21 Νοε 2026

Τὸ Ἰσλὰμ κατακτᾶ τὴν παγκόσμια πρωτοκαθεδρία, ἡ Ἀφρικὴ γίνεται τὸ κέντρο τοῦ Χριστιανισμοῦ

Γράφει ὁ Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικὸς (ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου) 

Τὸ Pew Research Center, ἕνας ἀπὸ τοὺς πλέον ἔγκριτους καὶ διεθνῶς ἀναγνωρισμένους ἐρευνητικοὺς ὀργανισμούς, μὲ τὴ συνεργασία τοῦ Κέντρου Προηγμένων Μελετῶν Πληθυσμοῦ καὶ Θρησκείας (CASPAR) τοῦ Οἰκονομικοῦ Πανεπιστημίου τῆς Κρακοβίας, δημοσίευσε στὶς 18 Νοεμβρίου τοῦ 2026 μιὰ ἐκτενῆ ἔκθεση μὲ τίτλο «Τὸ μέλλον τῶν παγκόσμιων θρησκειῶν: Προβλέψεις πληθυσμιακῆς αὔξησης, 2020-2070» καὶ ὑπότιτλο «Γιατί οἱ μουσουλμᾶνοι θὰ γίνουν σύντομα ἡ μεγαλύτερη θρησκευτικὴ ὁμάδα στὸν κόσμο καὶ οἱ χριστιανοὶ ἡ δεύτερη μεγαλύτερη». 
Στὸ παρὸν ἄρθρο θὰ ἐπιχειρήσουμε νὰ παρουσιάσουμε τὰ πιὸ ἀξιοσημείωτα εὑρήματα τῆς ἔκθεσης ἑστιάζοντας στὸν Χριστιανισμὸ καὶ τὸ Ἰσλάμ. Ἐξ ἀρχῆς διευκρινίζουμε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ ἀναδειχθεῖ καὶ νὰ σχολιαστεῖ τὸ σύνολο τῶν δεδομένων τῆς πολυσέλιδης ἔρευνας, γι’ αὐτὸ καὶ προτρέπουμε ὅσους ἐπιθυμοῦν νὰ ἐμβαθύνουν περισσότερο νὰ ἀνατρέξουν στὸ πρωτότυπο κείμενο... 
Ἡ ἔκθεση ἐξετάζει τις ἐκτιμώμενες μεταβολὲς στὴ θρησκευτικὴ σύνθεση τοῦ πληθυσμοῦ ἀνὰ τὴν ὑφήλιο κατὰ τὴν περίοδο 2020-2070 μὲ βάση τὶς δημογραφικὲς ἐξελίξεις σὲ 201 χῶρες, ποὺ ἀντιπροσωπεύουν τὸ 99,98% τοῦ παγκόσμιου πληθυσμοῦ. 
Τὸ 2020 ὁ Χριστιανισμὸς ἀριθμοῦσε περίπου 2,27 δισεκατομμύρια πιστούς, ἀντιπροσωπεύοντας τὸ 28,8% τοῦ παγκόσμιου πληθυσμοῦ. Τὸ Ἰσλὰμ ἀκολουθοῦσε μὲ περίπου 2,02 δισεκατομμύρια πιστούς, δηλαδὴ τὸ 25,6% τῆς ἀνθρωπότητας. Σύμφωνα μὲ τὸ βασικὸ σενάριο τῆς ἔκθεσης, τὸ 2035 τὸ Ἰσλὰμ θὰ ξεπεράσει τὸν Χριστιανισμὸ ἀριθμητικὰ καθὼς θὰ φτάσει περίπου τὰ 2,57 δισεκατομμύρια ἔναντι τῶν 2,52 δισεκατομμυρίων χριστιανῶν. 
Κατὰ τὶς ἑπόμενες δεκαετίες, ἡ διαφορὰ ἀναμένεται νὰ διευρυνθεῖ περαιτέρω μὲ ἀποτέλεσμα τὸ 2070 οἱ μουσουλμᾶνοι νὰ ἔχουν φτάσει τὰ 3,64 δισεκατομμύρια, ἐνῷ οἱ χριστιανοὶ θὰ πλησιάζουν τὰ 2,96 δισεκατομμύρια. Σὲ ἀπόλυτους ἀριθμοὺς ἡ αὔξηση τῶν μουσουλμάνων θὰ εἶναι ὑπερδιπλάσια τῆς ἀντίστοιχης αὔξησης τοῦ χριστιανικοῦ πληθυσμοῦ (1,62 δισ. ἔναντι 687 ἐκ.). Μέχρι τὸ 2070 ὁ συνολικὸς παγκόσμιος πληθυσμὸς ἐκτιμᾶται ὅτι θὰ αὐξηθεῖ περίπου κατὰ 29% ἐνῷ οἱ μουσουλμᾶνοι θὰ αὐξηθοῦν κατὰ 80% καὶ οἱ χριστιανοὶ κατὰ 30%. 
Παράλληλα, τὸ ποσοστὸ τῶν ἀνθρώπων χωρὶς θρησκευτικὴ ἔνταξη προβλέπεται νὰ μειωθεῖ ἀπὸ 24% τὸ 2020 σὲ 17% τὸ 2070, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι σὲ πολλὲς δυτικὲς χῶρες ἡ ἀποστασιοποίηση ἀπὸ τὶς θρησκεῖες ἀναμένεται νὰ ἐνισχυθεῖ. Ἡ ἐξέλιξη αὐτὴ ὀφείλεται κυρίως στὴ δημογραφικὴ συρρίκνωση τῆς Κίνας, ὅπου τὸ 2020 κατοικοῦσαν περίπου τὰ 2/3 τῶν ἀνθρώπων τοῦ πλανήτη ποὺ δὲν δήλωναν καμία θρησκευτικὴ ταυτότητα. 
Δύο εἶναι οἱ κυριότεροι λόγοι γιὰ τοὺς ὁποίους τὸ Ἰσλὰμ αὐξάνεται ταχύτερα ἀπὸ τὸν Χριστιανισμό: ἡ νεότερη ἡλικιακή του σύνθεση καὶ ἡ ὑψηλότερη γονιμότητά του. Ἡ ὑποσαχάρια Ἀφρικὴ ἀποτελεῖ την κατ’ ἐξοχὴν περιοχὴ ὅπου ὁ χριστιανικὸς πληθυσμὸς χαρακτηρίζεται ἀπὸ ὑψηλὴ γονιμότητα καὶ νεανικὴ ἡλικιακὴ σύνθεση. Ἀντίθετα, στὴν Εὐρώπη καὶ στὴ Βόρεια Ἀμερικὴ παρατηροῦνται τάσεις δημογραφικῆς γήρανσης καί, σὲ πολλὲς χῶρες, πληθυσμιακῆς συρρίκνωσης. Τὸ 2020 ἡ διάμεση ἡλικία τῶν μουσουλμάνων παγκοσμίως ἦταν μόλις 24 ἔτη, ἔναντι 31 ἐτῶν τῶν χριστιανῶν καὶ 33 ἐτῶν τοῦ μὴ μουσουλμανικοῦ πληθυσμοῦ συνολικά. 
Κατὰ τὸ χρονικὸ διάστημα 2020-2025, οἱ μουσουλμᾶνες γυναῖκες ἐμφάνιζαν τὸν ὑψηλότερο συνολικὸ δείκτη γονιμότητας συγκριτικὰ μὲ ὅλες τὶς ὑπόλοιπες θρησκευτικὲς ὁμάδες, μὲ 3,1 παιδιὰ ἀνὰ γυναῖκα, ἐνῷ οἱ χριστιανὲς ἀκολουθοῦσαν στὴ δεύτερη θέση μὲ 2,5 παιδιά. Ὁ παγκόσμιος μέσος ὅρος βρισκόταν στὰ 2,3 παιδιὰ ἀνὰ γυναῖκα, ἐνῷ οἱ γυναῖκες χωρὶς θρησκευτικὴ ἔνταξη ἐμφάνιζαν σημαντικὰ χαμηλότερη γονιμότητα, περίπου 1,3 παιδιά. 
Βέβαια, ὅπως σημειώνεται στὴν ἔκθεση, δὲν λαμβάνεται ὡς δεδομένο ὅτι ἡ ὑψηλὴ μουσουλμανικὴ γονιμότητα θὰ παραμείνει ἀμετάβλητη τὶς ἑπόμενες δεκαετίες. Ἀντίθετα, προβλέπεται σταδιακὴ ὑποχώρησή της ἀπὸ 3,1 σὲ περίπου 2,2 παιδιὰ ἀνὰ γυναῖκα κατὰ τὴν περίοδο 2065-2070. Παρὰ τὴ μείωση αὐτή, τὸ Ἰσλὰμ θὰ παραμείνει ἡ μόνη θρησκευτικὴ κοινότητα μὲ γονιμότητα ὑψηλότερη ἀπὸ τὸ ὅριο ἀναπλήρωσης τῶν γενεῶν. 
Ἡ μελέτη ἀναλύει δεδομένα καὶ γιὰ τὶς θρησκευτικὲς μεταστροφές. Ἡ ἔννοια περιλαμβάνει τόσο τὴν προσχώρηση σὲ ἄλλη θρησκεία ὅσο καὶ τὴν πλήρη ἐγκατάλειψη ὁποιασδήποτε θρησκευτικῆς ταυτότητας. Περίπου τὸ 99% ὅσων ἀνατράφηκαν ὡς μουσουλμᾶνοι ἐξακολουθεῖ νὰ αὐτοπροσδιορίζεται μὲ τὴν ἴδια θρησκευτικὴ ταυτότητα καὶ στὴν ἐνήλικη ζωή του. Ἀντίθετα, τὸ ἀντίστοιχο ποσοστὸ διατήρησης τῆς χριστιανικῆς ταυτότητας ἀνέρχεται στὸ 85%. 
Ἀπὸ τὸ σύνολο ὅσων ἀνατράφηκαν ὡς χριστιανοί, τὸ 13% ἔχει ἐγκαταλείψει κάθε τυπικὴ θρησκευτικὴ ἔνταξη καὶ τὸ 2% ἔχει προσχωρήσει σὲ διαφορετικὴ θρησκεία. Ἑπομένως, τὸ σημαντικότερο ρεῦμα ἀπομάκρυνσης ἀπὸ τὸν Χριστιανισμὸ δὲν κατευθύνεται πρὸς τὸ Ἰσλὰμ ἢ κάποια ἄλλη θρησκεία, ἀλλὰ πρὸς τὴν κατηγορία τῶν ἀθρήσκων. 
Ἡ ἔκθεση προβλέπει ὅτι οἱ μεταστροφὲς κατὰ τὴν περίοδο 2020-2070 θὰ ἐπιφέρουν μείωση τοῦ ἀριθμοῦ τῶν χριστιανῶν κατὰ περίπου 105 ἑκατομμύρια ἔναντι μόλις 7,7 ἑκατομμυρίων γιὰ τὸ Ἰσλάμ. 
Ἰδιαίτερη θέση στὴν ἔκθεση καταλαμβάνει τὸ νέο δημογραφικὸ ἐπίκεντρο τοῦ Χριστιανισμοῦ, ἡ ὑποσαχάρια Ἀφρική. Ἡ περιοχὴ θὰ συγκεντρώνει ἕως τὸ 2070 περισσότερο ἀπὸ τὸ 1/4 τοῦ παγκόσμιου πληθυσμοῦ, ἐνῷ θὰ καταγράφει τὴ μεγαλύτερη δημογραφικὴ αὔξηση ἀπὸ ὅλες τὶς μεγάλες γεωγραφικὲς περιφέρειες. 
Τὸ 2020 στὴν ὑποσαχάρια Ἀφρικὴ κατοικοῦσαν περίπου 697 ἑκατομμύρια χριστιανοί, δηλαδὴ τὸ 31% τοῦ παγκόσμιου χριστιανικοῦ πληθυσμοῦ. Τὸ 2070 ἐκτιμᾶται ὅτι θὰ κατοικοῦν ἐκεῖ περίπου 1,59 δισεκατομμύρια χριστιανοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀντιπροσωπεύουν πλέον τὸ 54% τοῦ συνόλου τῶν χριστιανῶν παγκοσμίως. 
Ἀντίστοιχα, οἱ μουσουλμᾶνοι τῆς ὑποσαχάριας Ἀφρικῆς ἀναμένεται νὰ αὐξηθοῦν ἀπὸ 369 ἑκατομμύρια τὸ 2020 σὲ 980 ἑκατομμύρια τὸ 2070. Ἡ αὔξησή θὰ φτάσει περίπου τὸ 166% καὶ θὰ εἶναι ἀκόμη ταχύτερη ἀπὸ ἐκείνη τοῦ χριστιανικοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ αὐξηθεῖ περίπου κατὰ 129%. 
Προκύπτει, ἑπομένως, ἕνα δημογραφικὸ παράδοξο: ὁ ἀριθμὸς τῶν χριστιανῶν στὴν Ἀφρικὴ θὰ ὑπερδιπλασιαστεῖ, ἀλλὰ τὸ ποσοστό τους στὸν πληθυσμὸ τῆς περιοχῆς θὰ μειωθεῖ ἐλαφρά, ἐπειδὴ ὁ μουσουλμανικὸς πληθυσμὸς προβλέπεται νὰ αὐξηθεῖ μὲ ἀκόμη πιὸ ραγδαῖο ρυθμό. 
Ἡ ὑποσαχάρια Ἀφρικὴ χαρακτηρίζεται ἀπὸ πολὺ ὑψηλότερη γονιμότητα σὲ σχέση μὲ τὸν ὑπόλοιπο κόσμο. Κατὰ τὴν περίοδο 2020-2025 ὁ συνολικὸς δείκτης γονιμότητας στὴν περιοχὴ ἦταν 4,4 παιδιὰ ἀνὰ γυναῖκα, ἔναντι 1,9 στὸν ὑπόλοιπο κόσμο. 
Μεταξὺ τῶν δύο μεγάλων θρησκευτικῶν κοινοτήτων καταγράφεται σημαντικὴ διαφοροποίηση: οἱ μουσουλμᾶνες γυναῖκες τῆς ὑποσαχάριας Ἀφρικῆς ἐμφανίζουν μέση γονιμότητα 5,1 παιδιὰ ἀνὰ γυναῖκα, ἐνῷ οἱ Χριστιανὲς 4,0 παιδιά. Ἡ διαφορὰ αὐτὴ εὐνοεῖ τὴ σταδιακὴ αὔξηση τοῦ μουσουλμανικοῦ ποσοστοῦ στὸν συνολικὸ πληθυσμὸ τῆς περιοχῆς. 
Ἐνῷ στὴν ὑποσαχάρια Ἀφρικὴ ὁ χριστιανικὸς πληθυσμὸς αὐξάνεται ραγδαῖα, στὴν Εὐρώπη προβλέπεται νὰ μειωθεῖ τόσο ἀριθμητικὰ ὅσο καὶ ὡς ποσοστὸ τοῦ συνολικοῦ πληθυσμοῦ. 
Τὸ 2020 στὴν Εὐρώπη κατοικοῦσαν περίπου 505 ἑκατομμύρια Χριστιανοί, ἀποτελῶντας τὸ 67,1% τοῦ πληθυσμοῦ. Τὸ 2070 ὑπολογίζεται ὅτι θὰ ἔχουν περιοριστεῖ σὲ περίπου 324 ἑκατομμύρια, δηλαδὴ στὸ 51,6% τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πληθυσμοῦ. 
Ταυτόχρονα, ὁ μουσουλμανικὸς πληθυσμὸς τῆς Εὐρώπης προβλέπεται νὰ αὐξηθεῖ ἀπὸ περίπου 45,5 ἑκατομμύρια τὸ 2020 σὲ 79,9 ἑκατομμύρια τὸ 2070, σημειώνοντας αὔξηση περίπου 76%. Τὸ ποσοστὸ τῶν μουσουλμάνων στὸν εὐρωπαϊκὸ πληθυσμὸ θὰ αὐξηθεῖ ἀπὸ 6,0% σὲ 12,7%. 
Τὸ ποσοστὸ τῶν ἀνθρώπων χωρὶς θρησκευτικὴ ταυτότητα θὰ ἀνέλθει ἐπίσης ἀπὸ 25,3% σὲ 32,6% τοῦ συνολικοῦ πληθυσμοῦ. Ἔτσι, τὸ 2070 σχεδὸν ἕνας στοὺς τρεῖς κατοίκους τῆς Εὐρώπης δὲν θὰ αὐτοπροσδιορίζεται ὡς μέλος κάποιας θρησκείας. 
Ἡ μείωση τοῦ χριστιανικοῦ πληθυσμοῦ στὴν Εὐρώπη δὲν ἀποδίδεται πρωτίστως στὴ μετανάστευση, ἀλλὰ στὸν συνδυασμὸ δημογραφικῆς γήρανσης, χαμηλῆς γονιμότητας καὶ ἀπομάκρυνσης ἀπὸ τὴν πίστη. 
Οἱ χριστιανοὶ τῆς Εὐρώπης ἐμφανίζουν διάμεση ἡλικία περίπου 45 ἐτῶν, ἐνῷ οἱ μουσουλμᾶνοι περίπου 34 ἐτῶν. Ἡ διαφορὰ τῶν 11 ἐτῶν εἶναι ἰδιαίτερα σημαντικὴ γιὰ τὶς μελλοντικὲς γεννήσεις καὶ τοὺς θανάτους. 
Ἡ ἔκθεση συγκρίνει τὸ βασικὸ σενάριο μὲ ἕνα ὑποθετικὸ σενάριο πλήρους διακοπῆς τῆς διεθνοῦς μετανάστευσης ἀπὸ τὸ 2020 καὶ μετά. Στὸ βασικὸ σενάριο τὸ ποσοστὸ τῶν μουσουλμάνων στὴν Εὐρώπη φτάνει τὸ 12,7% τὸ 2070. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχε καθόλου μεταναστευτικὸ ρεῦμα μετὰ τὸ 2020, τὸ ἀντίστοιχο ποσοστὸ θὰ περιοριζόταν στὸ 8,8%. 
Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἡ μουσουλμανικὴ παρουσία στὴν Εὐρώπη θὰ αὐξανόταν σημαντικὰ ἀκόμη καὶ χωρὶς νεοεισερχόμενους μετανάστες, ἐξ αἰτίας τῆς νεότερης ἡλικιακῆς δομῆς καὶ τῆς ὑψηλότερης γονιμότητας τῶν ἤδη ἐγκατεστημένων μουσουλμανικῶν πληθυσμῶν. Ἡ μετανάστευση, ὅμως, ἐνισχύει αἰσθητὰ αὐτὴ τὴν αὔξηση. 
Ἐπιπλέον, ἡ ἔκθεση περιέχει ἐκτιμήσεις καὶ γιὰ τὴν Ἑλλάδα. Συγκεκριμένα, προβλέπεται σημαντικὴ μεταβολὴ τῆς θρησκευτικῆς σύνθεσης τῆς χώρας μας κατὰ τὴν περίοδο 2020-2070. Τὸ ποσοστὸ τῶν χριστιανῶν ἐκτιμᾶται ὅτι θὰ μειωθεῖ ἀπὸ 89,5% σὲ 74,9%, ἐνῷ τῶν μουσουλμάνων θὰ αὐξηθεῖ ἀπὸ 5,1% σὲ 11,5%. Παράλληλα, τὸ ποσοστὸ ὅσων δὲν θὰ δηλώνουν συγκεκριμένη θρησκευτικὴ ἔνταξη θὰ αὐξηθεῖ ἀπὸ 4,7% σὲ 11,7%, ξεπερνῶντας ὁριακὰ ἐκεῖνο τῶν μουσουλμάνων (11,5%). Ἐπίσης, ὁ συνολικὸς πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδας ἐκτιμᾶται ὅτι θὰ περιοριστεῖ σὲ περίπου 7,6 ἑκατομμύρια τὸ 2070. 
Γιὰ τὴν περιοχὴ Ἀσίας–Ειρηνικού ἡ ἔκθεση προβλέπει ὅτι τὸ Ἰσλὰμ θὰ ξεπεράσει ἀριθμητικὰ τοὺς ἄθρησκους περίπου τὸ 2040, καθιστάμενο τὴν πολυπληθέστερη θρησκευτικὴ ὁμάδα τῆς περιοχῆς. Τὸ 2070 οἱ μουσουλμᾶνοι προβλέπεται ὅτι θὰ ἀντιπροσωπεύουν τὸ 36,7% τοῦ πληθυσμοῦ τῆς περιοχῆς, οἱ Ἰνδουιστὲς τὸ 27,6% καὶ οἱ ἄνθρωποι χωρὶς θρησκευτικὴ ἔνταξη τὸ 23,1%. 
Τὸ 2020 ἡ μεγαλύτερη κατηγορία τῆς περιοχῆς ἦταν οἱ ἄνθρωποι χωρὶς θρησκευτικὴ ἔνταξη, ποὺ ἀντιπροσώπευαν τὸ 32,8% τοῦ πληθυσμοῦ. Οἱ μουσουλμᾶνοι ἀποτελοῦσαν τὸ 26,1% καὶ οἱ ἰνδουιστὲς τὸ 25,7%. 
Ἡ ἔκθεση, πέραν τῆς καταμέτρησης τῶν πιστῶν ἀνὰ θρησκεία, ἐξετάζει καὶ τὶς μεταβολὲς στὶς θρησκευτικὲς πλειονότητες τῶν κρατῶν. Τὸ 2020 οἱ Χριστιανοὶ ἀποτελοῦσαν τὴν πλειονότητα τοῦ πληθυσμοῦ σὲ 120 ἀπὸ τὶς 201 χῶρες ποὺ ἐξετάζονται. Τὸ 2070 ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς προβλέπεται νὰ μειωθεῖ σὲ 110 κράτη. Ἀντίθετα, οἱ χῶρες μὲ μουσουλμανικὴ πλειονότητα θὰ αὐξηθοῦν ἀπὸ 53 σὲ 54. 
Τὰ παραπάνω εὑρήματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἕνα μόνο μέρος τῆς ἐκτενοῦς ἔκθεσης, ἐπιτρέπουν τὴν ἐξαγωγὴ πολλῶν κρίσιμων συμπερασμάτων. Ἡ ραγδαία δημογραφικὴ ἄνοδος τοῦ Ἰσλάμ, ἡ μετατόπιση τοῦ κέντρου βάρους τοῦ Χριστιανισμοῦ στὴν ὑποσαχάρια Ἀφρικὴ καὶ ἡ σταδιακὴ ὑποχώρησή του στὴν Εὐρώπη συνιστοῦν ἐξελίξεις μὲ δυνητικὰ σημαντικὲς γεωπολιτικές, κοινωνικὲς καὶ πολιτισμικὲς προεκτάσεις, οἱ ὁποῖες ἀξίζουν προσοχῆς ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους χάραξης πολιτικῆς στὴν Εὐρώπη καὶ τὴν Ἑλλάδα. 
Romfea

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

ΚΑΝΤΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ ΜΑΣ.