ΕΔΔΑ: Τὸ συμφέρον τοῦ παιδιοῦ καὶ ἡ ἀλήθεια τῆς βιολογίας πάνω ἀπὸ τὴν ἀλλαγὴ ταυτότητας φύλου τῆς μητέρας

Γράφει ὁ Νικόδημος Καλλιντέρης, Νομικός

Τὸ Εὐρωπαϊκὸ Δικαστήριο Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου (ΕΔΔΑ) μὲ μιὰ πολὺ πρόσφατη ἀπόφαση τοῦ (Υ καὶ Χ κατὰ Ἡνωμένου Βασιλείου, 25/6/26) ἀπέρριψε ὡς ἀπαράδεκτες τὶς προσφυγὲς μιᾶς γυναίκας (διεμφυλικοῦ ἄνδρα) καὶ τοῦ παιδιοῦ τῆς μὲ τὶς ὁποῖες ζητοῦσαν νὰ μὴν ἀναγράφεται ἡ πρώτη ὡς «μητέρα» στὴ ληξιαρχικὴ πράξη γέννησης λόγῳ ἀλλαγῆς ταυτότητας φύλου. 

Ἡ μητέρα τοῦ παιδιοῦ εἶχε λάβει τὸ 2017 ἀπὸ τὶς βρετανικὲς ἀρχὲς πιστοποιητικὸ ἀναγνώρισης φύλου ("gender recognition certificate") καὶ ἀναγνωριζόταν νομικὰ ὡς ἄνδρας. Ἀκολούθησε ἡ γέννηση τοῦ παιδιοῦ της ἐνῷ οἱ... βρετανικὲς ἀρχὲς τὴν κατέγραψαν στὸ πιστοποιητικὸ γέννησης τοῦ παιδιοῦ ὡς «μητέρα». 

Τὸ ζήτημα ποὺ τέθηκε στὸ ΕΔΔΑ ἦταν ἂν τὸ ἀγγλικὸ δίκαιο μπορεῖ νὰ ἀπαιτεῖ μία ἀπὸ βιολογικῆς ἄποψης γυναῖκα (τρὰνς ἄνδρας) ποὺ τεκνοποίησε νὰ καταχωρίζεται στὸ πιστοποιητικὸ γέννησης τοῦ παιδιοῦ ὡς «μητέρα» καὶ ὄχι ὡς «πατέρας» ἢ πιὸ οὐδέτερα ὡς «γονέας». Μὲ τὶς προσφυγὲς ὑποστηρίχθηκε ὅτι αὐτὸ παραβιάζει τὸ ἄρθρο 8 ΕΣΔΑ, δηλαδὴ τὴν ἰδιωτικὴ καὶ οἰκογενειακὴ ζωή, καὶ τὸ ἄρθρο 14 ΕΣΔΑ, δηλ. τὴν ἀπαγόρευση διακρίσεων λόγῳ τῆς ἀλλαγμένης ταυτότητας φύλου τῆς μητέρας τοῦ παιδιοῦ. 

Εἶχαν προηγηθεῖ οἱ προσφυγὲς τῆς μητέρας στὰ δικαστήρια τῆς Βρετανίας (Ἠigh Court, Court of Appeal καὶ Supreme Court) στὶς ὁποῖες ὑποστήριζε ὅτι ἡ καταχώρισή της ὡς «μητέρας» ἦταν παράνομη. Στὴ διαδικασία προστέθηκε καὶ τὸ παιδί της ὡς διάδικος. 

Τὰ βρετανικὰ δικαστήρια ἔκριναν ὅτι ὑποχρεωτικὴ καταχώρηση τῆς προσφεύγουσας ὡς «μητέρας» ἐπηρεάζει τὴν ταυτότητα τῆς ἴδιας καὶ τὴν κοινωνικὴ πραγματικότητα τοῦ παιδιοῦ της ἀλλὰ θεώρησαν ὅτι ἐξυπηρετεῖ δύο θεμιτοὺς σκοπούς: ἀφ' ἑνὸς τὴν προστασία τῶν δικαιωμάτων ἄλλων προσώπων, ἰδίως παιδιῶν ποὺ γεννιοῦνται ἀπὸ διεμφυλικὰ πρόσωπα καὶ ἀφ' ἑτέρου τὴ διατήρηση ἑνὸς σαφοῦς καὶ συνεκτικοῦ συστήματος ληξιαρχικῶν πράξεων. 

Τὸ ΕΔΔΑ ἔκρινε ὅτι τὰ ἐθνικὰ δικαστήρια στάθμισαν δίκαια τὰ ἀντικρουόμενα συμφέροντα. Ἐπεσήμανε μάλιστα ὅτι τὸ παιδὶ ἔχει δικαίωμα, προστατευόμενο ἀπὸ τὴ Εὐρωπαϊκὴ Σύμβαση Δικαιωμάτων τοῦ Ἀνθρώπου, νὰ γνωρίζει τὴν καταγωγή του καὶ τὶς λεπτομέρειες τῆς γονεϊκῆς του προέλευσης.Επομένως, τὰ ἐθνικὰ δικαστήρια δὲν μποροῦσαν νὰ λάβουν ὑπόψη μόνο τὸ συμφέρον τοῦ γονέα, ἀλλὰ ὄφειλαν νὰ λάβουν ὑπόψη ὡς πρωταρχικὴ παράμετρο καὶ τὸ βέλτιστο συμφέρον τοῦ παιδιοῦ. 

kall.nik