὸ σὲ αὐτὴ τὴ λογική.
Διότι ὁ ὀρθόδοξος ναὸς δὲν εἶναι “πολυχώρος”. Δὲν εἶναι πολιτιστικὸ κέντρο. Δὲν εἶναι συνεδριακὴ αἴθουσα. Δὲν εἶναι χῶρος κοσμικῶν δρωμένων μὲ “χριστιανικὸ περιτύλιγμα”.

Εἶναι τόπος ἁγιασμοῦ. Τόπος Θυσίας. Τόπος παρουσίας τοῦ Θεοῦ.

Οἱ Ἱεροὶ Κανόνες, ἡ πατερικὴ παράδοση καὶ ὁλόκληρο τὸ βίωμα τῆς Ὀρθοδοξίας ἀντιμετώπιζαν πάντοτε τὸν ναὸ μὲ δέος. Ἡ Ἁγία Τράπεζα δὲν ὑπάρχει γιὰ νὰ γίνεται φόντο πολιτικῶν φωτογραφιῶν. Ὁ ναὸς δὲν καθαγιάστηκε γιὰ νὰ φιλοξενεῖ κομματικὲς ἐκδηλώσεις, χορωδίες κοσμικοῦ χαρακτῆρος, συναυλίες, δημόσιες σχέσεις καὶ κάθε εἴδους “δρώμενα”.
Καὶ ἐδῶ βρίσκεται ἡ μεγάλη πλάνη πολλῶν καλόπιστων ἱερέων. Νομίζουν ὅτι ἔτσι “φέρνουν κόσμο στὴν Ἐκκλησία”. Στὴν πραγματικότητα, ὅμως, συνηθίζουν τὸν ἄνθρωπο νὰ βλέπει τὸν ναὸ ὄχι ὡς τόπο μετανοίας καὶ ἱερῆς σιωπῆς, ἀλλὰ ὡς ἕναν ἀκόμη κοινωνικὸ χῶρο πολλαπλῶν χρήσεων.
Αὐτὸ λέγεται ἀποϊεροποίηση. Καὶ ἡ ἀποϊεροποίηση δὲν ἔρχεται πάντοτε μὲ βεβήλωση ἢ διωγμό. Συχνὰ ἔρχεται “γλυκά”, μὲ ἐκδηλώσεις, χειροκροτήματα, μικρόφωνα, πολιτιστικὲς βραδιές, “καλὲς προθέσεις” καὶ ἐπικοινωνιακὴ ἐξωστρέφεια.
Ὁ ναὸς παύει σιγὰ-σιγὰ νὰ προκαλεῖ φόβο Θεοῦ. Γίνεται οἰκεῖος μὲ κοσμικὸ τρόπο. Καὶ τελικὰ μετατρέπεται ἀπὸ οὐρανὸ σὲ αἴθουσα.

Ἀκόμη πιο τραγικό, ὅμως, εἶναι κάτι ἄλλο. Κεντρικὸ πρόσωπο τῆς ἐκδήλωσης ἦταν ὁ Ὑπουργὸς Ψηφιακῆς Διακυβερνήσεως. Δηλαδὴ ὁ βασικὸς πολιτικὸς ἐκφραστὴς καὶ προωθητὴς τῶν ἠλεκτρονικῶν ταυτοτήτων, τοῦ προσωπικοῦ ἀριθμοῦ καὶ συνολικὰ τοῦ ὑποχρεωτικοῦ ψηφιακοῦ μετασχηματισμοῦ τῆς ζωῆς.
Ἐκεῖ δηλαδὴ, ὅπου πλῆθος πιστῶν ἐκφράζει ἀγωνία γιὰ ἕναν ἐπερχόμενο ψηφιακὸ ἔλεγχο χωρὶς ὅρια. Ἐκεῖ ὅπου ὁ ἴδιος ὁ Ἅγιος Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης μιλοῦσε μὲ δραματικὸ τρόπο καὶ προφητικὸ λόγο γιὰ τὴν πνευματικὴ διάσταση τῆς ἠλεκτρονικῆς ἐπιτήρησης καὶ τοῦ ὁλοκληρωτικοῦ ἐλέγχου τοῦ ἀνθρώπου.
Καὶ ἐδῶ ἀποκαλύπτεται μιὰ ἀκόμη φοβερὴ ἀντίφαση τῆς ἐποχῆς μας: Τιμοῦν τὸν Ἅγιο μὲ ἀγρυπνίες. Ψάλλουν τὰ ἀπολυτίκιά του. Γεμίζουν τοὺς ναοὺς στὶς ἑορτές του. Ἀλλὰ ἀδιαφοροῦν πλήρως γιὰ τὴ διδασκαλία καὶ τὶς προειδοποιήσεις του.
Ἕνας “ἑορταστικὸς” Παΐσιος εἶναι ἀποδεκτός. Ἕνας προφητικὸς Παΐσιος ἐνοχλεῖ. Γι’ αὐτὸ καὶ πολλοὶ θέλουν τὸν Ἅγιο ἀκίνδυνο: σὲ εἰκόνες, σὲ λουλούδια καὶ σὲ πανηγυρικοὺς λόγους. Ὄχι ὅμως ὡς φωνὴ ἀφυπνίσεως ἀπέναντι σὲ ἕνα σύστημα ποὺ ἐπιχειρεῖ νὰ μετατρέψει τὸν ἄνθρωπο σὲ ἀριθμό, δεδομένο καὶ ψηφιακὰ διαχειρίσιμη μονάδα.
Τὸ πιο ὀδυνηρό, τελικά, δὲν εἶναι ὅτι οἱ πολιτικοὶ χρησιμοποιούν τὴν Ἐκκλησία. Ἡ ἐξουσία πάντοτε τὸ ἐπιχειροῦσε. Τὸ τραγικὸ εἶναι ὅταν ἐκκλησιαστικοὶ ἄνθρωποι δὲν ἀντιλαμβάνονται ὅτι ἔτσι συνεργοῦν, ἔστω ἄθελά τους, στὴ σταδιακὴ ἀλλοίωση τοῦ ὀρθοδόξου φρονήματος καὶ στὴν ἀποδυνάμωση τῆς ἱερότητας τοῦ ναοῦ.
Καὶ τότε ὁ ναός, ἀντὶ νὰ θυμίζει Βασιλεία Θεοῦ, ἀρχίζει νὰ θυμίζει δημόσια σκηνὴ τοῦ κόσμου τούτου. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἴσως τὸ πιο ἀνησυχητικὸ σημεῖο τῶν καιρῶν μας.

[1] trikalavoice

iepomenimera.gr