Περί προσευχῆς

Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου π. Διονυσίου Τάτση

Κοινή ἐμπειρία εἶναι ὅτι κατά τή διάρκεια τῆς προσευχῆς, ὁ νοῦς μας φεύγει ἀπό τόν ἱερό χῶρο τῆς περισυλλογῆς καί συναίσθησης τῆς ἁμαρτωλότητάς μας καί ἀσχολεῖται μέ τίς καθημερινές μας ἀπασχολήσεις, τήν ἐπικοινωνία μας μέ τούς ἄλλους, τίς συνομιλίες πού εἴχαμε, τήν πληροφόρηση γιά δυσάρεστα γεγονότα, τίς ἰδέες τῶν ἀντιφρονούντων καί τήν ἐπιπολαιότητά τους καί ὄχι σπάνια μέ ὅσα βλέπουμε καί ἀκοῦμε ἀπό τά μέσα ἐνημέρωσης.

Ἀλλά καί οἱ μοναχοί καί ἀποκομμένοι ἀπό τόν κόσμο ἔχουν παρόμοιες δυσκολίες, ἀναλογιζόμενοι τό παρελθόν τους, βλέποντας τό παρόν καί προγραμματίζοντας ἕνα... καλύτερο μέλλον, τό ὁποῖο προφανῶς δέν θά ἀξιωθοῦν νά ζήσουν.

Ὅλα τά παραπάνω πρέπει νά τά ἀντιμετωπίζουμε, χωρίς συναίσθημα, ἀλλά μέ τήν ἁπλή λογική καί νά τά ἀπορρίπτουμε ἤ νά τά μεταθέτουμε σέ ἄλλο χρόνο καί νά ἡσυχάζουμε ἀπό τίς ἐφήμερες ἐντυπώσεις καί τούς ἐνοχλητικούς λογισμούς. Τό ἔργο αὐτό εἶναι δύσκολο γιά νά τό πετυχαίνει καθημερινά ὁ προσευχόμενος. Λίγοι εἶναι ἐκεῖνοι πού διώχνουν τίς ἐντυπώσεις καί μεταφέρονται σέ ἥσυχο λιμάνι, ὅπου ὁ νοῦς τους προσεύχεται μέ τήν καρδιά τους καί αἰσθάνονται τήν ἀνάγκη νά ποῦν «Κύριε, ἐλέησόν με» καί τό «Δόξα σοι, ὁ Θεός».

Ἡ προσευχή πρέπει πάντα νά εἶναι ἡ προτεραιότητά μας καί μέ αὐτή νά ἐλευθερωνόμαστε ἀπό τίς βιοτικές μέριμνες καί νά στρέφουμε τό νοῦ μας στόν οὐράνιο Πατέρα μέ περισσότερη ἐπιθυμία καί θερμότερη διάθεση. Καί ὅταν αὐτό δέν τό πετυχαίνουμε, συνεχίζουμε τήν προσπάθεια. Μπορεῖ στό κομποσχοίνι μας πολλοί κόμποι νά περνοῦν μέ σκέψεις ἀλλότριες, ἀλλά νά χαιρόμαστε τούς ἄλλους κόμπους πού τό «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με» τό εἴπαμε μέ συναίσθηση. Νά ἀνησυχοῦμε καί νά χαιρόμαστε. Ἀνησυχία γιά τίς πρῶτες νοθευμένες σκέψεις καί χαρά γιά τήν καθαρότητα τῆς εὐχῆς.

Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κρονστάνδης, ἀναφερόμενος στό θέμα πού μᾶς ἀπασχολεῖ, τονίζει: «Ἀλίμονό μας, πού ἡ καρδιά μας εἶναι ἀπρόσεκτη τήν ὥρα τῆς προσευχῆς. Στό στόμα μας ἔχουμε προσευχή μέ τό γλυκύτατο ὄνομα τοῦ Κυρίου, τῆς Παν­αγίας Μητέρας Του καί ἄλλων ἁγίων, ἐνῶ ἡ καρδιά πολλές φορές εἶναι ἄδεια καί μέσα της στήνεται τό βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως. Ἀκόμα, πολλές φορές συμβαίνει στό στόμα νά ἔχουμε τό Χριστό καί στήν καρδιά τό διάβολο. Αὐτό γίνεται ὅταν ὁ ἄνθρωπος προσεύχεται ἔχοντας στήν καρδιά του κάποιο πάθος, καταλαλιὰ γιὰ χάρη, θυμό, φιλαργυρία, ζήλια, μῖσος ἐναντίον κάποιου, ἀπιστία, ἀμέλεια καί ψυχρότητα πνευματική». Ὑπάρχουν ὡστόσο καί συγκλονιστικά βιώματα προσευχῆς, τά ὁποῖα περιγράφει ἐπιγραμματικά ὁ ἅγιος Ἰωάννης: «Οἱ θεοσεβούμενοι ἄνθρωποι ὅλων τῶν ἐποχῶν, χωρίς νά ἐξαιροῦμε καί τή σημερινή, πού μέ προθυμία παραδίδονται στήν προσευχή, ἀξιώνονται τῆς ἐπισκέψεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος τήν ὥρα τῆς προσευχῆς. Ἄνεμος δυνατός γεμίζει τότε τόν οἶκο τῆς ψυχῆς, δηλαδή τό σῶμα. Ἡ ἀνάσα γίνεται γρήγορη, ἡ καρδιά πιό θερμή, καί στό νοῦ ἀρχίζει νά λάμπει ἕνα ἀσυνήθιστο φῶς. Ἀπό τά μάτια τρέχουν τά δάκρυα τῆς κατάνυξης καί χάνεις κάθε αἴσθηση τοῦ χρόνου».