Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στὰ πλαίσια τῆς ἑρμηνείας ποὺ ἔγινε στὸ κήρυγμα τῆς Κυριακῆς 28 Σεπτεμβρίου τοῦ 2003.
Τὸ ἠχητικὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν ὁμιλία - σὲ mp3 ἐδῶ
Σὲ μιὰ ἐποχὴ ποὺ ὅλα τὰ ἰδανικὰ καὶ οἱ μεγάλες ἀξίες, οἱ πανανθρώπινες ἀξίες, ἐμπορευματοποιοῦνται, ἀγοράζονται καὶ πουλιοῦνται, ἔρχεται ὁ σημερινὸς εὐαγγελικὸς λόγος νὰ ἀφήσει ἕνα ἄλλο ἄρωμα, μιὰ ἄλλη πινελιὰ καὶ νὰ δώσει μιὰ ἄλλη ἀπάντηση σὲ αὐτὴ τὴν οὐσιαστικὴ καταστροφὴ ποὺ ἔρχεται πάνω στὸ κοινωνικὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας μας, μὲ τὴν ἀπόλυτη ἐμπορευματοποίηση καὶ ἀνταλλακτικότητα τῶν πραγμάτων. Καὶ παίρνει τρία ἐπίπεδα ὁ Χριστὸς στὸ εὐαγγελικὸ κείμενο ποὺ ἀκούσαμε πρὶν ἀπὸ λίγο καὶ πολὺ ἁπλᾶ τὰ προσεγγίζει. Τρεῖς καταστάσεις ἀνέλυσε, μὴ ἀνταλλακτικότητας, ρωτῶντας φυσικὰ καὶ ἕνα ἐρώτημα: Τί χάρη ἔχετε ἄν, ἔτσι, ἀγαπᾶτε μόνο αὐτοὺς ποὺ σᾶς ἀγαποῦν; Τί χάρη ἔχετε ἂν ἀγαθοποιεῖτε, ἂν κάνετε καλὸ μόνο σὲ αὐτοὺς ποὺ κάνουν καλό; Ἢ ἂν δανείζετε μόνο σὲ αὐτοὺς ποὺ σᾶς δανείζουν; Τρεῖς λέξεις οὐσιαστικές, ποὺ οὐσιαστικά, ἂν τὶς προσεγγίσουμε γιὰ λίγο, μποροῦν νὰ δώσουν λίγο φῶς καὶ λίγη διέξοδο σὲ αὐτὴ τὴ μαυρίλα ποὺ ἔχει καταλάβει τὰ ἀνθρώπινα δεδομένα καὶ τὶς ἀνθρώπινες σχέσεις μὲ αὐτὴ τὴν ἀπόλυτη ἐμπορευματοποίηση τῶν πραγμάτων.
Πρῶτα μίλησε γιὰ τὴν ἀγάπη. Νὰ δοῦμε πῶς ἀπαντᾶ ὁ Θεὸς σὲ αὐτοὺς ποὺ δὲν Τὸν ἀγαποῦν καὶ νὰ βλέπουμε παράλληλα πῶς ἀντιδροῦμε ἐμεῖς σὲ αὐτοὺς... ποὺ δὲν μᾶς ἀγαποῦν. Ὁ Θεός, ποὺ εἶναι ἀγάπη ὁ Ἴδιος, σὲ αὐτοὺς ποὺ δὲν Τὸν ἀγαποῦν ἀπαντάει μὲ τὸν σταυρό Του· μία μοναδικὴ ἑνιαία ἀπάντηση. Γιατί ὁ Θεὸς εἶναι ἁπλὸς καὶ δὲν εἶναι διχασμένος. Πῶς ἀπαντοῦμε ἐμεῖς; Ἐμεῖς πάντοτε ἀπαντοῦμε μὲ δύο τρόπους. Ἕνας τρόπος εἶναι παθητικὸς καὶ ὁ ἄλλος ἐνεργητικός. Νά, ἂν δὲν μᾶς ἀγαπάει κάποιος, ἐμεῖς ἀπαντοῦμε ἢ παθητικὰ μὲ ἀπογοήτευση, ἀπογοητευόμαστε, ἢ ἀπαντοῦμε ἐνεργητικὰ μὲ μιὰ ἐπαναστατικότητα, μὲ μιὰ ἀπόλυτη διαμαρτυρία. Καὶ οἱ δύο τρόποι, διχασμένοι ὄντες καὶ μὴ ἔχοντας μέσα τους τὴν ἀπάντηση τοῦ Χριστοῦ – ποὺ Ἐκεῖνος σταυρώνεται γιὰ αὐτοὺς ποὺ δὲν τὸν ἀγαποῦν – φέρουν βαθιὰ ἀρρώστια στὸ προσωπικό μας ἐπίπεδο καὶ φυσικὰ σὲ ὅλη τὴν κοινωνία. Καὶ πολλὰ ἀρρωστήματα, καὶ τὰ προσωπικὰ ἀρρωστήματα καὶ τὰ κοινωνικὰ φαινόμενα ποὺ εἶναι ἀρρωστημένα, μέσα ἀπὸ αὐτὴ τὴ ματιὰ μποροῦμε νὰ τὰ δοῦμε.
Νὰ πᾶμε στὸ δεύτερο ἐπίπεδο, στὴν ἀγαθοποιία. Πῶς ἀπαντάει ὁ Θεὸς σὲ αὐτοὺς ποὺ δὲν ἀγαθοποιοῦν ἐνῷ Ἐκεῖνος ἀγαπάει, κάνει καλὸ γιὰ αὐτούς, ἂς τὸ ποῦμε ἔτσι. Ἡ ἀπάντησή Του εἶναι ἡ μακροθυμία καὶ ἡ συγχώρηση. Συγχωρεῖ, μακροθυμεῖ – εἶναι οἰκτίρμων, εἶπε τὸ κείμενο. Πῶς ἀπαντᾶμε ἐμεῖς ὅταν δὲν κάνουνε κάτι καλὸ γιά μας; Πάλι μὲ δύο τρόπους διχασμένους. Ἢ παθητικὸς ἢ ἐνεργητικὸς τρόπος. Ὁ παθητικὸς εἶναι ἡ ἀκηδία. Ἐρχόμαστε σὲ μιὰ ἀκηδία, τεμπελιὰ καὶ δὲν θέλουμε νὰ κάνουμε τίποτε, τίποτε. Ἢ ὁ θετικὸς τρόπος εἶναι τὸ μῖσος, ἂν δὲν μᾶς κάνουν καλό. Καὶ εἶναι καὶ οἱ δύο τρόποι διχασμένοι ἢ ὡς θετικὴ ἢ ὡς παθητικὴ ἀντίδραση· καὶ τὰ δυὸ ἀρρωστήματα τῆς ψυχῆς. Ἀφήνουν καὶ ἴχνη τέτοιων ἀρρωστημάτων πάνω στὴν ὕπαρξή μας.
Στὸ τρίτο μέγεθος. Ὅταν δανείζουμε καὶ περιμένουμε τὸ ἀντάλλαγμα. Τί δανείζει ὁ Θεός; Μᾶς δανείζει τὰ πάντα. Τὸ ὅτι εἴμαστε (ὑπάρχουμε) εἶναι ἕνα δάνειο. Ἀκόμη καὶ τὸ ὅτι εἴμαστε εἰκόνα Του καὶ θὰ γίνουμε κατὰ χάρη Θεοὶ καὶ ἅγιοι εἶναι καὶ αὐτὸ ἕνα δάνειο· οὐσιαστικὸ δάνειο! Καὶ Ἐκεῖνος πῶς ἀπαντάει στὴ δική μας ἀνωμαλία, ὅταν δὲν ἀπαντοῦμε μὲ τὸν τρόπο ποὺ πρέπει σὲ αὐτὸ τὸ δάνειο; Πῶς ἔρχεται νὰ εἰσέλθει καὶ νὰ ἀπαντήσει στὴν ἀδυναμία μας, ἔτσι, νὰ ἀνταποκριθοῦμε σὲ αὐτὸ ποὺ εἴμαστε. Κάνει κάτι πολὺ οὐσιαστικό. Δίνει πιὸ πολλή τη χάρη Του· ὅσο δὲν ἀνταποκρινόμαστε στὸ δάνειο ποὺ μᾶς ἔδωσε νὰ γίνουμε ἅγιοι, δίνει πιὸ πολλὴ χάρη! Εἶναι σὰν νὰ δάνεισες σὲ κάποιον καί, γιὰ νὰ ἐξοφλήσει τὸ χρέος του, τοῦ δίνεις καὶ ἄλλα χρήματα νὰ ἐξοφλήσει τὸ χρέος του καὶ νὰ τὸ πάρεις πίσω. Δὲν ἀπαντοῦμε; πιὸ πολλὴ χάρη δίνει. Γι' αὐτὸ εἶπε τρεῖς φορὲς τὴ λέξη «χάρη» τὸ Εὐαγγέλιο. Νὰ ἡ μοναδικὴ ἀπάντηση τοῦ Θεοῦ! Δὲν ἀπαντοῦμε ἐμεῖς, πιὸ πολλὴ χάρη δίνει! Ποιά εἶναι ἡ δική μας θέση ὅταν οἱ ἄλλοι δὲν ἀνταποκρίνονται στὰ καλὰ ἢ στὰ δάνεια ποὺ τοὺς δώσαμε; Εἶναι ἡ ἀδιαφορία γιὰ τὸν ἄλλον – ἡ παθητικὴ στάση. Ἢ θετικὴ στάση – ἡ ἀπομόνωση, τὸ ὅτι κρυβόμαστε, ἀποφεύγουμε τοὺς ἄλλους. Καὶ ὅλα αὐτὰ ἀφήνουν καὶ πάλι ἕνα σπάσιμο τῆς κοινωνίας μας, γιατί σπάζει ὁτιδήποτε ἔδωσε ὁ Θεὸς πάνω μας!
Βλέπετε, αὐτὴ ἡ προσέγγιση σὲ αὐτὰ τὰ τρία ἐπίπεδα, μὲ τοὺς τρόπους ποὺ προσέγγισα (ὅσο μποροῦσα ἁπλᾶ νὰ τὸ κάνω) δίνει ἀφ' ἑνὸς μὲν τὴν ἀπάντηση τοῦ Θεοῦ, ποὺ εἶναι (καὶ πρέπει νὰ εἶναι!) ἡ δική μας ἀπάντηση, καί, ἀφ' ἑτέρου, μέσα ἀπὸ τοὺς διχασμένους θετικοὺς ἢ παθητικοὺς τρόπους ποὺ ἀντιδροῦμε, δείχνει τὰ δικά μας ἀρρωστήματα. Καὶ πολλὰ ψυχολογικὰ ἀρρωστήματα ποὺ ἔχουμε πάνω μας ὀφείλονται ἀκριβῶς σὲ τέτοιες καταστάσεις, ὅπως πολὺ ἁπλᾶ προσπάθησα νὰ τὰ προσεγγίσω. Τὸ νὰ ἀγαπᾶς, τὸ νὰ μὴν περιμένεις τὸ δάνειο καί, ὅταν ὁ ἄλλος δὲν κάνει κάτι γιὰ σένα ἐνῷ κάνεις καλό, νὰ μὴν περιμένεις τίποτε. Οὐσιαστικὲς ἀπαντήσεις.
Μποροῦμε ἄραγε, ὅπως εἶπα στὴν ἀρχή, σὲ αὐτὴ τὴν ἐποχὴ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ἀπόλυτης ἀνταλλαγῆς, νὰ εἰσέλθουμε σὲ αὐτὰ τὰ μεγέθη; Στὸν τρόπο ποὺ ζοῦμε στὸ σπίτι μας, στὴν οἰκογένειά μας, στὸ δρόμο, στὸ γραφεῖο, παντοῦ ὅπου καὶ νὰ εἴμαστε; Μποροῦμε νὰ σπάσουμε ὅλα αὐτὰ τὰ μεγέθη γιὰ νὰ μὴν καταλήγουμε ἁπλῶς σὲ μιὰ ἀντίδραση, μιὰ ἐπαναστατικότητα, σὲ μιὰ διαμαρτυρία καὶ σὲ μιὰ τελικὰ ἀπαίτηση δικαιωμάτων; ποὺ οὐσιαστικὰ εἶναι ἀνύπαρκτα! Ὅταν ὑπάρχει ἡ ἀγάπη, οἱ οἰκτιρμοί, ἡ φιλανθρωπία καὶ τὸ δόσιμο αὐτῆς τῆς χάρης, [τότε] δὲν ἔχεις κανένα δικαίωμα! Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη ζωὴ ποὺ ἀφήνει ὁ Χριστὸς πάνω μας. Παρακολουθῆστε τὰ βήματα τῆς σημερινῆς περικοπῆς καὶ πιστεύω βαθύτατα πὼς θὰ ὠφεληθεῖτε πάρα πολὺ γιὰ μιὰ πράξη ζωῆς, ὅπου θὰ ἀποκαλύπτεται ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ ὁ ὄχι ὁ δικός μας ἐγωισμός.
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Πρῶτα μίλησε γιὰ τὴν ἀγάπη. Νὰ δοῦμε πῶς ἀπαντᾶ ὁ Θεὸς σὲ αὐτοὺς ποὺ δὲν Τὸν ἀγαποῦν καὶ νὰ βλέπουμε παράλληλα πῶς ἀντιδροῦμε ἐμεῖς σὲ αὐτοὺς... ποὺ δὲν μᾶς ἀγαποῦν. Ὁ Θεός, ποὺ εἶναι ἀγάπη ὁ Ἴδιος, σὲ αὐτοὺς ποὺ δὲν Τὸν ἀγαποῦν ἀπαντάει μὲ τὸν σταυρό Του· μία μοναδικὴ ἑνιαία ἀπάντηση. Γιατί ὁ Θεὸς εἶναι ἁπλὸς καὶ δὲν εἶναι διχασμένος. Πῶς ἀπαντοῦμε ἐμεῖς; Ἐμεῖς πάντοτε ἀπαντοῦμε μὲ δύο τρόπους. Ἕνας τρόπος εἶναι παθητικὸς καὶ ὁ ἄλλος ἐνεργητικός. Νά, ἂν δὲν μᾶς ἀγαπάει κάποιος, ἐμεῖς ἀπαντοῦμε ἢ παθητικὰ μὲ ἀπογοήτευση, ἀπογοητευόμαστε, ἢ ἀπαντοῦμε ἐνεργητικὰ μὲ μιὰ ἐπαναστατικότητα, μὲ μιὰ ἀπόλυτη διαμαρτυρία. Καὶ οἱ δύο τρόποι, διχασμένοι ὄντες καὶ μὴ ἔχοντας μέσα τους τὴν ἀπάντηση τοῦ Χριστοῦ – ποὺ Ἐκεῖνος σταυρώνεται γιὰ αὐτοὺς ποὺ δὲν τὸν ἀγαποῦν – φέρουν βαθιὰ ἀρρώστια στὸ προσωπικό μας ἐπίπεδο καὶ φυσικὰ σὲ ὅλη τὴν κοινωνία. Καὶ πολλὰ ἀρρωστήματα, καὶ τὰ προσωπικὰ ἀρρωστήματα καὶ τὰ κοινωνικὰ φαινόμενα ποὺ εἶναι ἀρρωστημένα, μέσα ἀπὸ αὐτὴ τὴ ματιὰ μποροῦμε νὰ τὰ δοῦμε.
Νὰ πᾶμε στὸ δεύτερο ἐπίπεδο, στὴν ἀγαθοποιία. Πῶς ἀπαντάει ὁ Θεὸς σὲ αὐτοὺς ποὺ δὲν ἀγαθοποιοῦν ἐνῷ Ἐκεῖνος ἀγαπάει, κάνει καλὸ γιὰ αὐτούς, ἂς τὸ ποῦμε ἔτσι. Ἡ ἀπάντησή Του εἶναι ἡ μακροθυμία καὶ ἡ συγχώρηση. Συγχωρεῖ, μακροθυμεῖ – εἶναι οἰκτίρμων, εἶπε τὸ κείμενο. Πῶς ἀπαντᾶμε ἐμεῖς ὅταν δὲν κάνουνε κάτι καλὸ γιά μας; Πάλι μὲ δύο τρόπους διχασμένους. Ἢ παθητικὸς ἢ ἐνεργητικὸς τρόπος. Ὁ παθητικὸς εἶναι ἡ ἀκηδία. Ἐρχόμαστε σὲ μιὰ ἀκηδία, τεμπελιὰ καὶ δὲν θέλουμε νὰ κάνουμε τίποτε, τίποτε. Ἢ ὁ θετικὸς τρόπος εἶναι τὸ μῖσος, ἂν δὲν μᾶς κάνουν καλό. Καὶ εἶναι καὶ οἱ δύο τρόποι διχασμένοι ἢ ὡς θετικὴ ἢ ὡς παθητικὴ ἀντίδραση· καὶ τὰ δυὸ ἀρρωστήματα τῆς ψυχῆς. Ἀφήνουν καὶ ἴχνη τέτοιων ἀρρωστημάτων πάνω στὴν ὕπαρξή μας.
Στὸ τρίτο μέγεθος. Ὅταν δανείζουμε καὶ περιμένουμε τὸ ἀντάλλαγμα. Τί δανείζει ὁ Θεός; Μᾶς δανείζει τὰ πάντα. Τὸ ὅτι εἴμαστε (ὑπάρχουμε) εἶναι ἕνα δάνειο. Ἀκόμη καὶ τὸ ὅτι εἴμαστε εἰκόνα Του καὶ θὰ γίνουμε κατὰ χάρη Θεοὶ καὶ ἅγιοι εἶναι καὶ αὐτὸ ἕνα δάνειο· οὐσιαστικὸ δάνειο! Καὶ Ἐκεῖνος πῶς ἀπαντάει στὴ δική μας ἀνωμαλία, ὅταν δὲν ἀπαντοῦμε μὲ τὸν τρόπο ποὺ πρέπει σὲ αὐτὸ τὸ δάνειο; Πῶς ἔρχεται νὰ εἰσέλθει καὶ νὰ ἀπαντήσει στὴν ἀδυναμία μας, ἔτσι, νὰ ἀνταποκριθοῦμε σὲ αὐτὸ ποὺ εἴμαστε. Κάνει κάτι πολὺ οὐσιαστικό. Δίνει πιὸ πολλή τη χάρη Του· ὅσο δὲν ἀνταποκρινόμαστε στὸ δάνειο ποὺ μᾶς ἔδωσε νὰ γίνουμε ἅγιοι, δίνει πιὸ πολλὴ χάρη! Εἶναι σὰν νὰ δάνεισες σὲ κάποιον καί, γιὰ νὰ ἐξοφλήσει τὸ χρέος του, τοῦ δίνεις καὶ ἄλλα χρήματα νὰ ἐξοφλήσει τὸ χρέος του καὶ νὰ τὸ πάρεις πίσω. Δὲν ἀπαντοῦμε; πιὸ πολλὴ χάρη δίνει. Γι' αὐτὸ εἶπε τρεῖς φορὲς τὴ λέξη «χάρη» τὸ Εὐαγγέλιο. Νὰ ἡ μοναδικὴ ἀπάντηση τοῦ Θεοῦ! Δὲν ἀπαντοῦμε ἐμεῖς, πιὸ πολλὴ χάρη δίνει! Ποιά εἶναι ἡ δική μας θέση ὅταν οἱ ἄλλοι δὲν ἀνταποκρίνονται στὰ καλὰ ἢ στὰ δάνεια ποὺ τοὺς δώσαμε; Εἶναι ἡ ἀδιαφορία γιὰ τὸν ἄλλον – ἡ παθητικὴ στάση. Ἢ θετικὴ στάση – ἡ ἀπομόνωση, τὸ ὅτι κρυβόμαστε, ἀποφεύγουμε τοὺς ἄλλους. Καὶ ὅλα αὐτὰ ἀφήνουν καὶ πάλι ἕνα σπάσιμο τῆς κοινωνίας μας, γιατί σπάζει ὁτιδήποτε ἔδωσε ὁ Θεὸς πάνω μας!
Βλέπετε, αὐτὴ ἡ προσέγγιση σὲ αὐτὰ τὰ τρία ἐπίπεδα, μὲ τοὺς τρόπους ποὺ προσέγγισα (ὅσο μποροῦσα ἁπλᾶ νὰ τὸ κάνω) δίνει ἀφ' ἑνὸς μὲν τὴν ἀπάντηση τοῦ Θεοῦ, ποὺ εἶναι (καὶ πρέπει νὰ εἶναι!) ἡ δική μας ἀπάντηση, καί, ἀφ' ἑτέρου, μέσα ἀπὸ τοὺς διχασμένους θετικοὺς ἢ παθητικοὺς τρόπους ποὺ ἀντιδροῦμε, δείχνει τὰ δικά μας ἀρρωστήματα. Καὶ πολλὰ ψυχολογικὰ ἀρρωστήματα ποὺ ἔχουμε πάνω μας ὀφείλονται ἀκριβῶς σὲ τέτοιες καταστάσεις, ὅπως πολὺ ἁπλᾶ προσπάθησα νὰ τὰ προσεγγίσω. Τὸ νὰ ἀγαπᾶς, τὸ νὰ μὴν περιμένεις τὸ δάνειο καί, ὅταν ὁ ἄλλος δὲν κάνει κάτι γιὰ σένα ἐνῷ κάνεις καλό, νὰ μὴν περιμένεις τίποτε. Οὐσιαστικὲς ἀπαντήσεις.
Μποροῦμε ἄραγε, ὅπως εἶπα στὴν ἀρχή, σὲ αὐτὴ τὴν ἐποχὴ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ἀπόλυτης ἀνταλλαγῆς, νὰ εἰσέλθουμε σὲ αὐτὰ τὰ μεγέθη; Στὸν τρόπο ποὺ ζοῦμε στὸ σπίτι μας, στὴν οἰκογένειά μας, στὸ δρόμο, στὸ γραφεῖο, παντοῦ ὅπου καὶ νὰ εἴμαστε; Μποροῦμε νὰ σπάσουμε ὅλα αὐτὰ τὰ μεγέθη γιὰ νὰ μὴν καταλήγουμε ἁπλῶς σὲ μιὰ ἀντίδραση, μιὰ ἐπαναστατικότητα, σὲ μιὰ διαμαρτυρία καὶ σὲ μιὰ τελικὰ ἀπαίτηση δικαιωμάτων; ποὺ οὐσιαστικὰ εἶναι ἀνύπαρκτα! Ὅταν ὑπάρχει ἡ ἀγάπη, οἱ οἰκτιρμοί, ἡ φιλανθρωπία καὶ τὸ δόσιμο αὐτῆς τῆς χάρης, [τότε] δὲν ἔχεις κανένα δικαίωμα! Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ μεγάλη ζωὴ ποὺ ἀφήνει ὁ Χριστὸς πάνω μας. Παρακολουθῆστε τὰ βήματα τῆς σημερινῆς περικοπῆς καὶ πιστεύω βαθύτατα πὼς θὰ ὠφεληθεῖτε πάρα πολὺ γιὰ μιὰ πράξη ζωῆς, ὅπου θὰ ἀποκαλύπτεται ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ ὁ ὄχι ὁ δικός μας ἐγωισμός.
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου