Στὶς 8 Σεπτεμβρίου 2026 τὸ Εὐρωπαϊκὸ Δικαστήριο Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου (ΕΔΔΑ) δημοσίευσε τὴν ἀπόφαση «A.A. κατὰ Κάτω Χωρῶν» (ἀρ. 7481/23), ἡ ὁποία ἀφορᾶ τὴν ἄρνηση τῶν ὁλλανδικῶν ἀρχῶν νὰ ἐπιτρέψουν τὴν οἰκογενειακὴ ἐπανένωση σὲ πέντε ἀπὸ τὰ ἀνήλικα τέκνα τοῦ προσφεύγοντος, τὰ ὁποῖα εἶχαν γεννηθεῖ ἀπὸ τὸν δεύτερο καὶ τὸν τρίτο πολυγαμικὸ γάμο του στὴν Ὑεμένη. Τὸ τέταρτο Τμῆμα τοῦ Δικαστηρίου ἔκρινε ὁμόφωνα ὅτι δὲν ὑπῆρξε παραβίαση τοῦ ἄρθρου 8 ΕΣΔΑ ἀπὸ τὶς ὁλλανδικὲς ἀρχές.
Ὁ προσφεύγων, A.A. εἶναι ὑπήκοος Ὑεμένης, δικηγόρος, γεννημένος τὸ 1970 καὶ κάτοικος Κάτω Χωρῶν. Στὴν Ὑεμένη συνῆψε πολυγαμικοὺς γάμους μὲ τρεῖς γυναῖκες. Ἀπέκτησε ὀκτὼ παιδιὰ μὲ τὴν πρώτη σύζυγό του, τρία παιδιὰ μὲ τὴ δεύτερη σύζυγό του καὶ δύο παιδιὰ μὲ τὴν τρίτη σύζυγό του.
Τὸ ΕΔΔΑ, ὅπως θὰ δοῦμε ἀναλυτικότερα παρακάτω, ὑπογράμμισε... τὴ στενὴ σχέση ποὺ ὑφίσταται μεταξὺ τῆς μεταναστευτικῆς πολιτικῆς καὶ τῶν ἐπιταγῶν τῆς δημόσιας τάξης καὶ τόνισε ὅτι, ὅταν ἕνα κράτος χαράζει τὴ μεταναστευτική του πολιτική, ἡ ὁποία λαμβάνει ὑπόψη τοὺς οἰκογενειακοὺς δεσμούς, δὲν μπορεῖ νὰ ὑποχρεωθεῖ νὰ ἀναγνωρίζει πολυγαμικοὺς γάμους καθὼς δὲν εἶναι ἀποδεκτοὶ ἀπὸ τὴ δική του ἔννομη τάξη.
Τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 2018, ὁ A.A. ἔφτασε στὴν Ὁλλανδία καὶ ὑπέβαλε αἴτηση γιὰ προσωρινὴ ἄδεια διαμονῆς λόγῳ ἀσύλου, ἡ ὁποία τοῦ χορηγήθηκε γιὰ χρονικὸ διάστημα πέντε ἐτῶν. Ἐκείνη τὴν περίοδο, ὅλα τὰ μέλη τῆς οἰκογένειάς του (οἱ τρεῖς γυναῖκες καὶ τὰ παιδιά τους) βρίσκονταν στὴν Τουρκία. Τὸν Νοέμβριο τοῦ 2023 ἔλαβε μόνιμη ἄδεια διαμονῆς.
Παράλληλα, τὸν Ἰούλιο τοῦ 2019, ὑπέβαλε στὴν Ὑπηρεσία Μετανάστευσης καὶ Πολιτογράφησης (Immigratie en Naturalisatiedienst – IND) αἴτηση οἰκογενειακῆς ἐπανένωσης μὲ τὴν πρώτη σύζυγό του καὶ μὲ ὅλα τὰ παιδιά του (13 συνολικά). Ἡ IND τὸν ἐνημέρωσε ὅτι ἡ οἰκογενειακή του κατάσταση (πολυγαμία) ἦταν ἀντίθετη πρὸς τὴν ὁλλανδικὴ δημόσια τάξη καὶ τοῦ ζήτησε νὰ ἐπιλέξει ποιόν γάμο ἐπιθυμοῦσε νὰ ἀναγνωρίσει ὡς νόμιμο κατὰ τὸ ὁλλανδικὸ δίκαιο, διευκρινίζοντάς του ὅτι μόνο ἡ μία σύζυγος καὶ τὰ παιδιὰ ποὺ εἶχαν γεννηθεῖ ἀπὸ τὸν συγκεκριμένο γάμο μποροῦσαν νὰ ὑπαχθοῦν στὸ καθεστὼς τῆς οἰκογενειακῆς ἐπανένωσης.
Ὁ A.A. ἐπέμεινε στὸ αἴτημά του. Οἱ ἀρχὲς συνήγαγαν ἀπὸ αὐτὸ ὅτι εἶχε ἐπιλέξει νὰ ἀναγνωριστεῖ ὁ πρῶτος γάμος του κατὰ τὸ ὁλλανδικὸ δίκαιο. Τὸν Δεκέμβριο τοῦ 2019, ἡ IND ἔκανε δεκτὴ τὴν αἴτηση οἰκογενειακῆς ἐπανένωσης ὡς πρὸς τὴν πρώτη γυναῖκα τοῦ A.A. καὶ τὰ ὀκτὼ παιδιά τους καὶ τὴν ἀπέρριψε ὡς πρὸς τὰ πέντε παιδιὰ ποὺ εἶχαν γεννηθεῖ ἀπὸ τοὺς γάμους του μὲ τὶς ἄλλες δύο γυναῖκες του, μὲ τὴν αἰτιολογία ὅτι ἡ πολυγαμία ἦταν ἀντίθετη πρὸς τὴν ὁλλανδικὴ δημόσια τάξη.
Ὅταν ἐρωτήθηκε σχετικὰ μὲ τὴ δυνατότητα νὰ διαζευχθεῖ ἀπὸ τὶς ἄλλες δύο συζύγους του, πρᾶγμα ποὺ θὰ ἔθετε τέλος στὴν κατάσταση πολυγαμίας καὶ θὰ καθιστοῦσε τὰ παιδιὰ ποὺ εἶχαν γεννηθεῖ ἀπὸ τοὺς γάμους αὐτοὺς ἐπιλέξιμα γιὰ οἰκογενειακὴ ἐπανένωση, ὁ A.A. δήλωσε ὅτι δὲν θὰ τοῦ ἦταν δυνατὸ νὰ ἐπικοινωνήσει μὲ τὶς ἀρχὲς τῆς Ὑεμένης καὶ ὅτι, σὲ κάθε περίπτωση, τὸ διαζύγιο θὰ εἶχε ἀρνητικὲς συνέπειες γιὰ τὴ δεύτερη καὶ τὴν τρίτη σύζυγό του, ὅπως, γιὰ παράδειγμα, κοινωνικὸ στιγματισμό, ἀποκλεισμὸ καὶ πιέσεις νὰ ἐπιστρέψουν στὴν Ὑεμένη καὶ νὰ ξαναπαντρευτοῦν.
Πρόσθεσε μάλιστα ὅτι τὰ πέντε παιδιά του ἀπὸ τὴ δεύτερη καὶ τρίτη γυναῖκα του ἀντιμετώπιζαν δυσκολίες ἔνταξης στὴν Τουρκία, ἀλλὰ ὅτι ἦταν ὑπερβολικὰ ἐπικίνδυνο γιὰ αὐτὰ νὰ ἐπιστρέψουν στὴν Ὑεμένη, τὴ χώρα καταγωγῆς τους. Κι αὐτὸ λόγῳ τῶν ἀπειλῶν κατὰ τοῦ ἴδιου καὶ τῆς οἰκογένειάς του ἐξ αἰτίας τῶν δράσεών τους γιὰ τὴν ὑπεράσπιση τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων ποὺ φέρεται νὰ εἶχαν ἀναπτύξει καθὼς καὶ λόγῳ τῆς πολιτικῆς κατάστασης ἐκεῖ.
Τὸν Ἰανουάριο τοῦ 2021, ἡ IND ἀπέρριψε τὴ διοικητικὴ προσφυγή του μὲ τὸ σκεπτικὸ ὅτι ἡ ἄδεια διαμονῆς θὰ χορηγοῦνταν μόνο στὴν πρώτη σύζυγο καὶ στὰ παιδιά τους, γιὰ τὸν λόγο ὅτι ἡ πολυγαμία ἦταν ἀντίθετη πρὸς τὴν ὁλλανδικὴ δημόσια τάξη.
Μετὰ ἀπὸ δικαστικὲς προσφυγὲς τοῦ Α.Α., τὰ ὁλλανδικὰ δικαστήρια ἔκριναν ὅτι τὰ παιδιά του ζοῦσαν σὲ σταθερὸ κοινωνικὸ περιβάλλον μαζὶ μὲ τὶς μητέρες τους στὴν Τουρκία, ὅτι εἶχαν πρόσβαση σὲ ὑγειονομικὴ περίθαλψη καὶ ἐκπαίδευση καὶ ὅτι ἀπολάμβαναν τὴ διεθνή προστασία ποὺ τοὺς παρεῖχαν οἱ τουρκικὲς ἀρχές.
Τὸ κρίσιμο ζήτημα ποὺ τέθηκε στὸ ΕΔΔΑ ἦταν ἂν οἱ Κάτω Χῶρες εἶχαν θετικὴ ὑποχρέωση νὰ ἐπιτρέψουν τὴν οἰκογενειακὴ ἐπανένωση τοῦ προσφεύγοντος μὲ τὰ πέντε παιδιά του ἀπὸ τὸν δεύτερο καὶ τὸν τρίτο γάμο.
Τὸ ΕΔΔΑ ἐπαναλαμβάνει ὅτι τὸ ἄρθρο 8 τῆς ΕΣΔΑ προστατεύει ὄχι μόνο τὴ «νόμιμη» ἀλλὰ καὶ τὴν «ἐκτὸς γάμου» οἰκογένεια. Ἡ ἔννοια τῆς οἰκογένειας δὲν περιορίζεται στὶς σχέσεις ποὺ βασίζονται σὲ ἀναγνωρισμένο γάμο. Εἰδικὰ γιὰ τὰ παιδιὰ ἀναφέρει ὅτι ἕνα παιδὶ ποὺ γεννιέται ἀπὸ τέτοια σχέση ἀποτελεῖ ipso jure μέρος τῆς οἰκογενειακῆς μονάδας ἀπὸ τὴ γέννησή του καὶ ὅτι μεταξὺ γονέα καὶ παιδιοῦ ὑπάρχει δεσμὸς ποὺ συνιστᾶ «οἰκογενειακὴ ζωή». Μὲ ἄλλα λόγια τὸ Δικαστήριο διαχωρίζει τὴ νομικὴ ἀναγνώριση τοῦ γάμου ἀπὸ τὴν πραγματικὴ οἰκογενειακὴ σχέση γονέα – παιδιοῦ.
Ἐνδιαφέρον παρουσιάζει ἡ παρέμβαση ποὺ κατέθεσε στὸ Δικαστήριο μιὰ ἕνωση Γάλλων νομικῶν (European Centre for Law and Justice) μὲ τὴν ὁποία ζητήθηκε ἀπὸ τὸ Δικαστήριο νὰ συνδέσει τὸ ἄρθρο 8 μὲ τὸ ἄρθρο 12 τῆς ΕΣΔΑ καὶ νὰ δεχθεῖ ὅτι ἡ ἔννοια τῆς «οἰκογενειακῆς ζωῆς» δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμόζεται σὲ πολυγαμικοὺς γάμους. Στὴν ἴδια παρέμβαση ὑποστηρίχθηκε ἐπίσης ὅτι τὸ συμφέρον τῶν παιδιῶν δὲν μπορεῖ νὰ ὑπερισχύσει τῆς δημόσιας τάξης, γιατί διαφορετικὰ θὰ ὑπῆρχε ἔμμεση ἀποδοχὴ τῆς πολυγαμίας.
Τὸ Δικαστήριο ὅμως δὲν ἀκολούθησε αὐτὴ τὴν προσέγγιση (σκέψεις §§54-55) ἀλλὰ ἀναγνώρισε σαφῶς τὸν οἰκογενειακὸ δεσμὸ μεταξὺ πατέρα καὶ παιδιῶν. Κράτησε μὲν μιὰ αὐστηρὴ θέση κατὰ τῆς πολυγαμίας στὸ πεδίο τῆς μεταναστευτικῆς πολιτικῆς ἀλλὰ υἱοθέτησε μιὰ εὐρεῖα ἀντίληψη τῆς ἔννοιας τῆς προστατευόμενης ἀπὸ τὴν ΕΣΔΑ οἰκογενειακῆς ζωῆς.
Ὁ προσφεύγων ὑποστήριξε ὅτι δὲν ζητοῦσε τὴν εἴσοδο τῆς δεύτερης ἢ τρίτης γυναίκας του ἀλλὰ ἀποκλειστικὰ τῶν παιδιῶν του. Τὸ Δικαστήριο ἀναγνώρισε ὅτι ἡ ἐπίδικη αἴτηση ἀφοροῦσε μόνο τὰ παιδιά, ἔκρινε ὅμως ὅτι δὲν μποροῦσε νὰ ἀγνοήσει τὸ γεγονὸς ὅτι αὐτὰ εἶχαν γεννηθεῖ ἀπὸ τοὺς πολυγαμικοὺς γάμους τοῦ προσφεύγοντος. Μάλιστα, χαρακτήρισε τὸ στοιχεῖο αὐτὸ ὡς τὸν «πυρῆνα τῆς ὑπόθεσης», δεδομένου ὅτι ἡ αἴτηση εἶχε ἀπορριφθεῖ ἀκριβῶς λόγῳ τῆς ἀπαγόρευσης τῆς πολυγαμίας στὶς Κάτω Χῶρες.
Τὸ Δικαστήριο ἐπισημαίνει ὅτι σὲ ὅλες τὶς χῶρες τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης ἡ πολυγαμία ἀπαγορεύεται χωρὶς ἐξαιρέσεις, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ ἂν συνάπτεται ἑκουσίως ἢ ἐμπεριέχει ὁποιοδήποτε στοιχεῖο ἐξαναγκασμοῦ. Ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἰσχυρὴ εὐρωπαϊκὴ συναίνεση τὸ Δικαστήριο ἀναγνωρίζει ὅτι τὰ κράτη-μέλη τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης διαθέτουν «εὐρὺ περιθώριο ἐκτίμησης» ("a wide margin of appreciation") ὅταν ἀποφασίζουν ἐὰν θὰ ἐπιτρέψουν οἰκογενειακὴ ἐπανένωση μεταξὺ πατέρα καὶ παιδιῶν ποὺ γεννήθηκαν ἀπὸ πολυγαμικοὺς γάμους.
Ὅπως προαναφέρθηκε, οἱ ὁλλανδικὲς ἀρχὲς εἶχαν καλέσει τὸν A.A. νὰ καταστήσει τὴν οἰκογενειακή του κατάσταση συμβατὴ μὲ τὸ ὁλλανδικὸ δίκαιο, ἐπιλέγοντας ποιόν γάμο ἐπιθυμοῦσε νὰ ἀναγνωριστεῖ ὡς νόμιμος. Ὁ προσφεύγων ὅμως ἀρνήθηκε καὶ ἐξακολούθησε νὰ θεωρεῖ «νόμιμους» καὶ τοὺς τρεῖς γάμους. Κατὰ τὸ Δικαστήριο, ἡ ἀπόφαση νὰ διατηρηθοῦν καὶ οἱ τρεῖς γάμοι ἐλήφθη ἀπὸ τὸν προσφεύγοντα καὶ τὴν οἰκογένειά του ἔχοντας ἐπίγνωση ὅτι τὰ παιδιὰ ἀπὸ τὸν δεύτερο καὶ τὸν τρίτο γάμο θὰ ἀντιμετώπιζαν, ὡς ἀποτέλεσμα, μεταναστευτικὲς δυσχέρειες.
Τὸ ΕΔΔΑ, πάντως, δὲν ἀρκέστηκε στὴν ἐπίκληση τῆς ἀπαγόρευσης τῆς πολυγαμίας. Ἐξέτασε καὶ τὶς ἰδιαίτερες περιστάσεις τῆς συγκεκριμένης περίπτωσης. Δέχθηκε ὅτι ὑπῆρχαν ἀνυπέρβλητα ἐμπόδια γιὰ τὴν ἄσκηση τοῦ δικαιώματος στὴν οἰκογενειακὴ ζωὴ στὴν Ὑεμένη, ἐπισήμανε ὅμως ὅτι τὰ πέντε παιδιὰ ζοῦσαν μὲ τὶς μητέρες τους στὴν Τουρκία, διέθεταν προσωρινὲς ἄδειες διαμονῆς καὶ εἶχαν πρόσβαση στὴν ἐκπαίδευση καὶ σὲ ὑπηρεσίες ὑγείας. Δὲν προέκυπτε ὅτι εἶχαν ἐκτεθεῖ σὲ βία στὴν Τουρκία οὔτε ὅτι οἱ τουρκικὲς ἀρχὲς ἀδυνατοῦσαν νὰ τὰ προστατεύσουν.
Συνεπῶς, τὸ ΕΔΔΑ ἀναγνώρισε ὅτι ἡ σχέση τοῦ πατέρα μὲ τὰ παιδιὰ του ἀπὸ τὸν δεύτερο καὶ τὸν τρίτο πολυγαμικὸ γάμο συνιστᾶ «οἰκογενειακὴ ζωὴ» κατὰ τὸ ἄρθρο 8 τῆς ΕΣΔΑ, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ γάμοι αὐτοὶ δὲν ἀναγνωρίζονται ἀπὸ τὴν ὁλλανδικὴ ἔννομη τάξη. Ἡ προστασία τοῦ ἄρθρου 8, ὡστόσο, δὲν συνεπάγεται αὐτομάτως ὑποχρέωση τοῦ κράτους νὰ ἐπιτρέψει τὴν οἰκογενειακὴ ἐπανένωση.
Ἐπικαλούμενο τὴν ἰσχυρὴ εὐρωπαϊκὴ συναίνεση ὡς πρὸς τὴν ἀπαγόρευση τῆς πολυγαμίας, τὸ Δικαστήριο ἀναγνώρισε στὰ κράτη εὐρὺ περιθώριο ἐκτίμησης ὡς πρὸς τὸ ἂν ὑπέχουν τέτοια θετικὴ ὑποχρέωση. Ἔτσι, ἐνῷ προστατεύει τὸν οἰκογενειακὸ δεσμὸ γονέα-παιδιοῦ ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν ἀναγνώριση τοῦ γάμου τῶν γονέων, δέχεται ὅτι ἡ πολυγαμικὴ οἰκογενειακὴ κατάσταση μπορεῖ νὰ ἀποτελέσει οὐσιῶδες στοιχεῖο στὴ στάθμιση γιὰ τὴ χορήγηση οἰκογενειακῆς ἐπανένωσης.
Ὁ προσφεύγων, A.A. εἶναι ὑπήκοος Ὑεμένης, δικηγόρος, γεννημένος τὸ 1970 καὶ κάτοικος Κάτω Χωρῶν. Στὴν Ὑεμένη συνῆψε πολυγαμικοὺς γάμους μὲ τρεῖς γυναῖκες. Ἀπέκτησε ὀκτὼ παιδιὰ μὲ τὴν πρώτη σύζυγό του, τρία παιδιὰ μὲ τὴ δεύτερη σύζυγό του καὶ δύο παιδιὰ μὲ τὴν τρίτη σύζυγό του.
Τὸ ΕΔΔΑ, ὅπως θὰ δοῦμε ἀναλυτικότερα παρακάτω, ὑπογράμμισε... τὴ στενὴ σχέση ποὺ ὑφίσταται μεταξὺ τῆς μεταναστευτικῆς πολιτικῆς καὶ τῶν ἐπιταγῶν τῆς δημόσιας τάξης καὶ τόνισε ὅτι, ὅταν ἕνα κράτος χαράζει τὴ μεταναστευτική του πολιτική, ἡ ὁποία λαμβάνει ὑπόψη τοὺς οἰκογενειακοὺς δεσμούς, δὲν μπορεῖ νὰ ὑποχρεωθεῖ νὰ ἀναγνωρίζει πολυγαμικοὺς γάμους καθὼς δὲν εἶναι ἀποδεκτοὶ ἀπὸ τὴ δική του ἔννομη τάξη.
Τὸν Ὀκτώβριο τοῦ 2018, ὁ A.A. ἔφτασε στὴν Ὁλλανδία καὶ ὑπέβαλε αἴτηση γιὰ προσωρινὴ ἄδεια διαμονῆς λόγῳ ἀσύλου, ἡ ὁποία τοῦ χορηγήθηκε γιὰ χρονικὸ διάστημα πέντε ἐτῶν. Ἐκείνη τὴν περίοδο, ὅλα τὰ μέλη τῆς οἰκογένειάς του (οἱ τρεῖς γυναῖκες καὶ τὰ παιδιά τους) βρίσκονταν στὴν Τουρκία. Τὸν Νοέμβριο τοῦ 2023 ἔλαβε μόνιμη ἄδεια διαμονῆς.
Παράλληλα, τὸν Ἰούλιο τοῦ 2019, ὑπέβαλε στὴν Ὑπηρεσία Μετανάστευσης καὶ Πολιτογράφησης (Immigratie en Naturalisatiedienst – IND) αἴτηση οἰκογενειακῆς ἐπανένωσης μὲ τὴν πρώτη σύζυγό του καὶ μὲ ὅλα τὰ παιδιά του (13 συνολικά). Ἡ IND τὸν ἐνημέρωσε ὅτι ἡ οἰκογενειακή του κατάσταση (πολυγαμία) ἦταν ἀντίθετη πρὸς τὴν ὁλλανδικὴ δημόσια τάξη καὶ τοῦ ζήτησε νὰ ἐπιλέξει ποιόν γάμο ἐπιθυμοῦσε νὰ ἀναγνωρίσει ὡς νόμιμο κατὰ τὸ ὁλλανδικὸ δίκαιο, διευκρινίζοντάς του ὅτι μόνο ἡ μία σύζυγος καὶ τὰ παιδιὰ ποὺ εἶχαν γεννηθεῖ ἀπὸ τὸν συγκεκριμένο γάμο μποροῦσαν νὰ ὑπαχθοῦν στὸ καθεστὼς τῆς οἰκογενειακῆς ἐπανένωσης.
Ὁ A.A. ἐπέμεινε στὸ αἴτημά του. Οἱ ἀρχὲς συνήγαγαν ἀπὸ αὐτὸ ὅτι εἶχε ἐπιλέξει νὰ ἀναγνωριστεῖ ὁ πρῶτος γάμος του κατὰ τὸ ὁλλανδικὸ δίκαιο. Τὸν Δεκέμβριο τοῦ 2019, ἡ IND ἔκανε δεκτὴ τὴν αἴτηση οἰκογενειακῆς ἐπανένωσης ὡς πρὸς τὴν πρώτη γυναῖκα τοῦ A.A. καὶ τὰ ὀκτὼ παιδιά τους καὶ τὴν ἀπέρριψε ὡς πρὸς τὰ πέντε παιδιὰ ποὺ εἶχαν γεννηθεῖ ἀπὸ τοὺς γάμους του μὲ τὶς ἄλλες δύο γυναῖκες του, μὲ τὴν αἰτιολογία ὅτι ἡ πολυγαμία ἦταν ἀντίθετη πρὸς τὴν ὁλλανδικὴ δημόσια τάξη.
Ὅταν ἐρωτήθηκε σχετικὰ μὲ τὴ δυνατότητα νὰ διαζευχθεῖ ἀπὸ τὶς ἄλλες δύο συζύγους του, πρᾶγμα ποὺ θὰ ἔθετε τέλος στὴν κατάσταση πολυγαμίας καὶ θὰ καθιστοῦσε τὰ παιδιὰ ποὺ εἶχαν γεννηθεῖ ἀπὸ τοὺς γάμους αὐτοὺς ἐπιλέξιμα γιὰ οἰκογενειακὴ ἐπανένωση, ὁ A.A. δήλωσε ὅτι δὲν θὰ τοῦ ἦταν δυνατὸ νὰ ἐπικοινωνήσει μὲ τὶς ἀρχὲς τῆς Ὑεμένης καὶ ὅτι, σὲ κάθε περίπτωση, τὸ διαζύγιο θὰ εἶχε ἀρνητικὲς συνέπειες γιὰ τὴ δεύτερη καὶ τὴν τρίτη σύζυγό του, ὅπως, γιὰ παράδειγμα, κοινωνικὸ στιγματισμό, ἀποκλεισμὸ καὶ πιέσεις νὰ ἐπιστρέψουν στὴν Ὑεμένη καὶ νὰ ξαναπαντρευτοῦν.
Πρόσθεσε μάλιστα ὅτι τὰ πέντε παιδιά του ἀπὸ τὴ δεύτερη καὶ τρίτη γυναῖκα του ἀντιμετώπιζαν δυσκολίες ἔνταξης στὴν Τουρκία, ἀλλὰ ὅτι ἦταν ὑπερβολικὰ ἐπικίνδυνο γιὰ αὐτὰ νὰ ἐπιστρέψουν στὴν Ὑεμένη, τὴ χώρα καταγωγῆς τους. Κι αὐτὸ λόγῳ τῶν ἀπειλῶν κατὰ τοῦ ἴδιου καὶ τῆς οἰκογένειάς του ἐξ αἰτίας τῶν δράσεών τους γιὰ τὴν ὑπεράσπιση τῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων ποὺ φέρεται νὰ εἶχαν ἀναπτύξει καθὼς καὶ λόγῳ τῆς πολιτικῆς κατάστασης ἐκεῖ.
Τὸν Ἰανουάριο τοῦ 2021, ἡ IND ἀπέρριψε τὴ διοικητικὴ προσφυγή του μὲ τὸ σκεπτικὸ ὅτι ἡ ἄδεια διαμονῆς θὰ χορηγοῦνταν μόνο στὴν πρώτη σύζυγο καὶ στὰ παιδιά τους, γιὰ τὸν λόγο ὅτι ἡ πολυγαμία ἦταν ἀντίθετη πρὸς τὴν ὁλλανδικὴ δημόσια τάξη.
Μετὰ ἀπὸ δικαστικὲς προσφυγὲς τοῦ Α.Α., τὰ ὁλλανδικὰ δικαστήρια ἔκριναν ὅτι τὰ παιδιά του ζοῦσαν σὲ σταθερὸ κοινωνικὸ περιβάλλον μαζὶ μὲ τὶς μητέρες τους στὴν Τουρκία, ὅτι εἶχαν πρόσβαση σὲ ὑγειονομικὴ περίθαλψη καὶ ἐκπαίδευση καὶ ὅτι ἀπολάμβαναν τὴ διεθνή προστασία ποὺ τοὺς παρεῖχαν οἱ τουρκικὲς ἀρχές.
Τὸ κρίσιμο ζήτημα ποὺ τέθηκε στὸ ΕΔΔΑ ἦταν ἂν οἱ Κάτω Χῶρες εἶχαν θετικὴ ὑποχρέωση νὰ ἐπιτρέψουν τὴν οἰκογενειακὴ ἐπανένωση τοῦ προσφεύγοντος μὲ τὰ πέντε παιδιά του ἀπὸ τὸν δεύτερο καὶ τὸν τρίτο γάμο.
Τὸ ΕΔΔΑ ἐπαναλαμβάνει ὅτι τὸ ἄρθρο 8 τῆς ΕΣΔΑ προστατεύει ὄχι μόνο τὴ «νόμιμη» ἀλλὰ καὶ τὴν «ἐκτὸς γάμου» οἰκογένεια. Ἡ ἔννοια τῆς οἰκογένειας δὲν περιορίζεται στὶς σχέσεις ποὺ βασίζονται σὲ ἀναγνωρισμένο γάμο. Εἰδικὰ γιὰ τὰ παιδιὰ ἀναφέρει ὅτι ἕνα παιδὶ ποὺ γεννιέται ἀπὸ τέτοια σχέση ἀποτελεῖ ipso jure μέρος τῆς οἰκογενειακῆς μονάδας ἀπὸ τὴ γέννησή του καὶ ὅτι μεταξὺ γονέα καὶ παιδιοῦ ὑπάρχει δεσμὸς ποὺ συνιστᾶ «οἰκογενειακὴ ζωή». Μὲ ἄλλα λόγια τὸ Δικαστήριο διαχωρίζει τὴ νομικὴ ἀναγνώριση τοῦ γάμου ἀπὸ τὴν πραγματικὴ οἰκογενειακὴ σχέση γονέα – παιδιοῦ.
Ἐνδιαφέρον παρουσιάζει ἡ παρέμβαση ποὺ κατέθεσε στὸ Δικαστήριο μιὰ ἕνωση Γάλλων νομικῶν (European Centre for Law and Justice) μὲ τὴν ὁποία ζητήθηκε ἀπὸ τὸ Δικαστήριο νὰ συνδέσει τὸ ἄρθρο 8 μὲ τὸ ἄρθρο 12 τῆς ΕΣΔΑ καὶ νὰ δεχθεῖ ὅτι ἡ ἔννοια τῆς «οἰκογενειακῆς ζωῆς» δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμόζεται σὲ πολυγαμικοὺς γάμους. Στὴν ἴδια παρέμβαση ὑποστηρίχθηκε ἐπίσης ὅτι τὸ συμφέρον τῶν παιδιῶν δὲν μπορεῖ νὰ ὑπερισχύσει τῆς δημόσιας τάξης, γιατί διαφορετικὰ θὰ ὑπῆρχε ἔμμεση ἀποδοχὴ τῆς πολυγαμίας.
Τὸ Δικαστήριο ὅμως δὲν ἀκολούθησε αὐτὴ τὴν προσέγγιση (σκέψεις §§54-55) ἀλλὰ ἀναγνώρισε σαφῶς τὸν οἰκογενειακὸ δεσμὸ μεταξὺ πατέρα καὶ παιδιῶν. Κράτησε μὲν μιὰ αὐστηρὴ θέση κατὰ τῆς πολυγαμίας στὸ πεδίο τῆς μεταναστευτικῆς πολιτικῆς ἀλλὰ υἱοθέτησε μιὰ εὐρεῖα ἀντίληψη τῆς ἔννοιας τῆς προστατευόμενης ἀπὸ τὴν ΕΣΔΑ οἰκογενειακῆς ζωῆς.
Ὁ προσφεύγων ὑποστήριξε ὅτι δὲν ζητοῦσε τὴν εἴσοδο τῆς δεύτερης ἢ τρίτης γυναίκας του ἀλλὰ ἀποκλειστικὰ τῶν παιδιῶν του. Τὸ Δικαστήριο ἀναγνώρισε ὅτι ἡ ἐπίδικη αἴτηση ἀφοροῦσε μόνο τὰ παιδιά, ἔκρινε ὅμως ὅτι δὲν μποροῦσε νὰ ἀγνοήσει τὸ γεγονὸς ὅτι αὐτὰ εἶχαν γεννηθεῖ ἀπὸ τοὺς πολυγαμικοὺς γάμους τοῦ προσφεύγοντος. Μάλιστα, χαρακτήρισε τὸ στοιχεῖο αὐτὸ ὡς τὸν «πυρῆνα τῆς ὑπόθεσης», δεδομένου ὅτι ἡ αἴτηση εἶχε ἀπορριφθεῖ ἀκριβῶς λόγῳ τῆς ἀπαγόρευσης τῆς πολυγαμίας στὶς Κάτω Χῶρες.
Τὸ Δικαστήριο ἐπισημαίνει ὅτι σὲ ὅλες τὶς χῶρες τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης ἡ πολυγαμία ἀπαγορεύεται χωρὶς ἐξαιρέσεις, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὸ ἂν συνάπτεται ἑκουσίως ἢ ἐμπεριέχει ὁποιοδήποτε στοιχεῖο ἐξαναγκασμοῦ. Ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἰσχυρὴ εὐρωπαϊκὴ συναίνεση τὸ Δικαστήριο ἀναγνωρίζει ὅτι τὰ κράτη-μέλη τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρώπης διαθέτουν «εὐρὺ περιθώριο ἐκτίμησης» ("a wide margin of appreciation") ὅταν ἀποφασίζουν ἐὰν θὰ ἐπιτρέψουν οἰκογενειακὴ ἐπανένωση μεταξὺ πατέρα καὶ παιδιῶν ποὺ γεννήθηκαν ἀπὸ πολυγαμικοὺς γάμους.
Ὅπως προαναφέρθηκε, οἱ ὁλλανδικὲς ἀρχὲς εἶχαν καλέσει τὸν A.A. νὰ καταστήσει τὴν οἰκογενειακή του κατάσταση συμβατὴ μὲ τὸ ὁλλανδικὸ δίκαιο, ἐπιλέγοντας ποιόν γάμο ἐπιθυμοῦσε νὰ ἀναγνωριστεῖ ὡς νόμιμος. Ὁ προσφεύγων ὅμως ἀρνήθηκε καὶ ἐξακολούθησε νὰ θεωρεῖ «νόμιμους» καὶ τοὺς τρεῖς γάμους. Κατὰ τὸ Δικαστήριο, ἡ ἀπόφαση νὰ διατηρηθοῦν καὶ οἱ τρεῖς γάμοι ἐλήφθη ἀπὸ τὸν προσφεύγοντα καὶ τὴν οἰκογένειά του ἔχοντας ἐπίγνωση ὅτι τὰ παιδιὰ ἀπὸ τὸν δεύτερο καὶ τὸν τρίτο γάμο θὰ ἀντιμετώπιζαν, ὡς ἀποτέλεσμα, μεταναστευτικὲς δυσχέρειες.
Τὸ ΕΔΔΑ, πάντως, δὲν ἀρκέστηκε στὴν ἐπίκληση τῆς ἀπαγόρευσης τῆς πολυγαμίας. Ἐξέτασε καὶ τὶς ἰδιαίτερες περιστάσεις τῆς συγκεκριμένης περίπτωσης. Δέχθηκε ὅτι ὑπῆρχαν ἀνυπέρβλητα ἐμπόδια γιὰ τὴν ἄσκηση τοῦ δικαιώματος στὴν οἰκογενειακὴ ζωὴ στὴν Ὑεμένη, ἐπισήμανε ὅμως ὅτι τὰ πέντε παιδιὰ ζοῦσαν μὲ τὶς μητέρες τους στὴν Τουρκία, διέθεταν προσωρινὲς ἄδειες διαμονῆς καὶ εἶχαν πρόσβαση στὴν ἐκπαίδευση καὶ σὲ ὑπηρεσίες ὑγείας. Δὲν προέκυπτε ὅτι εἶχαν ἐκτεθεῖ σὲ βία στὴν Τουρκία οὔτε ὅτι οἱ τουρκικὲς ἀρχὲς ἀδυνατοῦσαν νὰ τὰ προστατεύσουν.
Συνεπῶς, τὸ ΕΔΔΑ ἀναγνώρισε ὅτι ἡ σχέση τοῦ πατέρα μὲ τὰ παιδιὰ του ἀπὸ τὸν δεύτερο καὶ τὸν τρίτο πολυγαμικὸ γάμο συνιστᾶ «οἰκογενειακὴ ζωὴ» κατὰ τὸ ἄρθρο 8 τῆς ΕΣΔΑ, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι οἱ γάμοι αὐτοὶ δὲν ἀναγνωρίζονται ἀπὸ τὴν ὁλλανδικὴ ἔννομη τάξη. Ἡ προστασία τοῦ ἄρθρου 8, ὡστόσο, δὲν συνεπάγεται αὐτομάτως ὑποχρέωση τοῦ κράτους νὰ ἐπιτρέψει τὴν οἰκογενειακὴ ἐπανένωση.
Ἐπικαλούμενο τὴν ἰσχυρὴ εὐρωπαϊκὴ συναίνεση ὡς πρὸς τὴν ἀπαγόρευση τῆς πολυγαμίας, τὸ Δικαστήριο ἀναγνώρισε στὰ κράτη εὐρὺ περιθώριο ἐκτίμησης ὡς πρὸς τὸ ἂν ὑπέχουν τέτοια θετικὴ ὑποχρέωση. Ἔτσι, ἐνῷ προστατεύει τὸν οἰκογενειακὸ δεσμὸ γονέα-παιδιοῦ ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν ἀναγνώριση τοῦ γάμου τῶν γονέων, δέχεται ὅτι ἡ πολυγαμικὴ οἰκογενειακὴ κατάσταση μπορεῖ νὰ ἀποτελέσει οὐσιῶδες στοιχεῖο στὴ στάθμιση γιὰ τὴ χορήγηση οἰκογενειακῆς ἐπανένωσης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου