Μὲ ἀφορμὴ τὴν (ὀρθὴ) τοποθέτηση τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος «γιὰ τὸν ὁμόφυλο γάμο καὶ τὴν ὁμόφυλη γονεϊκότητα», λόγῳ τῆς πρόσφατης ἀπόφασης τοῦ ΣτΕ ποὺ ἔκρινε συνταγματικό τό ν. 5089/2024, θέλω νὰ καταθέσω τίς παρακάτω σκέψεις καὶ παρατηρήσεις μου, μὲ ὅλο τὸ σεβασμὸ στὴν μεγάλη ἀποστολὴ καὶ προσφορὰ τῶν ὀρθόδοξων ἐκκλησιαστικῶν ἱδρυμάτων.
Τὰ τελευταῖα χρόνια, ὅλο καὶ περισσότερα ἐκκλησιαστικὰ ἱδρύματα καὶ μοναστήρια, ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ Ἁγίου Ὅρους, ἐντάσσονται σὲ εὐρωπαϊκὰ προγράμματα χρηματοδότησης. ΕΣΠΑ, Ταμεῖο Ἀνάκαμψης, ἔργα ἀποκατάστασης, ὑποδομές, πολιτιστικὲς δράσεις.
Ἐπιφανειακά, ὅλα δείχνουν θετικά. Ποιός θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι ἀντίθετος στὴν ἐνίσχυση τῆς παράδοσης; Κι ὅμως, τὸ ἐρώτημα δὲν εἶναι οἰκονομικό. Εἶναι πνευματικό.
Τὰ τελευταῖα χρόνια, ὅλο καὶ περισσότερα ἐκκλησιαστικὰ ἱδρύματα καὶ μοναστήρια, ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τοῦ Ἁγίου Ὅρους, ἐντάσσονται σὲ εὐρωπαϊκὰ προγράμματα χρηματοδότησης. ΕΣΠΑ, Ταμεῖο Ἀνάκαμψης, ἔργα ἀποκατάστασης, ὑποδομές, πολιτιστικὲς δράσεις.
Ἐπιφανειακά, ὅλα δείχνουν θετικά. Ποιός θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι ἀντίθετος στὴν ἐνίσχυση τῆς παράδοσης; Κι ὅμως, τὸ ἐρώτημα δὲν εἶναι οἰκονομικό. Εἶναι πνευματικό.
1.- Οἱ ὅροι ποὺ δὲν φαίνονται, ἀλλὰ δεσμεύουν
Κάθε εὐρωπαϊκὴ χρηματοδότηση συνοδεύεται ἀπὸ σαφεῖς δεσμεύσεις:... σεβασμὸς τῶν «θεμελιωδῶν δικαιωμάτων», πολιτικὲς «μὴ διάκρισης», προώθηση «συμπερίληψης».
Στὶς συμβάσεις χρηματοδότησης μέσῳ ΕΣΠΑ 2021-2027 καὶ τοῦ Ταμείου Ἀνάκαμψης καὶ Ἀνθεκτικότητας (Ἑλλάδα 2.0), δὲν ὑπάρχει συνήθως ἕνας εἰδικὸς ὅρος ποὺ νὰ ἀναφέρει ὀνομαστικὰ ὅτι ὑπάρχει ὑποχρέωση τοῦ χρηματοδοτούμενου ἐκκλησιαστικοῦ νομικοῦ προσώπου ἢ κάποιας Μονῆς ἐντὸς ἢ ἐκτὸς τοῦ Ἁγίου Ὅρους, νὰ σέβεται τὴ «νομοθεσία γιὰ ΛΟΑΤΚΙ».
Ὡστόσο, περιλαμβάνονται αὐστηρὲς ὁριζόντιες ρῆτρες ποὺ δεσμεύουν τὸν χρηματοδοτούμενο στὸν σεβασμὸ τῶν θεμελιωδῶν δικαιωμάτων καὶ στὴν ἀποφυγὴ κάθε μορφῆς διάκρισης.
Συγκεκριμένα, οἱ ὑποχρεώσεις ποὺ ἀπορρέουν ἀπὸ τὴν ὑπογραφὴ τῆς σύμβασης χρηματοδότησης περιλαμβάνουν:
α) Τήρηση τῆς Ἀρχῆς τῆς Μὴ Διάκρισης: Κάθε ἐπένδυση πρέπει νὰ συμμορφώνεται μὲ τὸν Χάρτη τῶν Θεμελιωδῶν Δικαιωμάτων τῆς ΕΕ, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει ρητὰ τὶς διακρίσεις λόγῳ σεξουαλικοῦ προσανατολισμοῦ.
β) Συμμόρφωση μὲ τὴν Ἐργατικὴ Νομοθεσία: Οἱ ἐπιχειρήσεις δεσμεύονται νὰ τηροῦν τὸν Ν. 4443/2016 καὶ τὸν Ν. 3304/2005, οἱ ὁποῖοι ἀπαγορεύουν τὶς διακρίσεις στὴν ἀπασχόληση καὶ τὴν ἐργασία, συμπεριλαμβανομένων αὐτῶν ποὺ ἀφοροῦν τὸν σεξουαλικὸ προσανατολισμὸ καὶ τὴν ταυτότητα φύλου.
γ) Προώθηση τῆς Ἰσότητας: Σὲ πολλὰ προγράμματα, εἰδικὰ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Κοινωνικοῦ Ταμείου (ΕΚΤ+), ἡ προώθηση τῆς ἰσότητας καὶ ἡ καταπολέμηση τοῦ ἀποκλεισμοῦ εὐάλωτων ὁμάδων ἀποτελοῦν κριτήριο ἐπιλεξιμότητας ἢ βαθμολόγησης τῆς πρότασης.
δ) Δήλωση Πολιτικῆς γιὰ τὰ Θεμελιώδη Δικαιώματα: Στὸ πλαίσιο τοῦ νέου ΕΣΠΑ, ἡ Ἑλλάδα ἔχει ἐκδώσει συγκεκριμένη Δήλωση Πολιτικῆς ποὺ διασφαλίζει ὅτι ὅλα τὰ ἔργα σέβονται τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα, στὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται καὶ αὐτὰ τῆς ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
ε) Diversity Label (Σῆμα Διαφορετικότητας): Προαιρετικά, μέσῳ τοῦ Ν. 4837/2021, ἐνθαρρύνονται οἱ ἐπιχειρήσεις νὰ υἱοθετοῦν πολιτικὲς συμπερίληψης, κάτι ποὺ συχνὰ μοριοδοτεῖται θετικὰ σὲ συγκεκριμένες προσκλήσεις χρηματοδότησης.
Ἐν κατακλεῖδι, ἐνῷ ὁ ὅρος «ΛΟΑΤΚΙ» μπορεῖ νὰ μὴν ἀναγράφεται αὐτολεξεὶ στὸ σῶμα κάθε σύμβασης, ἡ γενικὴ ρήτρα περὶ μὴ διάκρισης καὶ σεβασμοῦ τῶν θεμελιωδῶν δικαιωμάτων καλύπτει πλήρως τὴ συγκεκριμένη κοινωνικὴ ὁμάδα καὶ ἡ παραβίασή της μπορεῖ νὰ ὁδηγήσει σὲ κυρώσεις ἢ ἐπιστροφὴ τῆς χρηματοδότησης.
Ὑπενθυμίζουμε ὅτι ἡ θρησκεία καὶ οἱ πεποιθήσεις περιλαμβάνονται ρητὰ στὶς ἀπαγορευμένες διακρίσεις σύμφωνα μὲ τὴν ἑλληνικὴ καὶ εὐρωπαϊκὴ νομοθεσία (Ν. 4443/2016 καὶ Ὁδηγία 2000/78/ΕΚ).
Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὁ φορέας ὑλοποίησης (ἡ Ἐκκλησία, ἡ Μονὴ ἢ ἡ Ἱερὰ Κοινότητα) δεσμεύεται τυπικὰ καὶ οὐσιαστικὰ νὰ μὴν ἀσκεῖ διακρίσεις λόγῳ σεξουαλικοῦ προσανατολισμοῦ ἢ ταυτότητας φύλου ἢ θρησκείας καὶ πεποιθήσεων στὸ πλαίσιο τοῦ ἔργου (π.χ. προσλήψεις ἐργατῶν, ἐπιλογὴ ἀναδόχων).
Εἰδικὰ γιὰ τὸ Ἅγιον Ὅρος, εἶναι γνωστὸ ὅτι γιὰ πρόσφατα ἔργα ἔχουν ἐγκριθεῖ κονδύλια ὕψους ἄνω τῶν 100 ἑκατ. εὐρὼ γιὰ τὴν ἀποκατάσταση κτιρίων, δικτύων καὶ λιμανιῶν. Οἱ συμβάσεις αὐτὲς περιέχουν τὴ Δήλωση Πολιτικῆς γιὰ τὰ Θεμελιώδη Δικαιώματα, ἡ ὁποία καλύπτει καὶ τὰ δικαιώματα τῆς ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας ὡς μέρος τῆς γενικῆς προστασίας τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ὡστόσο, πρέπει θετικὰ νὰ ἐπισημανθεῖ καὶ τὸ Εἰδικὸ Καθεστὼς τοῦ Ἁγίου Ὅρους (Ἄβατο). Ἔτσι, παρὰ τὶς ὁριζόντιες ρῆτρες τῆς ΕΕ, τὸ Ἅγιο Ὅρος ἀπολαμβάνει εἰδικὲς ἐξαιρέσεις βάσει τοῦ Ἄρθρου 105 τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς Συνθήκης Προσχώρησης τῆς Ἑλλάδας στὴν ΕΕ (Κοινὴ Δήλωση ἀρ. 4). Αὐτὸ ἐπιτρέπει τὴ διατήρηση τοῦ «Ἀβάτου» (ἀποκλεισμὸς γυναικῶν), τὸ ὁποῖο θεωρεῖται νόμιμη ἐξαίρεση ἀπὸ τὶς ἀρχὲς περὶ ἰσότητας φύλου γιὰ λόγους θρησκευτικῆς ἐλευθερίας καὶ παράδοσης.
Ἔχουν ὑποβληθεῖ ἐπανειλημμένα ἐρωτήσεις στὸ Εὐρωκοινοβούλιο (π.χ. ἀπὸ τὸν εὐρωβουλευτὴ Gianni Vattimo τὸ 2001) ποὺ ὑποστηρίζουν ὅτι ἡ ἀπαγόρευση εἰσόδου στὶς γυναῖκες παραβιάζει τὴν ἀρχὴ τῆς ἰσότητας καὶ τῆς ἐλεύθερης κυκλοφορίας, εἰδικὰ ἐφόσον τὸ Ἅγιο Ὅρος λαμβάνει κοινοτικὰ κονδύλια γιὰ τὴ συντήρησή του.
Ὅμως, ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἐπιτροπὴ καὶ τὰ δικαστήρια ἀναγνωρίζουν τὸ εἰδικὸ καθεστὼς τοῦ Ἁγίου Ὅρους (βάσει τῆς Κοινῆς Δήλωσης ἀρ. 4 τῆς Συνθήκης Προσχώρησης τῆς Ἑλλάδας), θεωρῶντας ὅτι τὸ Ἄβατο προστατεύεται γιὰ λόγους θρησκευτικῆς ἐλευθερίας καὶ παράδοσης, ὑπερισχύοντας τῶν γενικῶν κανόνων περὶ μὴ διάκρισης λόγῳ φύλου.
Στὶς συμβάσεις χρηματοδότησης μέσῳ ΕΣΠΑ 2021-2027 καὶ τοῦ Ταμείου Ἀνάκαμψης καὶ Ἀνθεκτικότητας (Ἑλλάδα 2.0), δὲν ὑπάρχει συνήθως ἕνας εἰδικὸς ὅρος ποὺ νὰ ἀναφέρει ὀνομαστικὰ ὅτι ὑπάρχει ὑποχρέωση τοῦ χρηματοδοτούμενου ἐκκλησιαστικοῦ νομικοῦ προσώπου ἢ κάποιας Μονῆς ἐντὸς ἢ ἐκτὸς τοῦ Ἁγίου Ὅρους, νὰ σέβεται τὴ «νομοθεσία γιὰ ΛΟΑΤΚΙ».
Ὡστόσο, περιλαμβάνονται αὐστηρὲς ὁριζόντιες ρῆτρες ποὺ δεσμεύουν τὸν χρηματοδοτούμενο στὸν σεβασμὸ τῶν θεμελιωδῶν δικαιωμάτων καὶ στὴν ἀποφυγὴ κάθε μορφῆς διάκρισης.
Συγκεκριμένα, οἱ ὑποχρεώσεις ποὺ ἀπορρέουν ἀπὸ τὴν ὑπογραφὴ τῆς σύμβασης χρηματοδότησης περιλαμβάνουν:
α) Τήρηση τῆς Ἀρχῆς τῆς Μὴ Διάκρισης: Κάθε ἐπένδυση πρέπει νὰ συμμορφώνεται μὲ τὸν Χάρτη τῶν Θεμελιωδῶν Δικαιωμάτων τῆς ΕΕ, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει ρητὰ τὶς διακρίσεις λόγῳ σεξουαλικοῦ προσανατολισμοῦ.
β) Συμμόρφωση μὲ τὴν Ἐργατικὴ Νομοθεσία: Οἱ ἐπιχειρήσεις δεσμεύονται νὰ τηροῦν τὸν Ν. 4443/2016 καὶ τὸν Ν. 3304/2005, οἱ ὁποῖοι ἀπαγορεύουν τὶς διακρίσεις στὴν ἀπασχόληση καὶ τὴν ἐργασία, συμπεριλαμβανομένων αὐτῶν ποὺ ἀφοροῦν τὸν σεξουαλικὸ προσανατολισμὸ καὶ τὴν ταυτότητα φύλου.
γ) Προώθηση τῆς Ἰσότητας: Σὲ πολλὰ προγράμματα, εἰδικὰ τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Κοινωνικοῦ Ταμείου (ΕΚΤ+), ἡ προώθηση τῆς ἰσότητας καὶ ἡ καταπολέμηση τοῦ ἀποκλεισμοῦ εὐάλωτων ὁμάδων ἀποτελοῦν κριτήριο ἐπιλεξιμότητας ἢ βαθμολόγησης τῆς πρότασης.
δ) Δήλωση Πολιτικῆς γιὰ τὰ Θεμελιώδη Δικαιώματα: Στὸ πλαίσιο τοῦ νέου ΕΣΠΑ, ἡ Ἑλλάδα ἔχει ἐκδώσει συγκεκριμένη Δήλωση Πολιτικῆς ποὺ διασφαλίζει ὅτι ὅλα τὰ ἔργα σέβονται τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα, στὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται καὶ αὐτὰ τῆς ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
ε) Diversity Label (Σῆμα Διαφορετικότητας): Προαιρετικά, μέσῳ τοῦ Ν. 4837/2021, ἐνθαρρύνονται οἱ ἐπιχειρήσεις νὰ υἱοθετοῦν πολιτικὲς συμπερίληψης, κάτι ποὺ συχνὰ μοριοδοτεῖται θετικὰ σὲ συγκεκριμένες προσκλήσεις χρηματοδότησης.
Ἐν κατακλεῖδι, ἐνῷ ὁ ὅρος «ΛΟΑΤΚΙ» μπορεῖ νὰ μὴν ἀναγράφεται αὐτολεξεὶ στὸ σῶμα κάθε σύμβασης, ἡ γενικὴ ρήτρα περὶ μὴ διάκρισης καὶ σεβασμοῦ τῶν θεμελιωδῶν δικαιωμάτων καλύπτει πλήρως τὴ συγκεκριμένη κοινωνικὴ ὁμάδα καὶ ἡ παραβίασή της μπορεῖ νὰ ὁδηγήσει σὲ κυρώσεις ἢ ἐπιστροφὴ τῆς χρηματοδότησης.
Ὑπενθυμίζουμε ὅτι ἡ θρησκεία καὶ οἱ πεποιθήσεις περιλαμβάνονται ρητὰ στὶς ἀπαγορευμένες διακρίσεις σύμφωνα μὲ τὴν ἑλληνικὴ καὶ εὐρωπαϊκὴ νομοθεσία (Ν. 4443/2016 καὶ Ὁδηγία 2000/78/ΕΚ).
Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὁ φορέας ὑλοποίησης (ἡ Ἐκκλησία, ἡ Μονὴ ἢ ἡ Ἱερὰ Κοινότητα) δεσμεύεται τυπικὰ καὶ οὐσιαστικὰ νὰ μὴν ἀσκεῖ διακρίσεις λόγῳ σεξουαλικοῦ προσανατολισμοῦ ἢ ταυτότητας φύλου ἢ θρησκείας καὶ πεποιθήσεων στὸ πλαίσιο τοῦ ἔργου (π.χ. προσλήψεις ἐργατῶν, ἐπιλογὴ ἀναδόχων).
Εἰδικὰ γιὰ τὸ Ἅγιον Ὅρος, εἶναι γνωστὸ ὅτι γιὰ πρόσφατα ἔργα ἔχουν ἐγκριθεῖ κονδύλια ὕψους ἄνω τῶν 100 ἑκατ. εὐρὼ γιὰ τὴν ἀποκατάσταση κτιρίων, δικτύων καὶ λιμανιῶν. Οἱ συμβάσεις αὐτὲς περιέχουν τὴ Δήλωση Πολιτικῆς γιὰ τὰ Θεμελιώδη Δικαιώματα, ἡ ὁποία καλύπτει καὶ τὰ δικαιώματα τῆς ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας ὡς μέρος τῆς γενικῆς προστασίας τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ὡστόσο, πρέπει θετικὰ νὰ ἐπισημανθεῖ καὶ τὸ Εἰδικὸ Καθεστὼς τοῦ Ἁγίου Ὅρους (Ἄβατο). Ἔτσι, παρὰ τὶς ὁριζόντιες ρῆτρες τῆς ΕΕ, τὸ Ἅγιο Ὅρος ἀπολαμβάνει εἰδικὲς ἐξαιρέσεις βάσει τοῦ Ἄρθρου 105 τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς Συνθήκης Προσχώρησης τῆς Ἑλλάδας στὴν ΕΕ (Κοινὴ Δήλωση ἀρ. 4). Αὐτὸ ἐπιτρέπει τὴ διατήρηση τοῦ «Ἀβάτου» (ἀποκλεισμὸς γυναικῶν), τὸ ὁποῖο θεωρεῖται νόμιμη ἐξαίρεση ἀπὸ τὶς ἀρχὲς περὶ ἰσότητας φύλου γιὰ λόγους θρησκευτικῆς ἐλευθερίας καὶ παράδοσης.
Ἔχουν ὑποβληθεῖ ἐπανειλημμένα ἐρωτήσεις στὸ Εὐρωκοινοβούλιο (π.χ. ἀπὸ τὸν εὐρωβουλευτὴ Gianni Vattimo τὸ 2001) ποὺ ὑποστηρίζουν ὅτι ἡ ἀπαγόρευση εἰσόδου στὶς γυναῖκες παραβιάζει τὴν ἀρχὴ τῆς ἰσότητας καὶ τῆς ἐλεύθερης κυκλοφορίας, εἰδικὰ ἐφόσον τὸ Ἅγιο Ὅρος λαμβάνει κοινοτικὰ κονδύλια γιὰ τὴ συντήρησή του.
Ὅμως, ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἐπιτροπὴ καὶ τὰ δικαστήρια ἀναγνωρίζουν τὸ εἰδικὸ καθεστὼς τοῦ Ἁγίου Ὅρους (βάσει τῆς Κοινῆς Δήλωσης ἀρ. 4 τῆς Συνθήκης Προσχώρησης τῆς Ἑλλάδας), θεωρῶντας ὅτι τὸ Ἄβατο προστατεύεται γιὰ λόγους θρησκευτικῆς ἐλευθερίας καὶ παράδοσης, ὑπερισχύοντας τῶν γενικῶν κανόνων περὶ μὴ διάκρισης λόγῳ φύλου.
2.- Συνέπειες, ἂν δὲν ὑπάρξει συμμόρφωση
Οἱ ὅροι αὐτοὶ δὲν εἶναι τυπικοί. Εἶναι οὐσιαστικοί. Καὶ ἡ παραβίασή τους συνεπάγεται κυρώσεις, ἀκόμη καὶ ἐπιστροφὴ τῶν χρημάτων.
Ἔτσι, στὸ πλαίσιο τῶν προγραμμάτων ΕΣΠΑ καὶ τοῦ Ταμείου Ἀνάκαμψης, ἡ παραβίαση τῶν παραπάνω ὁριζόντιων ἀρχῶν (ὅπως ὁ σεβασμὸς τῶν θεμελιωδῶν δικαιωμάτων καὶ ἡ μὴ διάκριση) ἐνεργοποιεῖ ἕναν αὐστηρὸ μηχανισμὸ ἐλέγχου.
Ἔτσι, στὸ πλαίσιο τῶν προγραμμάτων ΕΣΠΑ καὶ τοῦ Ταμείου Ἀνάκαμψης, ἡ παραβίαση τῶν παραπάνω ὁριζόντιων ἀρχῶν (ὅπως ὁ σεβασμὸς τῶν θεμελιωδῶν δικαιωμάτων καὶ ἡ μὴ διάκριση) ἐνεργοποιεῖ ἕναν αὐστηρὸ μηχανισμὸ ἐλέγχου.
Γιὰ τὰ ἐκκλησιαστικὰ ἔργα ποὺ χρηματοδοτοῦνται εἴτε στὸ Ἅγιο Ὅρος εἴτε ἐκτὸς Ἁγίου Ὅρους, οἱ προβλεπόμενες κυρώσεις σὲ περίπτωση καταγγελίας ἢ διαπίστωσης παραβίασης εἶναι οἱ ἑξῆς:
α) Δημοσιονομικὴ Διόρθωση (Ἐπιστροφὴ Χρημάτων): Ἐὰν ἀποδειχθεῖ ὅτι ὁ δικαιοῦχος (π.χ. μιὰ Μονὴ) παραβίασε τὶς ἀρχὲς περὶ μὴ διάκρισης κατὰ τὴν ἐκτέλεση τοῦ ἔργου (π.χ. σὲ προσλήψεις προσωπικοῦ ἢ ἀνάθεση συμβάσεων), ἡ Διαχειριστικὴ Ἀρχὴ μπορεῖ νὰ ἐπιβάλει τὴν ὁλικὴ ἢ μερικὴ ἐπιστροφὴ τῆς χρηματοδότησης ὡς «ἀχρεωστήτως καταβληθεῖσα».
β) Διακοπὴ Χρηματοδότησης: Ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἐπιτροπὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναστείλει τὶς πληρωμὲς πρὸς τὸ συγκεκριμένο κράτος-μέλος ἢ τὸ συγκεκριμένο πρόγραμμα, ἐὰν κριθεῖ ὅτι δὲν διασφαλίζεται ὁ σεβασμὸς τοῦ Χάρτη Θεμελιωδῶν Δικαιωμάτων τῆς ΕΕ (συμπεριλαμβανομένων τῶν δικαιωμάτων ΛΟΑΤΚΙ+).
γ) Ἀποκλεισμὸς ἀπὸ Μελλοντικὰ Προγράμματα: Μιὰ σοβαρὴ παραβίαση τῶν ὅρων τῆς σύμβασης μπορεῖ νὰ ὁδηγήσει στὸν προσωρινὸ ἢ μόνιμο ἀποκλεισμὸ τοῦ φορέα ἀπὸ μελλοντικὲς προσκλήσεις χρηματοδότησης.
δ) Διοικητικὲς καὶ Ποινικὲς Κυρώσεις: Πέρα ἀπὸ τὰ οἰκονομικὰ μέτρα, ἐὰν ἡ διάκριση συνιστᾶ παραβίαση τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας (Ν. 4443/2016), ἐπιβάλλονται πρόστιμα ἀπὸ τὴν Ἐπιθεώρηση Ἐργασίας ἢ τὴν Ἀρχὴ Διαφάνειας.
Αὐτὸ σημαίνει ὅτι κάθε μοναστήρι ἢ ἐκκλησιαστικὸς φορέας ποὺ ἐντάσσεται σὲ τέτοια προγράμματα: δὲν λαμβάνει ἁπλῶς χρήματα. Ἀποδέχεται ἕνα πλαίσιο.
α) Δημοσιονομικὴ Διόρθωση (Ἐπιστροφὴ Χρημάτων): Ἐὰν ἀποδειχθεῖ ὅτι ὁ δικαιοῦχος (π.χ. μιὰ Μονὴ) παραβίασε τὶς ἀρχὲς περὶ μὴ διάκρισης κατὰ τὴν ἐκτέλεση τοῦ ἔργου (π.χ. σὲ προσλήψεις προσωπικοῦ ἢ ἀνάθεση συμβάσεων), ἡ Διαχειριστικὴ Ἀρχὴ μπορεῖ νὰ ἐπιβάλει τὴν ὁλικὴ ἢ μερικὴ ἐπιστροφὴ τῆς χρηματοδότησης ὡς «ἀχρεωστήτως καταβληθεῖσα».
β) Διακοπὴ Χρηματοδότησης: Ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἐπιτροπὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναστείλει τὶς πληρωμὲς πρὸς τὸ συγκεκριμένο κράτος-μέλος ἢ τὸ συγκεκριμένο πρόγραμμα, ἐὰν κριθεῖ ὅτι δὲν διασφαλίζεται ὁ σεβασμὸς τοῦ Χάρτη Θεμελιωδῶν Δικαιωμάτων τῆς ΕΕ (συμπεριλαμβανομένων τῶν δικαιωμάτων ΛΟΑΤΚΙ+).
γ) Ἀποκλεισμὸς ἀπὸ Μελλοντικὰ Προγράμματα: Μιὰ σοβαρὴ παραβίαση τῶν ὅρων τῆς σύμβασης μπορεῖ νὰ ὁδηγήσει στὸν προσωρινὸ ἢ μόνιμο ἀποκλεισμὸ τοῦ φορέα ἀπὸ μελλοντικὲς προσκλήσεις χρηματοδότησης.
δ) Διοικητικὲς καὶ Ποινικὲς Κυρώσεις: Πέρα ἀπὸ τὰ οἰκονομικὰ μέτρα, ἐὰν ἡ διάκριση συνιστᾶ παραβίαση τῆς ἐργατικῆς νομοθεσίας (Ν. 4443/2016), ἐπιβάλλονται πρόστιμα ἀπὸ τὴν Ἐπιθεώρηση Ἐργασίας ἢ τὴν Ἀρχὴ Διαφάνειας.
Αὐτὸ σημαίνει ὅτι κάθε μοναστήρι ἢ ἐκκλησιαστικὸς φορέας ποὺ ἐντάσσεται σὲ τέτοια προγράμματα: δὲν λαμβάνει ἁπλῶς χρήματα. Ἀποδέχεται ἕνα πλαίσιο.
3.- Τὸ κρίσιμο σημεῖο: οὐδετερότητα ἢ κατεύθυνση;
Θεωρητικά, οἱ ὅροι αὐτοὶ παρουσιάζονται ὡς «οὐδέτεροι»: ποιός μπορεῖ νὰ εἶναι κατὰ τῆς ἰσότητας ἢ τῆς μὴ διάκρισης;
Στὴν πράξη ὅμως, οἱ ἔννοιες αὐτὲς δὲν εἶναι οὐδέτερες. Ἐντάσσονται σὲ ἕνα συγκεκριμένο ἰδεολογικὸ καὶ πολιτικὸ πλαίσιο, τὸ ὁποῖο διαμορφώνεται σὲ ἐπίπεδο Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης καὶ διεθνῶν ἐλίτ. Καὶ αὐτὸ τὸ πλαίσιο: δὲν περιορίζεται στὴν ἀποφυγὴ ἀδικιῶν, ἀλλὰ τείνει νὰ κανονικοποιεῖ συγκεκριμένες ἀντιλήψεις γιὰ τὸν ἄνθρωπο, τὸ φῦλο καὶ τὴν ἀνθρώπινη φύση. Αὐτὸ τὸ πλαίσιο ὁριοθετεῖται ἀπὸ τὶς ἐπιδιώξεις μιᾶς ἀτζέντας καὶ ἐν προκειμένῳ τῆς woke ἀτζέντας.
Στὴν πράξη ὅμως, οἱ ἔννοιες αὐτὲς δὲν εἶναι οὐδέτερες. Ἐντάσσονται σὲ ἕνα συγκεκριμένο ἰδεολογικὸ καὶ πολιτικὸ πλαίσιο, τὸ ὁποῖο διαμορφώνεται σὲ ἐπίπεδο Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης καὶ διεθνῶν ἐλίτ. Καὶ αὐτὸ τὸ πλαίσιο: δὲν περιορίζεται στὴν ἀποφυγὴ ἀδικιῶν, ἀλλὰ τείνει νὰ κανονικοποιεῖ συγκεκριμένες ἀντιλήψεις γιὰ τὸν ἄνθρωπο, τὸ φῦλο καὶ τὴν ἀνθρώπινη φύση. Αὐτὸ τὸ πλαίσιο ὁριοθετεῖται ἀπὸ τὶς ἐπιδιώξεις μιᾶς ἀτζέντας καὶ ἐν προκειμένῳ τῆς woke ἀτζέντας.
4.- Ἡ σιωπηλὴ μετατόπιση
Ἐδῶ βρίσκεται τὸ πρόβλημα καὶ εἶναι βαθύ.
Ὅταν ἕνα ἐκκλησιαστικὸ ἵδρυμα ἀποδέχεται αὐτοὺς τοὺς ὅρους, λειτουργεῖ ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ πλαισίου καὶ προσαρμόζει πρακτικὲς γιὰ νὰ μὴν συγκρουστεῖ μὲ αὐτό, τότε, ἔστω καὶ ἄθελά του, συμβάλλει στὴ σταδιακὴ ἐμπέδωση αὐτῆς τῆς κατεύθυνσης.
Ὄχι μὲ διακηρύξεις. Ἀλλὰ μὲ συμμετοχή. Καὶ ἡ συμμετοχή, πολλὲς φορές, εἶναι πιὸ ἰσχυρὴ ἀπὸ τὴ ρητορική.
Ὅταν ἕνα ἐκκλησιαστικὸ ἵδρυμα ἀποδέχεται αὐτοὺς τοὺς ὅρους, λειτουργεῖ ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ πλαισίου καὶ προσαρμόζει πρακτικὲς γιὰ νὰ μὴν συγκρουστεῖ μὲ αὐτό, τότε, ἔστω καὶ ἄθελά του, συμβάλλει στὴ σταδιακὴ ἐμπέδωση αὐτῆς τῆς κατεύθυνσης.
Ὄχι μὲ διακηρύξεις. Ἀλλὰ μὲ συμμετοχή. Καὶ ἡ συμμετοχή, πολλὲς φορές, εἶναι πιὸ ἰσχυρὴ ἀπὸ τὴ ρητορική.
5.- Τὸ θεολογικὸ ὅριο
Ἡ Ἐκκλησία, καὶ πολὺ περισσότερο τὰ μοναστήρια, δὲν εἶναι ἁπλοῖ ὀργανισμοί.
Δὲν ὑπάρχουν γιὰ νὰ διαχειρίζονται ἔργα. Ὑπάρχουν γιὰ νὰ ὑπηρετοῦν τὴν ἀλήθεια. Καὶ ἡ ὀρθόδοξη παράδοση εἶναι σαφὴς σὲ θεμελιώδη ζητήματα ἀνθρωπολογίας καὶ ἤθους.
Ὅταν λοιπὸν εἰσάγονται, ἔστω ἔμμεσα, πλαίσια ποὺ ἀντιμετωπίζουν κάθε σεξουαλικὴ ἐπιλογὴ ὡς ἰσοδύναμη, προωθοῦν ἀκόμη τὴν κανονικοποίηση πρακτικῶν ἀσύμβατων μὲ τὴν ἐκκλησιαστικὴ διδασκαλία, τότε τίθεται ἕνα κρίσιμο ἐρώτημα: μπορεῖ ἕνα πνευματικὸ ἵδρυμα νὰ συμμετέχει σὲ ἕνα τέτοιο πλαίσιο χωρὶς νὰ ἀλλοιώνεται;
Δὲν ὑπάρχουν γιὰ νὰ διαχειρίζονται ἔργα. Ὑπάρχουν γιὰ νὰ ὑπηρετοῦν τὴν ἀλήθεια. Καὶ ἡ ὀρθόδοξη παράδοση εἶναι σαφὴς σὲ θεμελιώδη ζητήματα ἀνθρωπολογίας καὶ ἤθους.
Ὅταν λοιπὸν εἰσάγονται, ἔστω ἔμμεσα, πλαίσια ποὺ ἀντιμετωπίζουν κάθε σεξουαλικὴ ἐπιλογὴ ὡς ἰσοδύναμη, προωθοῦν ἀκόμη τὴν κανονικοποίηση πρακτικῶν ἀσύμβατων μὲ τὴν ἐκκλησιαστικὴ διδασκαλία, τότε τίθεται ἕνα κρίσιμο ἐρώτημα: μπορεῖ ἕνα πνευματικὸ ἵδρυμα νὰ συμμετέχει σὲ ἕνα τέτοιο πλαίσιο χωρὶς νὰ ἀλλοιώνεται;
6.- Τὸ μεγάλο λάθος: «ὁ καλὸς σκοπός»
Συχνὰ προβάλλεται τὸ ἐπιχείρημα: «παίρνουμε τὰ χρήματα γιὰ καλὸ σκοπό».
Ἀλλὰ ἡ ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας διδάσκει κάτι διαφορετικό: Ὁ καλὸς σκοπὸς δὲν ἁγιάζει κάθε μέσο. Ἀντίθετα, πολλὲς φορές: τὸ μέσο εἶναι αὐτὸ ποὺ ἀλλοιώνει τὸν σκοπό.
Ἀλλὰ ἡ ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας διδάσκει κάτι διαφορετικό: Ὁ καλὸς σκοπὸς δὲν ἁγιάζει κάθε μέσο. Ἀντίθετα, πολλὲς φορές: τὸ μέσο εἶναι αὐτὸ ποὺ ἀλλοιώνει τὸν σκοπό.
7.- Ἡ κραυγαλέα ἀντίφαση
Τὴν ἴδια στιγμὴ ποὺ ἐκκλησιαστικοὶ θεσμοί, Ἱερὰ Σύνοδος, Ἅγιον Ὅρος, διακηρύσσουν (καὶ ὀρθῶς) δημόσια τὴν ἀντίθεσή τους στὸν ὁμόφυλο γάμο καὶ στὴν ὁμόφυλη γονεϊκότητα, ὑπερασπιζόμενοι τὴν ὀρθόδοξη ἀνθρωπολογία, παρατηρεῖται ἕνα παράδοξο ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ ἀγνοηθεῖ.
Οἱ ἴδιοι αὐτοὶ φορεῖς προσφεύγουν σὲ εὐρωπαϊκὰ προγράμματα χρηματοδότησης, ἀποδεχόμενοι συμβατικὰ ἕνα πλαίσιο ποὺ περιλαμβάνει τὴν πλήρη προστασία τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν.
Ἡ ἀντίφαση εἶναι προφανής. Ἀπὸ τὴ μία, διακηρύσσεται ἡ θεολογικὴ ἀλήθεια. Ἀπὸ τὴν ἄλλη, ὑπογράφεται ἡ συμμόρφωση σὲ ἕνα διαφορετικὸ κανονιστικὸ πλαίσιο.
Οἱ ἴδιοι αὐτοὶ φορεῖς προσφεύγουν σὲ εὐρωπαϊκὰ προγράμματα χρηματοδότησης, ἀποδεχόμενοι συμβατικὰ ἕνα πλαίσιο ποὺ περιλαμβάνει τὴν πλήρη προστασία τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν.
Ἡ ἀντίφαση εἶναι προφανής. Ἀπὸ τὴ μία, διακηρύσσεται ἡ θεολογικὴ ἀλήθεια. Ἀπὸ τὴν ἄλλη, ὑπογράφεται ἡ συμμόρφωση σὲ ἕνα διαφορετικὸ κανονιστικὸ πλαίσιο.
8.- Δὲν εἶναι ἄγνοια, εἶναι ἐπιλογή
Δὲν μπορεῖ πλέον νὰ ὑποστηριχθεῖ σοβαρὰ ὅτι αὐτὸ γίνεται ἀπὸ ἄγνοια.
Οἱ ὅροι εἶναι γνωστοί. Οἱ δεσμεύσεις σαφεῖς. Οἱ συνέπειες συγκεκριμένες.
Ἄρα τὸ ἐρώτημα τίθεται εὐθέως: γίνεται αὐτὴ ἡ ἀποδοχὴ ἐν γνώσει; Καὶ ἂν ναί, τότε τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι διοικητικό. Εἶναι πνευματικὸ καὶ ἠθικό.
Οἱ ὅροι εἶναι γνωστοί. Οἱ δεσμεύσεις σαφεῖς. Οἱ συνέπειες συγκεκριμένες.
Ἄρα τὸ ἐρώτημα τίθεται εὐθέως: γίνεται αὐτὴ ἡ ἀποδοχὴ ἐν γνώσει; Καὶ ἂν ναί, τότε τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι διοικητικό. Εἶναι πνευματικὸ καὶ ἠθικό.
9.- Ἡ λεπτὴ γραμμὴ τῆς ὑποκρισίας
Ὅταν κάποιος διακηρύσσει κάτι ὡς ἀλήθεια, ἀλλὰ στὴν πράξη ἀποδέχεται πλαίσια ποὺ τὸ ἀναιροῦν ἢ τὸ ὑπονομεύουν, τότε δὲν ἔχουμε ἁπλῶς ἀντίφαση. Ἔχουμε ὑποχώρηση.
Καὶ σὲ ὁρισμένες περιπτώσεις, ἔχουμε κάτι ἀκόμη πιὸ βαρύ: μιὰ μορφὴ θεσμικῆς ὑποκρισίας. Διότι δὲν μπορεῖς νὰ ὁμολογεῖς τὴν ἀλήθεια μὲ λόγια καὶ νὰ τὴν ἀναιρεῖς μὲ ὑπογραφές.
Καὶ σὲ ὁρισμένες περιπτώσεις, ἔχουμε κάτι ἀκόμη πιὸ βαρύ: μιὰ μορφὴ θεσμικῆς ὑποκρισίας. Διότι δὲν μπορεῖς νὰ ὁμολογεῖς τὴν ἀλήθεια μὲ λόγια καὶ νὰ τὴν ἀναιρεῖς μὲ ὑπογραφές.
10.- Ἡ παγίδα τοῦ χρήματος
Τὸ χρῆμα δὲν εἶναι οὐδέτερο. Κουβαλᾶ ὅρους, προϋποθέσεις, κατευθύνσεις.
Καὶ ὅταν αὐτὰ γίνονται ἀποδεκτὰ χωρὶς διάκριση, τότε ἀρχίζει μιὰ ἀργὴ ἀλλὰ πραγματικὴ μετατόπιση. Ὄχι ἀπαραίτητα στὴ διδασκαλία, ἀλλὰ στὴ στάση, στὴ σιωπή, στὴν ἀνοχή.
Καὶ ὅταν αὐτὰ γίνονται ἀποδεκτὰ χωρὶς διάκριση, τότε ἀρχίζει μιὰ ἀργὴ ἀλλὰ πραγματικὴ μετατόπιση. Ὄχι ἀπαραίτητα στὴ διδασκαλία, ἀλλὰ στὴ στάση, στὴ σιωπή, στὴν ἀνοχή.
11.- Μιὰ ἀναγκαία ἀφύπνιση
Τὰ μοναστήρια καὶ τὰ ἐκκλησιαστικὰ ἱδρύματα ὀφείλουν νὰ σταθοῦν μὲ ἰδιαίτερη προσοχὴ ἀπέναντι σὲ αὐτὲς τὶς ἐπιλογές. Ὄχι ἀπὸ φοβία. Ἀλλὰ ἀπὸ συνείδηση ἀποστολῆς.
Γιατί ἂν χαθεῖ ἡ διάκριση, τότε εὔκολα μπορεῖ νὰ χαθεῖ καὶ τὸ μέτρο. Τὰ χρήματα δὲν πρέπει ποτὲ νὰ μᾶς κάνουν νὰ ξεχνᾶμε Ποιόν ὑπηρετοῦμε.
[1] https://aktines.blogspot.com/2026/04/blog-post 58.html#more
Γιατί ἂν χαθεῖ ἡ διάκριση, τότε εὔκολα μπορεῖ νὰ χαθεῖ καὶ τὸ μέτρο. Τὰ χρήματα δὲν πρέπει ποτὲ νὰ μᾶς κάνουν νὰ ξεχνᾶμε Ποιόν ὑπηρετοῦμε.
[1] https://aktines.blogspot.com/2026/04/blog-post 58.html#more
Εξαιρετικό κ.Αποστολάκη ,ευχαριστούμε πολύ.
ΑπάντησηΔιαγραφή