Συντάκτης: Ἐλευθέριος Ἀνδρώνης
Φανταστεῖτε ὅτι βρίσκεστε στὸν χῶρο ἐργασίας σας καὶ ἕνας ἄγρυπνος ἠλεκτρονικὸς ὀφθαλμὸς εἶναι συνεχῶς καθηλωμένος ἐπάνω σας. Ἀξιολογεῖ τὴν κάθε κίνησή σας, «διαβάζει» συνεχῶς τὶς ἐκφράσεις τοῦ προσώπου σας, μαντεύει τὰ συναισθήματά σας, ξέρει πότε νυστάζετε ἢ βαριέστε, καταγράφει τὰ διαλείμματά σας καὶ τὸ πότε πᾶτε στὴν τουαλέτα, «ἀκούει» τὶς συζητήσεις σας μὲ τοὺς πελάτες καὶ τὶς ἀξιολογεῖ σὲ ζωντανὸ χρόνο, βαθμολογεῖ ἀκατάπαυστα τὶς ἐπιδόσεις σας καὶ σὲ κλάσματα δευτερολέπτου μπορεῖ νὰ συντάξει ἀρνητικὴ ἀναφορά, ἀποστέλλοντάς την στὸν ἐργοδότη σας.
Αὐτὸ τὸ ὀργουελιανὸ σκηνικὸ δὲν εἶναι μιὰ εἰκασία τοῦ μέλλοντος, ἀλλὰ μιὰ πραγματικότητα ποὺ ἤδη ἔχει ξεκινήσει νὰ ἐφαρμόζεται σὲ πολλὲς ἐπιχειρήσεις τοῦ κόσμου, τόσο στὴ διὰ ζώσης ἐργασία – ὅσο καὶ στὴν τηλεργασία... Ἡ Τεχνητὴ Νοημοσύνη μπορεῖ ἀρχικὰ τώρα νὰ ἐμφανίζεται στὶς πλατιὲς μᾶζες ὡς ἄκακος «βοηθός», ἀλλὰ ἤδη ἔχει ξεκινήσει νὰ ἐπιτελεῖ τὸν ἀπώτερο σκοπό της, ὡς ἐργασιακὸς (καὶ γενικότερος) δυνάστης.
Αὐτὸ τὸ ὀργουελιανὸ σκηνικὸ δὲν εἶναι μιὰ εἰκασία τοῦ μέλλοντος, ἀλλὰ μιὰ πραγματικότητα ποὺ ἤδη ἔχει ξεκινήσει νὰ ἐφαρμόζεται σὲ πολλὲς ἐπιχειρήσεις τοῦ κόσμου, τόσο στὴ διὰ ζώσης ἐργασία – ὅσο καὶ στὴν τηλεργασία... Ἡ Τεχνητὴ Νοημοσύνη μπορεῖ ἀρχικὰ τώρα νὰ ἐμφανίζεται στὶς πλατιὲς μᾶζες ὡς ἄκακος «βοηθός», ἀλλὰ ἤδη ἔχει ξεκινήσει νὰ ἐπιτελεῖ τὸν ἀπώτερο σκοπό της, ὡς ἐργασιακὸς (καὶ γενικότερος) δυνάστης.
Ἡ ΤΝ γίνεται «ἀφεντικὸ» σὲ ἑταιρεῖες fast-food
Μιὰ ἐνδεικτικὴ περίπτωση γιὰ τὸ ποὺ ὁδηγεῖται ἡ κατάσταση, ἀποτελεῖ ἡ ἀμερικανικὴ ἁλυσίδα ταχυφαγείων Burger King. Ἡ συγκεκριμένη ἑταιρεία ἔχει ἐγκαταστήσει σὲ περισσότερα ἀπὸ 500 καταστήματά της στὶς ΗΠΑ, σύστημα AI ποὺ συνδέεται μὲ ἀκουστικὰ καὶ μικρόφωνο, τὸ ὁποῖο φοροῦν συνεχῶς οἱ ὑπάλληλοι. Ἡ Τεχνητὴ Νοημοσύνη παρακολουθεῖ πόσο «φιλικοὶ» εἶναι οἱ ἐργαζόμενοι μὲ τοὺς πελάτες καὶ τοὺς βαθμολογεῖ σύμφωνα μὲ τὸ «σκὸρ φιλικότητας», ἀναλόγως πόσο συχνὰ χρησιμοποιοῦν εὐγενικὲς λέξεις ὅπως «εὐχαριστῶ» καὶ «παρακαλῶ».
Τὸ σύστημα ἀπομονώνει λέξεις – κλειδιὰ καὶ τὶς ἀντιστοιχεῖ σὲ καταχωρημένες συμπεριφορὲς ποὺ ἔχει ὁρίσει ἡ ἐργοδοσία. Ἐπιπλέον, ὅταν ὁ ἐργαζόμενος δυσκολεύεται γιὰ διάφορους λόγους νὰ ἐκτελέσει μιὰ ἐργασία, ἡ ΤΝ τοῦ ἐξηγεῖ (στὸ ἀκουστικὸ) τί πρέπει νὰ κάνει. Ἡ ἑταιρεία Burger King σκοπεύει νὰ ἐπεκτείνει τὸ συγκεκριμένο σύστημα σὲ ὅλα τὰ καταστήματα στὶς ΗΠΑ, ἀλλὰ διατείνεται ὅτι δὲν καταγράφει συζητήσεις, οὔτε ἀξιολογεῖ μεμονωμένους ὑπαλλήλους, ἀλλὰ συνολικὲς ἀποδόσεις... ὁμάδων.
Παρόμοια συστήματα ψηφιακοῦ (παντ)ἐπόπτη χρησιμοποιοῦν (ἢ ἑτοιμάζονται νὰ ἐγκαταστήσουν) στὰ καταστήματά τους κι ἄλλες μεγάλες ἑταιρεῖες fast-food, ὅπως τὰ McDonalds, ἡ Pizza Hut, ἡ Domino’s Pizza, τὰ Wendy’s, τὰ Taco Bell καὶ ἄλλα. Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ μεγάλες ἁλυσίδες καφέ. Ὁ κλάδος τῶν μεγάλων ἑταιρειῶν ἑστίασης στρέφεται μὲ μεγάλο ἐνδιαφέρον σὲ αὐτὲς τὶς τεχνολογίες καὶ ὁ τεχνολογικὸς κολοσσὸς Nvidia ἀναπτύσσει ἐργαλεῖα ΤΝ ἀποκλειστικὰ γιὰ ἑστιατόρια.
Ὁ καθένας μπορεῖ νὰ ἀντιληφθεῖ τί σημαίνει γιὰ ἕναν ὑπάλληλο (ὄχι μόνο ἑστιατορίου ἀλλὰ κάθε εἴδους ἐπιχείρησης) νὰ ἐργάζεται σὲ συνθῆκες μόνιμης ψηφιακῆς ἀνάκρισης. Τὸ ἐργασιακὸ ἄγχος ἐκτοξεύεται, οἱ ἐπιδόσεις δυσκολεύουν, ὁ αὐθορμητισμὸς ἐξαφανίζεται, ἡ προσωπικότητα συνθλίβεται, ἡ ἀνθρώπινη ἐπαφὴ βιομηχανοποιεῖται, οἱ ἐργασιακὲς σχέσεις ἐξαλείφονται καὶ ὁ ἐργαζόμενος γίνεται ἕνα ὑφιστάμενο «πρόγραμμα» τῆς AI, ποὺ ἀνὰ πᾶσα στιγμὴ μπορεῖ νὰ διαγραφεῖ ὡς ἀνεπιθύμητος «ἰὸς» γιὰ τὴν ἐπιχείρηση.
Τὸ σύστημα ἀπομονώνει λέξεις – κλειδιὰ καὶ τὶς ἀντιστοιχεῖ σὲ καταχωρημένες συμπεριφορὲς ποὺ ἔχει ὁρίσει ἡ ἐργοδοσία. Ἐπιπλέον, ὅταν ὁ ἐργαζόμενος δυσκολεύεται γιὰ διάφορους λόγους νὰ ἐκτελέσει μιὰ ἐργασία, ἡ ΤΝ τοῦ ἐξηγεῖ (στὸ ἀκουστικὸ) τί πρέπει νὰ κάνει. Ἡ ἑταιρεία Burger King σκοπεύει νὰ ἐπεκτείνει τὸ συγκεκριμένο σύστημα σὲ ὅλα τὰ καταστήματα στὶς ΗΠΑ, ἀλλὰ διατείνεται ὅτι δὲν καταγράφει συζητήσεις, οὔτε ἀξιολογεῖ μεμονωμένους ὑπαλλήλους, ἀλλὰ συνολικὲς ἀποδόσεις... ὁμάδων.
Παρόμοια συστήματα ψηφιακοῦ (παντ)ἐπόπτη χρησιμοποιοῦν (ἢ ἑτοιμάζονται νὰ ἐγκαταστήσουν) στὰ καταστήματά τους κι ἄλλες μεγάλες ἑταιρεῖες fast-food, ὅπως τὰ McDonalds, ἡ Pizza Hut, ἡ Domino’s Pizza, τὰ Wendy’s, τὰ Taco Bell καὶ ἄλλα. Τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ μεγάλες ἁλυσίδες καφέ. Ὁ κλάδος τῶν μεγάλων ἑταιρειῶν ἑστίασης στρέφεται μὲ μεγάλο ἐνδιαφέρον σὲ αὐτὲς τὶς τεχνολογίες καὶ ὁ τεχνολογικὸς κολοσσὸς Nvidia ἀναπτύσσει ἐργαλεῖα ΤΝ ἀποκλειστικὰ γιὰ ἑστιατόρια.
Ὁ καθένας μπορεῖ νὰ ἀντιληφθεῖ τί σημαίνει γιὰ ἕναν ὑπάλληλο (ὄχι μόνο ἑστιατορίου ἀλλὰ κάθε εἴδους ἐπιχείρησης) νὰ ἐργάζεται σὲ συνθῆκες μόνιμης ψηφιακῆς ἀνάκρισης. Τὸ ἐργασιακὸ ἄγχος ἐκτοξεύεται, οἱ ἐπιδόσεις δυσκολεύουν, ὁ αὐθορμητισμὸς ἐξαφανίζεται, ἡ προσωπικότητα συνθλίβεται, ἡ ἀνθρώπινη ἐπαφὴ βιομηχανοποιεῖται, οἱ ἐργασιακὲς σχέσεις ἐξαλείφονται καὶ ὁ ἐργαζόμενος γίνεται ἕνα ὑφιστάμενο «πρόγραμμα» τῆς AI, ποὺ ἀνὰ πᾶσα στιγμὴ μπορεῖ νὰ διαγραφεῖ ὡς ἀνεπιθύμητος «ἰὸς» γιὰ τὴν ἐπιχείρηση.
Ἀσφυκτικὴ παρακολούθηση καὶ στὴν τηλεργασία
Ἂς πᾶμε καὶ στὴν παρακολούθηση τῆς τηλεργασίας. Ἄλλωστε ἡ ἀτζέντα τῆς Νέας Τάξης μὲ τὰ κλιματικά, ἐνεργειακὰ καὶ ὑγειονομικὰ lockdown, προωθεῖ ὅλο καὶ περισσότερο τὴν ἐργασία ἀπὸ τὸ σπίτι. Σὲ ἕνα πρόσφατο σχετικὸ ἄρθρο τοῦ βρετανικοῦ Guardian μὲ τίτλο: «Ξεχάστε τὴν ἐξαφάνιση τῶν θέσεων ἐργασίας λόγῳ τῆς Τεχνητῆς Νοημοσύνης. Ἡ πραγματικὴ ἀπειλὴ τοῦ AI εἶναι ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ ἐπιτήρηση τῶν ἐργαζομένων», ὑπογραμμίζεται ὅτι ἤδη στὸ Ἡνωμένο Βασίλειο, τὸ ἕνα τρίτο τῶν ἐργοδοτῶν χρησιμοποιοῦν λογισμικὰ τηλεργασίας «bossware».
Τί ἀκριβῶς εἶναι αὐτό; Εἶναι ψηφιακὰ προγράμματα ἐπιτήρησης τοῦ ὑπολογιστῆ (ἢ καὶ τοῦ κινητοῦ) τοῦ ἐργαζομένου σὲ πραγματικὸ χρόνο, ποὺ μποροῦν νὰ συνδεθοῦν μὲ ΤΝ. Τὸ «bossware» μπορεῖ νὰ παρακολουθεῖ τί πατιέται στὸ πληκτρολόγιο καὶ τί κινήσεις κάνει τὸ «ποντίκι» τοῦ ὑπαλλήλου. Μπορεῖ νὰ φωτογραφίζει χιλιάδες στιγμιότυπα ὀθόνης (screenshots) ὥστε νὰ βλέπει ἀνὰ πᾶσα στιγμὴ ὅ,τι βλέπει καὶ ὁ χρήστης. Μπορεῖ νὰ ἐξετάζει τὸ ἱστορικὸ περιήγησης ἢ ἀκόμα καὶ νὰ χρησιμοποιεῖ ἀπροειδοποίητα τὴν κάμερα, τὸ μικρόφωνο ἢ τὸ στίγμα GPS, γιὰ νὰ ἐλέγχει τὸν «ἀνακρινόμενο».
Τὸ ἄρθρο τοῦ Guardian σημειώνει ὅτι ἡ Meta σκοπεύει νὰ ἐφαρμόσει ἕνα τέτοιο σύστημα ἀλγοριθμικῆς ἐποπτείας γιὰ νὰ καταγράφει τὰ πλῆκτρα, τὶς κινήσεις τοῦ ποντικιοῦ καὶ τὰ κλὶκ τῶν ἐργαζομένων της, προκειμένου νὰ ἐκπαιδεύσει τὰ λογισμικὰ Τεχνητῆς Νοημοσύνης της. Ἐνῷ ὁ συντάκτης τοῦ Guardian ἐκτιμᾶ ὅτι αὐτὰ τὰ λογισμικὰ πιθανότατα θὰ ἐξαπλωθοῦν σύντομα σὲ νοσοκομεῖα καὶ σχολεῖα.
Σὲ περίπτωση ποὺ ἡ ψηφιακὴ ἐποπτεία ἐπικρατήσει στὴν ἐργασία (αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι ἡ πρόθεση τῆς Νέας Τάξης), θὰ καταλήξουμε νὰ ἔχουμε μόνο δύο ἐργατικὲς τάξεις: «ἐκείνων ποὺ ἐργάζονται μὲ τὴν Τεχνητὴ Νοημοσύνη καὶ ἐκείνων ποὺ καταλήγουν νὰ διοικοῦνται ἀπὸ αὐτήν», σχολιάζει ὁ Guardian, περιγράφοντας ἕνα τοπίο ἀκραίας ἀνισότητας ὅπου ἡ μεγάλη μᾶζα τῶν χαμηλόμισθων θὰ καταδυναστεύεται ἀπὸ τέτοια ἀπάνθρωπα προγράμματα καὶ μιὰ μικρὴ ἐλὶτ στελεχῶν θὰ ἡγεῖται τῆς ἀγορᾶς.
Ἂς μὴν τρέφουμε αὐταπάτες. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐργασιακὸ μέλλον ποὺ ὁραματίζονται οἱ «ἐγκέφαλοι» τοῦ Παγκόσμιου Οἰκονομικοῦ Φόρουμ, ὥστε νὰ ὁδηγήσουν τὶς μᾶζες εἴτε στὴν ἀνεργία (καὶ τὴν ὁμηρία τοῦ παγκόσμιου ἐγγυημένου εἰσοδήματος), εἴτε σὲ μιὰ βιομηχανικὴ ἐργασία ἀκατάπαυστης ἐπιτήρησης καὶ ἐκμετάλλευσης. Τὸ σχέδιο ἔχει μπεῖ ἤδη σὲ ἐφαρμογὴ καὶ τὸ μέλλον τους εἶναι γεμᾶτο μὲ κάμερες καὶ ψηφιακὰ μαστίγια στὶς γαλέρες τους. Ἐναπόκειται στοὺς λαοὺς ἂν θὰ τὸ ἀνατρέψουν ἢ ἂν θὰ γίνουν ἄψυχα ψηφία ἑνὸς λογισμικοῦ, ποὺ τὰ φασιστικὰ καθεστῶτα τοῦ παρελθόντος θὰ μοιάζουν «παιδικὴ χαρὰ» μπροστά του...
Τί ἀκριβῶς εἶναι αὐτό; Εἶναι ψηφιακὰ προγράμματα ἐπιτήρησης τοῦ ὑπολογιστῆ (ἢ καὶ τοῦ κινητοῦ) τοῦ ἐργαζομένου σὲ πραγματικὸ χρόνο, ποὺ μποροῦν νὰ συνδεθοῦν μὲ ΤΝ. Τὸ «bossware» μπορεῖ νὰ παρακολουθεῖ τί πατιέται στὸ πληκτρολόγιο καὶ τί κινήσεις κάνει τὸ «ποντίκι» τοῦ ὑπαλλήλου. Μπορεῖ νὰ φωτογραφίζει χιλιάδες στιγμιότυπα ὀθόνης (screenshots) ὥστε νὰ βλέπει ἀνὰ πᾶσα στιγμὴ ὅ,τι βλέπει καὶ ὁ χρήστης. Μπορεῖ νὰ ἐξετάζει τὸ ἱστορικὸ περιήγησης ἢ ἀκόμα καὶ νὰ χρησιμοποιεῖ ἀπροειδοποίητα τὴν κάμερα, τὸ μικρόφωνο ἢ τὸ στίγμα GPS, γιὰ νὰ ἐλέγχει τὸν «ἀνακρινόμενο».
Τὸ ἄρθρο τοῦ Guardian σημειώνει ὅτι ἡ Meta σκοπεύει νὰ ἐφαρμόσει ἕνα τέτοιο σύστημα ἀλγοριθμικῆς ἐποπτείας γιὰ νὰ καταγράφει τὰ πλῆκτρα, τὶς κινήσεις τοῦ ποντικιοῦ καὶ τὰ κλὶκ τῶν ἐργαζομένων της, προκειμένου νὰ ἐκπαιδεύσει τὰ λογισμικὰ Τεχνητῆς Νοημοσύνης της. Ἐνῷ ὁ συντάκτης τοῦ Guardian ἐκτιμᾶ ὅτι αὐτὰ τὰ λογισμικὰ πιθανότατα θὰ ἐξαπλωθοῦν σύντομα σὲ νοσοκομεῖα καὶ σχολεῖα.
Σὲ περίπτωση ποὺ ἡ ψηφιακὴ ἐποπτεία ἐπικρατήσει στὴν ἐργασία (αὐτὴ ἀκριβῶς εἶναι ἡ πρόθεση τῆς Νέας Τάξης), θὰ καταλήξουμε νὰ ἔχουμε μόνο δύο ἐργατικὲς τάξεις: «ἐκείνων ποὺ ἐργάζονται μὲ τὴν Τεχνητὴ Νοημοσύνη καὶ ἐκείνων ποὺ καταλήγουν νὰ διοικοῦνται ἀπὸ αὐτήν», σχολιάζει ὁ Guardian, περιγράφοντας ἕνα τοπίο ἀκραίας ἀνισότητας ὅπου ἡ μεγάλη μᾶζα τῶν χαμηλόμισθων θὰ καταδυναστεύεται ἀπὸ τέτοια ἀπάνθρωπα προγράμματα καὶ μιὰ μικρὴ ἐλὶτ στελεχῶν θὰ ἡγεῖται τῆς ἀγορᾶς.
Ἂς μὴν τρέφουμε αὐταπάτες. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐργασιακὸ μέλλον ποὺ ὁραματίζονται οἱ «ἐγκέφαλοι» τοῦ Παγκόσμιου Οἰκονομικοῦ Φόρουμ, ὥστε νὰ ὁδηγήσουν τὶς μᾶζες εἴτε στὴν ἀνεργία (καὶ τὴν ὁμηρία τοῦ παγκόσμιου ἐγγυημένου εἰσοδήματος), εἴτε σὲ μιὰ βιομηχανικὴ ἐργασία ἀκατάπαυστης ἐπιτήρησης καὶ ἐκμετάλλευσης. Τὸ σχέδιο ἔχει μπεῖ ἤδη σὲ ἐφαρμογὴ καὶ τὸ μέλλον τους εἶναι γεμᾶτο μὲ κάμερες καὶ ψηφιακὰ μαστίγια στὶς γαλέρες τους. Ἐναπόκειται στοὺς λαοὺς ἂν θὰ τὸ ἀνατρέψουν ἢ ἂν θὰ γίνουν ἄψυχα ψηφία ἑνὸς λογισμικοῦ, ποὺ τὰ φασιστικὰ καθεστῶτα τοῦ παρελθόντος θὰ μοιάζουν «παιδικὴ χαρὰ» μπροστά του...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου