Σὲ ἄρθρο του μὲ τίτλο «Ποιός ἐλέγχει τὸ Εὐρωπαϊκὸ Δικαστήριο Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου;» ("Who Controls the European Court of Human Rights?"), ὁ Boštjan M. Zupančič, πρώην δικαστὴς τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Δικαστηρίου Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου, ἀσκεῖ ἔντονη κριτικὴ στὸν τρόπο λειτουργίας τοῦ Δικαστηρίου, ὑποστηρίζοντας ὅτι ἡ μόνιμη Γραμματεία του (Registry) διαθέτει στὴν πράξη δυσανάλογη ἐξουσία ἔναντι τῶν ἴδιων τῶν δικαστῶν.
Ὁ Boštjan M. Zupančič, ἀντλῶντας στοιχεῖα ἀπὸ τὴν προσωπική του ἐμπειρία καὶ τὸ βιβλίο του "On the European Court of Human Rights: An Insider’s Retrospective (1998–2016)", θέτει ἕνα θεμελιῶδες ἐρώτημα: Ἐλέγχουν οἱ δικαστὲς τὴν προετοιμασία τῶν ἀποφάσεών τους ἢ εἶναι ἡ διοίκηση τοῦ Δικαστηρίου ἐκείνη ποὺ καθορίζει τί βλέπουν οἱ δικαστές;
Κατὰ τὸν Zupančič, οἱ νομικοὶ τῆς Γραμματείας διαδραματίζουν κομβικὸ ρόλο στὴν ἐπεξεργασία τῶν προσφυγῶν, καθὼς ἐπιλέγουν τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ ποὺ παρουσιάζονται στοὺς δικαστές, προσδιορίζουν τὰ νομικὰ ζητήματα... καὶ συντάσσουν σχέδια ἀποφάσεων. Ἑπομένως, ἡ παράλειψη ἑνὸς ἐγγράφου ἢ ἐπιχειρήματος μπορεῖ νὰ ἐπηρεάσει καθοριστικὰ τὴν ἔκβαση μιᾶς ὑπόθεσης, χωρὶς ὁ δικαστὴς νὰ ἀντιληφθεῖ ποτὲ τὴν παράλειψη.
Ἰδιαίτερη κριτικὴ ἀσκεῖ στὴν ἀπόρριψη προσφυγῶν χωρὶς ἐπαρκῆ καὶ ἐξατομικευμένη αἰτιολογία. Ὅπως ἐπισημαίνει, χιλιάδες ὑποθέσεις ἀπορρίπτονταν χωρὶς οὐσιαστικὴ νομικὴ αἰτιολόγηση κατὰ τὴ διάρκεια τῆς θητείας του. Μολονότι τὸ 2017 θεσπίστηκε σύστημα ἀναλυτικότερης αἰτιολόγησης τῶν ἀποφάσεων μονομελοῦς δικαστή, θεωρεῖ ὅτι ἐξακολουθοῦν νὰ ὑφίστανται προβλήματα διαφάνειας. Ὑποστηρίζει ὅτι μιὰ ἀναιτιολόγητη ἀπόρριψη ἐμποδίζει τον προσφεύγοντα νὰ διαπιστώσει ἐὰν ἡ ἀπόφαση ὀφείλεται σὲ ὀρθὴ νομικὴ κρίση, παρανόηση ἢ αὐθαιρεσία.
Ἕνα δεύτερο κρίσιμο ζήτημα ἀφορᾶ τὴ θεσμικὴ ἀνισορροπία μεταξὺ δικαστῶν καὶ μόνιμων ὑπαλλήλων. Οἱ δικαστὲς ὑπηρετοῦν μία μὴ ἀνανεώσιμη ἐννεαετῆ θητεία, ἐνῷ τὰ στελέχη τῆς Γραμματείας μποροῦν νὰ παραμένουν ἐπὶ δεκαετίες. Σύμφωνα μὲ τὸν πρώην δικαστή, ἀπαιτοῦνται δύο ἕως τρία χρόνια γιὰ νὰ κατανοήσει ἕνας νεοδιορισμένος δικαστὴς τοὺς πραγματικοὺς μηχανισμοὺς λειτουργίας τοῦ θεσμοῦ. Ἀντίθετα, οἱ μόνιμοι ὑπάλληλοι διατηροῦν τὴ θεσμικὴ μνήμη, τὶς ἐσωτερικὲς σχέσεις καὶ τὴν ἐπιρροή τους ἀνεξαρτήτως τῶν ἀλλαγῶν στὴ σύνθεση τοῦ Δικαστηρίου.
Ὁ Zupančič συνδέει τὸ πρόβλημα μὲ τὴ διοικητικὴ καὶ οἰκονομικὴ ἐξάρτηση τοῦ ΕΔΔΑ ἀπὸ τὸ Συμβούλιο τῆς Εὐρώπης, ἐπισημαίνοντας ὅτι οἱ δικαστὲς δὲν ἀσκοῦν πλήρη ἔλεγχο στὸ προσωπικὸ τῆς Γραμματείας. Παράλληλα, ἐπικαλεῖται προσωπικὴ καταγγελία του σχετικὰ μὲ τὴ συμπεριφορὰ τῆς Γραμματείας, ἡ ὁποία ἀπορρίφθηκε, κατὰ τὸν ἴδιο, χωρὶς ἐπαρκῆ ἐνημέρωση γιὰ τὴ διαδικασία διερεύνησής της. Διευκρινίζει, πάντως, ὅτι αὐτὸ δὲν ἀποδεικνύει τὴν καταγγελλόμενη παραβατικὴ συμπεριφορά.
Καταλήγοντας, ζητεῖ ἀποτελεσματικὸ δικαστικὸ ἔλεγχο τῆς προετοιμασίας τῶν ὑποθέσεων, οὐσιαστικὴ αἰτιολόγηση τῶν ἀπορριπτικῶν ἀποφάσεων καὶ ἀνεξάρτητες διαδικασίες διερεύνησης διοικητικῶν παραπτωμάτων.
Τὸ βασικό του συμπέρασμα συνοψίζεται στὴ φράση: «Οἱ δικαστὲς ἔρχονται καὶ παρέρχονται. Ἡ Γραμματεία παραμένει». Κατὰ τὴν ἄποψή του, τὸ Δικαστήριο ὀφείλει νὰ διοικεῖται πραγματικὰ ἀπὸ τοὺς δικαστές του καὶ ὄχι νὰ περιορίζεται στὴν τυπικὴ ἐπικύρωση ἀποφάσεων ποὺ ἔχουν διαμορφωθεῖ ἀπὸ τὸν μόνιμο διοικητικὸ μηχανισμό.
Ὁ Boštjan M. Zupančič, ἀντλῶντας στοιχεῖα ἀπὸ τὴν προσωπική του ἐμπειρία καὶ τὸ βιβλίο του "On the European Court of Human Rights: An Insider’s Retrospective (1998–2016)", θέτει ἕνα θεμελιῶδες ἐρώτημα: Ἐλέγχουν οἱ δικαστὲς τὴν προετοιμασία τῶν ἀποφάσεών τους ἢ εἶναι ἡ διοίκηση τοῦ Δικαστηρίου ἐκείνη ποὺ καθορίζει τί βλέπουν οἱ δικαστές;
Κατὰ τὸν Zupančič, οἱ νομικοὶ τῆς Γραμματείας διαδραματίζουν κομβικὸ ρόλο στὴν ἐπεξεργασία τῶν προσφυγῶν, καθὼς ἐπιλέγουν τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ ποὺ παρουσιάζονται στοὺς δικαστές, προσδιορίζουν τὰ νομικὰ ζητήματα... καὶ συντάσσουν σχέδια ἀποφάσεων. Ἑπομένως, ἡ παράλειψη ἑνὸς ἐγγράφου ἢ ἐπιχειρήματος μπορεῖ νὰ ἐπηρεάσει καθοριστικὰ τὴν ἔκβαση μιᾶς ὑπόθεσης, χωρὶς ὁ δικαστὴς νὰ ἀντιληφθεῖ ποτὲ τὴν παράλειψη.
Ἰδιαίτερη κριτικὴ ἀσκεῖ στὴν ἀπόρριψη προσφυγῶν χωρὶς ἐπαρκῆ καὶ ἐξατομικευμένη αἰτιολογία. Ὅπως ἐπισημαίνει, χιλιάδες ὑποθέσεις ἀπορρίπτονταν χωρὶς οὐσιαστικὴ νομικὴ αἰτιολόγηση κατὰ τὴ διάρκεια τῆς θητείας του. Μολονότι τὸ 2017 θεσπίστηκε σύστημα ἀναλυτικότερης αἰτιολόγησης τῶν ἀποφάσεων μονομελοῦς δικαστή, θεωρεῖ ὅτι ἐξακολουθοῦν νὰ ὑφίστανται προβλήματα διαφάνειας. Ὑποστηρίζει ὅτι μιὰ ἀναιτιολόγητη ἀπόρριψη ἐμποδίζει τον προσφεύγοντα νὰ διαπιστώσει ἐὰν ἡ ἀπόφαση ὀφείλεται σὲ ὀρθὴ νομικὴ κρίση, παρανόηση ἢ αὐθαιρεσία.
Ἕνα δεύτερο κρίσιμο ζήτημα ἀφορᾶ τὴ θεσμικὴ ἀνισορροπία μεταξὺ δικαστῶν καὶ μόνιμων ὑπαλλήλων. Οἱ δικαστὲς ὑπηρετοῦν μία μὴ ἀνανεώσιμη ἐννεαετῆ θητεία, ἐνῷ τὰ στελέχη τῆς Γραμματείας μποροῦν νὰ παραμένουν ἐπὶ δεκαετίες. Σύμφωνα μὲ τὸν πρώην δικαστή, ἀπαιτοῦνται δύο ἕως τρία χρόνια γιὰ νὰ κατανοήσει ἕνας νεοδιορισμένος δικαστὴς τοὺς πραγματικοὺς μηχανισμοὺς λειτουργίας τοῦ θεσμοῦ. Ἀντίθετα, οἱ μόνιμοι ὑπάλληλοι διατηροῦν τὴ θεσμικὴ μνήμη, τὶς ἐσωτερικὲς σχέσεις καὶ τὴν ἐπιρροή τους ἀνεξαρτήτως τῶν ἀλλαγῶν στὴ σύνθεση τοῦ Δικαστηρίου.
Ὁ Zupančič συνδέει τὸ πρόβλημα μὲ τὴ διοικητικὴ καὶ οἰκονομικὴ ἐξάρτηση τοῦ ΕΔΔΑ ἀπὸ τὸ Συμβούλιο τῆς Εὐρώπης, ἐπισημαίνοντας ὅτι οἱ δικαστὲς δὲν ἀσκοῦν πλήρη ἔλεγχο στὸ προσωπικὸ τῆς Γραμματείας. Παράλληλα, ἐπικαλεῖται προσωπικὴ καταγγελία του σχετικὰ μὲ τὴ συμπεριφορὰ τῆς Γραμματείας, ἡ ὁποία ἀπορρίφθηκε, κατὰ τὸν ἴδιο, χωρὶς ἐπαρκῆ ἐνημέρωση γιὰ τὴ διαδικασία διερεύνησής της. Διευκρινίζει, πάντως, ὅτι αὐτὸ δὲν ἀποδεικνύει τὴν καταγγελλόμενη παραβατικὴ συμπεριφορά.
Καταλήγοντας, ζητεῖ ἀποτελεσματικὸ δικαστικὸ ἔλεγχο τῆς προετοιμασίας τῶν ὑποθέσεων, οὐσιαστικὴ αἰτιολόγηση τῶν ἀπορριπτικῶν ἀποφάσεων καὶ ἀνεξάρτητες διαδικασίες διερεύνησης διοικητικῶν παραπτωμάτων.
Τὸ βασικό του συμπέρασμα συνοψίζεται στὴ φράση: «Οἱ δικαστὲς ἔρχονται καὶ παρέρχονται. Ἡ Γραμματεία παραμένει». Κατὰ τὴν ἄποψή του, τὸ Δικαστήριο ὀφείλει νὰ διοικεῖται πραγματικὰ ἀπὸ τοὺς δικαστές του καὶ ὄχι νὰ περιορίζεται στὴν τυπικὴ ἐπικύρωση ἀποφάσεων ποὺ ἔχουν διαμορφωθεῖ ἀπὸ τὸν μόνιμο διοικητικὸ μηχανισμό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου