Ἡ ὑπόθεση τοῦ Μητροπολίτου Τυχικοῦ ἔχει πλέον ὑπερβεῖ τὰ στενὰ ὅρια μιᾶς ἐσωτερικῆς ἐκκλησιαστικῆς διαμάχης. Ἔχει ἐξελιχθεῖ σὲ ζήτημα θεσμικῆς νομιμότητας, σὲ δοκιμασία τῆς σχέσης Ἐκκλησίας καὶ κράτους καὶ τελικά, σὲ ἐρώτημα γιὰ τὸ πόσο ἀνθεκτικὸ παραμένει τὸ κράτος δικαίου ὅταν δοκιμάζεται ἀπὸ αὐθαίρετες πρακτικὲς ἐξουσίας.
Τὸ ἐρώτημα ποὺ ἀπασχολεῖ τὴν κοινὴ γνώμη εἶναι ἁπλὸ ἀλλὰ βαρύνουσας σημασίας: μπορεῖ ἕνας μητροπολίτης, ὁ ὁποῖος διαμένει ἐπὶ 22 συναπτὰ ἔτη στὴ Μητρόπολη, νὰ ἀπομακρυνθεῖ βίαια ἀπὸ τὴν κατοικία του μὲ τὴν ἐπέμβαση τῆς Ἀστυνομίας, μετὰ ἀπὸ ἀντικανονικὴ κήρυξή του ὡς ἔκπτωτου καὶ ἐπιβολὴ ἀργίας;
Ἡ ἀπάντηση εἶναι ξεκάθαρη καὶ δὲν ἐπιδέχεται ἑρμηνευτικῶν ἀκροβασιῶν: ὄχι. Οὔτε τὸ κανονικὸ δίκαιο τῆς Ἐκκλησίας, οὔτε τὸ Σύνταγμα, οὔτε τὸ ἀστικὸ δίκαιο παρέχουν τέτοια ἐξουσία σὲ ὁποιονδήποτε.
Ἡ ἀργία, στὸ κανονικὸ δίκαιο τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, ἀποτελεῖ προσωρινὸ πειθαρχικὸ μέτρο. Δὲν ταυτίζεται μὲ καθαίρεση, δὲν συνεπάγεται ἀπώλεια ἐπισκοπικῆς ἰδιότητας καί, κυρίως, δὲν ὁδηγεῖ αὐτομάτως σὲ ἀπώλεια κατοικίας. Ὁ ἐπίσκοπος σὲ ἀργία παραμένει ἐπίσκοπος. Ἡ ἰδιότητά του δὲν αἴρεται... μὲ διοικητικὲς ἀποφάσεις οὔτε μὲ πρακτικὲς τετελεσμένων.
Οἱ Ἱεροὶ Κανόνες εἶναι ἀπολύτως σαφεῖς. Ὁ 74ος Ἀποστολικὸς Κανόνας ἀπαιτεῖ κανονικὴ κατηγορία, ἀπολογία καὶ πλήρη συνοδικὴ κρίση πρὶν ἀπὸ τὴν ἐπιβολὴ ὁποιασδήποτε σοβαρῆς ποινῆς. Ὁ 6ος Κανόνας τῆς Β΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου ἀπαγορεύει ρητῶς τὶς αὐθαίρετες ἐνέργειες εἰς βάρος ἐπισκόπων. Ὁ 34ος Ἀποστολικὸς Κανόνας κατοχυρώνει τὴν ἀρχὴ τῆς συνοδικότητας καὶ ἀποκλείει μονομερεῖς πράξεις τοῦ πρώτου.
Τὸ κρίσιμο, ὡστόσο, εἶναι ὅτι σὲ ὁλόκληρο τὸ σῶμα τῶν Ἱερῶν Κανόνων δὲν ὑπάρχει οὔτε μία διάταξη ποὺ νὰ προβλέπει ἀπομάκρυνση ἐπισκόπου ἀπὸ τὴν κατοικία του λόγῳ ἀργίας. Οὔτε μία. Ἡ ἔννοια τῆς «ἔξωσης» εἶναι ξένη πρὸς τὴν κανονικὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας.
Πέραν ὅμως τοῦ κανονικοῦ δικαίου, ὑπάρχει τὸ κοσμικὸ δίκαιο. Ὁ Μητροπολίτης Τυχικὸς διαμένει ἐπὶ 22 χρόνια στὴ Μητρόπολη. Δὲν πρόκειται γιὰ προσωρινὴ φιλοξενία οὔτε γιὰ αὐθαίρετη χρήση χώρου. Πρόκειται γιὰ κατοικία, γιὰ παγιωμένη ἔννομη κατάσταση, γιὰ ἕναν χῶρο ζωῆς ποὺ προστατεύεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ ἀστικὸ δίκαιο.
Τὸ Σύνταγμα τῆς χώρας δὲν ἀναστέλλεται οὔτε ὑποχωρεῖ μπροστὰ σὲ ἐκκλησιαστικὲς ἀποφάσεις. Τὸ ἄρθρο 9 κατοχυρώνει τὸ ἀπαραβίαστο τῆς κατοικίας. Τὸ ἄρθρο 2 προστατεύει τὴν ἀνθρώπινη ἀξία. Τὸ ἄρθρο 5 διασφαλίζει τὴν ἐλεύθερη ἀνάπτυξη τῆς προσωπικότητας. Τὸ ἄρθρο 25 ἐπιβάλλει τὴν ἀρχὴ τῆς ἀναλογικότητας. Ἡ ἀπομάκρυνση προσώπου ἀπὸ τὴν κατοικία του χωρὶς δικαστικὴ ἀπόφαση δὲν εἶναι ἁπλῶς παράνομη· εἶναι ἀντισυνταγματική.
Στὸ ἀστικὸ δίκαιο τὰ πράγματα εἶναι ἐξίσου σαφῆ. Ἔξωση γίνεται μόνο κατόπιν δικαστικῆς διαδικασίας, μὲ ἀγωγή, ἀπόφαση δικαστηρίου καὶ ἐκτέλεση ἀπὸ δικαστικὸ ἐπιμελητή. Καμία συνοδικὴ ἀπόφαση, καμία ἐκκλησιαστικὴ πράξη, καμία διοικητικὴ ἐντολὴ δὲν ὑποκαθιστᾶ τὴ Δικαιοσύνη.
Ἰδιαίτερη ἀνησυχία προκαλεῖ τὸ ἐνδεχόμενο ἐμπλοκῆς τῆς Ἀστυνομίας. Ἡ Ἀστυνομία δὲν εἶναι ὄργανο ἐκκλησιαστικῆς διοίκησης. Δὲν ἐκτελεῖ ἐκκλησιαστικὲς ποινὲς οὔτε ἐφαρμόζει συνοδικὲς ἀποφάσεις. Ὁ ρόλος της εἶναι αὐστηρὰ καθορισμένος ἀπὸ τὸν νόμο: ἐνεργεῖ μόνο μὲ εἰσαγγελικὴ ἐντολή, μὲ δικαστικὴ ἀπόφαση ἢ σὲ περίπτωση αὐτόφωρου ποινικοῦ ἀδικήματος.
Ἡ χρήση τῆς Ἀστυνομίας γιὰ τὴν ἐπιβολὴ ἐκκλησιαστικῶν ἀποφάσεων χωρὶς δικαστικὴ κάλυψη θὰ συνιστοῦσε θεσμικὴ ἐκτροπή. Θὰ ἄνοιγε ἕναν ἐπικίνδυνο δρόμο ὅπου ἡ ἰσχὺς ἀντικαθιστᾶ τὸ δίκαιο καὶ ἡ αὐθαιρεσία βαπτίζεται διοίκηση.
Ἡ ὑπόθεση ἐπιβαρύνεται ἀκόμη περισσότερο ἀπὸ τὶς σοβαρὲς αἰτιάσεις περὶ ἀντικανονικότητας τῆς ἴδιας τῆς ἔκπτωσης τοῦ Μητροπολίτη Τυχικοῦ. Ὅταν ἡ βάση μιᾶς διαδικασίας εἶναι ἐλαττωματική, κάθε ἑπόμενο βῆμα γίνεται ἀκόμη πιὸ ἐπισφαλές. Ἡ ἀδικία δὲν θεραπεύεται μὲ νέα μέτρα· πολλαπλασιάζεται.
Τὸ πραγματικὸ διακύβευμα, τελικά, δὲν εἶναι μόνο ἕνα πρόσωπο. Εἶναι ἡ ἀξιοπιστία τῶν θεσμῶν. Εἶναι τὸ ἂν ἡ Ἐκκλησία θὰ πορευτεῖ σύμφωνα μὲ τοὺς Ἱεροὺς Κανόνες της ἢ μὲ λογικὲς ἐπιβολῆς. Εἶναι τὸ ἂν τὸ κράτος δικαίου θὰ παραμείνει ἀκέραιο ἢ θὰ ὑποχωρήσει μπροστὰ σὲ τετελεσμένα.
Ἡ ἱστορία διδάσκει ὅτι οἱ θεσμοὶ χάνουν τὸ κῦρος τους ὄχι ὅταν κάνουν λάθη, ἀλλὰ ὅταν ἀρνοῦνται νὰ τὰ διορθώσουν. Καὶ τὸ κῦρος, ὅταν χαθεῖ, δὲν ἀνακτᾶται μὲ ἀστυνομικὲς παρεμβάσεις, ἀλλὰ μόνο μὲ ἐπιστροφὴ στὴ νομιμότητα, τὴ δικαιοσύνη καὶ τὸν σεβασμὸ τοῦ ἀνθρώπου.
Ἡ ἰσχὺς δὲν παράγει δίκαιο. Τὸ δίκαιο παράγει κῦρος. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ μέτρο μὲ τὸ ὁποῖο θὰ κριθοῦν ὅλοι.
Πανόρθοδοξο Κίνημα Στήριξης Μητροπολίτη Πάφου κ.κ Τυχικοῦ (Ἀγγλία, Αμερική, Καναδάς, Αυστραλία, Μεξικό, Ιρλανδία, Σκωτία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Σερβία)
aktinesΤὸ ἐρώτημα ποὺ ἀπασχολεῖ τὴν κοινὴ γνώμη εἶναι ἁπλὸ ἀλλὰ βαρύνουσας σημασίας: μπορεῖ ἕνας μητροπολίτης, ὁ ὁποῖος διαμένει ἐπὶ 22 συναπτὰ ἔτη στὴ Μητρόπολη, νὰ ἀπομακρυνθεῖ βίαια ἀπὸ τὴν κατοικία του μὲ τὴν ἐπέμβαση τῆς Ἀστυνομίας, μετὰ ἀπὸ ἀντικανονικὴ κήρυξή του ὡς ἔκπτωτου καὶ ἐπιβολὴ ἀργίας;
Ἡ ἀπάντηση εἶναι ξεκάθαρη καὶ δὲν ἐπιδέχεται ἑρμηνευτικῶν ἀκροβασιῶν: ὄχι. Οὔτε τὸ κανονικὸ δίκαιο τῆς Ἐκκλησίας, οὔτε τὸ Σύνταγμα, οὔτε τὸ ἀστικὸ δίκαιο παρέχουν τέτοια ἐξουσία σὲ ὁποιονδήποτε.
Ἡ ἀργία, στὸ κανονικὸ δίκαιο τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, ἀποτελεῖ προσωρινὸ πειθαρχικὸ μέτρο. Δὲν ταυτίζεται μὲ καθαίρεση, δὲν συνεπάγεται ἀπώλεια ἐπισκοπικῆς ἰδιότητας καί, κυρίως, δὲν ὁδηγεῖ αὐτομάτως σὲ ἀπώλεια κατοικίας. Ὁ ἐπίσκοπος σὲ ἀργία παραμένει ἐπίσκοπος. Ἡ ἰδιότητά του δὲν αἴρεται... μὲ διοικητικὲς ἀποφάσεις οὔτε μὲ πρακτικὲς τετελεσμένων.
Οἱ Ἱεροὶ Κανόνες εἶναι ἀπολύτως σαφεῖς. Ὁ 74ος Ἀποστολικὸς Κανόνας ἀπαιτεῖ κανονικὴ κατηγορία, ἀπολογία καὶ πλήρη συνοδικὴ κρίση πρὶν ἀπὸ τὴν ἐπιβολὴ ὁποιασδήποτε σοβαρῆς ποινῆς. Ὁ 6ος Κανόνας τῆς Β΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου ἀπαγορεύει ρητῶς τὶς αὐθαίρετες ἐνέργειες εἰς βάρος ἐπισκόπων. Ὁ 34ος Ἀποστολικὸς Κανόνας κατοχυρώνει τὴν ἀρχὴ τῆς συνοδικότητας καὶ ἀποκλείει μονομερεῖς πράξεις τοῦ πρώτου.
Τὸ κρίσιμο, ὡστόσο, εἶναι ὅτι σὲ ὁλόκληρο τὸ σῶμα τῶν Ἱερῶν Κανόνων δὲν ὑπάρχει οὔτε μία διάταξη ποὺ νὰ προβλέπει ἀπομάκρυνση ἐπισκόπου ἀπὸ τὴν κατοικία του λόγῳ ἀργίας. Οὔτε μία. Ἡ ἔννοια τῆς «ἔξωσης» εἶναι ξένη πρὸς τὴν κανονικὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας.
Πέραν ὅμως τοῦ κανονικοῦ δικαίου, ὑπάρχει τὸ κοσμικὸ δίκαιο. Ὁ Μητροπολίτης Τυχικὸς διαμένει ἐπὶ 22 χρόνια στὴ Μητρόπολη. Δὲν πρόκειται γιὰ προσωρινὴ φιλοξενία οὔτε γιὰ αὐθαίρετη χρήση χώρου. Πρόκειται γιὰ κατοικία, γιὰ παγιωμένη ἔννομη κατάσταση, γιὰ ἕναν χῶρο ζωῆς ποὺ προστατεύεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸ ἀστικὸ δίκαιο.
Τὸ Σύνταγμα τῆς χώρας δὲν ἀναστέλλεται οὔτε ὑποχωρεῖ μπροστὰ σὲ ἐκκλησιαστικὲς ἀποφάσεις. Τὸ ἄρθρο 9 κατοχυρώνει τὸ ἀπαραβίαστο τῆς κατοικίας. Τὸ ἄρθρο 2 προστατεύει τὴν ἀνθρώπινη ἀξία. Τὸ ἄρθρο 5 διασφαλίζει τὴν ἐλεύθερη ἀνάπτυξη τῆς προσωπικότητας. Τὸ ἄρθρο 25 ἐπιβάλλει τὴν ἀρχὴ τῆς ἀναλογικότητας. Ἡ ἀπομάκρυνση προσώπου ἀπὸ τὴν κατοικία του χωρὶς δικαστικὴ ἀπόφαση δὲν εἶναι ἁπλῶς παράνομη· εἶναι ἀντισυνταγματική.
Στὸ ἀστικὸ δίκαιο τὰ πράγματα εἶναι ἐξίσου σαφῆ. Ἔξωση γίνεται μόνο κατόπιν δικαστικῆς διαδικασίας, μὲ ἀγωγή, ἀπόφαση δικαστηρίου καὶ ἐκτέλεση ἀπὸ δικαστικὸ ἐπιμελητή. Καμία συνοδικὴ ἀπόφαση, καμία ἐκκλησιαστικὴ πράξη, καμία διοικητικὴ ἐντολὴ δὲν ὑποκαθιστᾶ τὴ Δικαιοσύνη.
Ἰδιαίτερη ἀνησυχία προκαλεῖ τὸ ἐνδεχόμενο ἐμπλοκῆς τῆς Ἀστυνομίας. Ἡ Ἀστυνομία δὲν εἶναι ὄργανο ἐκκλησιαστικῆς διοίκησης. Δὲν ἐκτελεῖ ἐκκλησιαστικὲς ποινὲς οὔτε ἐφαρμόζει συνοδικὲς ἀποφάσεις. Ὁ ρόλος της εἶναι αὐστηρὰ καθορισμένος ἀπὸ τὸν νόμο: ἐνεργεῖ μόνο μὲ εἰσαγγελικὴ ἐντολή, μὲ δικαστικὴ ἀπόφαση ἢ σὲ περίπτωση αὐτόφωρου ποινικοῦ ἀδικήματος.
Ἡ χρήση τῆς Ἀστυνομίας γιὰ τὴν ἐπιβολὴ ἐκκλησιαστικῶν ἀποφάσεων χωρὶς δικαστικὴ κάλυψη θὰ συνιστοῦσε θεσμικὴ ἐκτροπή. Θὰ ἄνοιγε ἕναν ἐπικίνδυνο δρόμο ὅπου ἡ ἰσχὺς ἀντικαθιστᾶ τὸ δίκαιο καὶ ἡ αὐθαιρεσία βαπτίζεται διοίκηση.
Ἡ ὑπόθεση ἐπιβαρύνεται ἀκόμη περισσότερο ἀπὸ τὶς σοβαρὲς αἰτιάσεις περὶ ἀντικανονικότητας τῆς ἴδιας τῆς ἔκπτωσης τοῦ Μητροπολίτη Τυχικοῦ. Ὅταν ἡ βάση μιᾶς διαδικασίας εἶναι ἐλαττωματική, κάθε ἑπόμενο βῆμα γίνεται ἀκόμη πιὸ ἐπισφαλές. Ἡ ἀδικία δὲν θεραπεύεται μὲ νέα μέτρα· πολλαπλασιάζεται.
Τὸ πραγματικὸ διακύβευμα, τελικά, δὲν εἶναι μόνο ἕνα πρόσωπο. Εἶναι ἡ ἀξιοπιστία τῶν θεσμῶν. Εἶναι τὸ ἂν ἡ Ἐκκλησία θὰ πορευτεῖ σύμφωνα μὲ τοὺς Ἱεροὺς Κανόνες της ἢ μὲ λογικὲς ἐπιβολῆς. Εἶναι τὸ ἂν τὸ κράτος δικαίου θὰ παραμείνει ἀκέραιο ἢ θὰ ὑποχωρήσει μπροστὰ σὲ τετελεσμένα.
Ἡ ἱστορία διδάσκει ὅτι οἱ θεσμοὶ χάνουν τὸ κῦρος τους ὄχι ὅταν κάνουν λάθη, ἀλλὰ ὅταν ἀρνοῦνται νὰ τὰ διορθώσουν. Καὶ τὸ κῦρος, ὅταν χαθεῖ, δὲν ἀνακτᾶται μὲ ἀστυνομικὲς παρεμβάσεις, ἀλλὰ μόνο μὲ ἐπιστροφὴ στὴ νομιμότητα, τὴ δικαιοσύνη καὶ τὸν σεβασμὸ τοῦ ἀνθρώπου.
Ἡ ἰσχὺς δὲν παράγει δίκαιο. Τὸ δίκαιο παράγει κῦρος. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ μέτρο μὲ τὸ ὁποῖο θὰ κριθοῦν ὅλοι.
Πανόρθοδοξο Κίνημα Στήριξης Μητροπολίτη Πάφου κ.κ Τυχικοῦ (Ἀγγλία, Αμερική, Καναδάς, Αυστραλία, Μεξικό, Ιρλανδία, Σκωτία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Σερβία)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου