Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία του π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στὰ πλαίσια τῆς ἑρμηνείας ποὺ ἔγινε στὸ κήρυγμα τῆς Κυριακῆς 28 Φεβρουαρίου τοῦ 1999.
Τὸ ἠχητικὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν ὁμιλία - σὲ mp3 ἐδῶ
Κυριακὴ τῆς Ὀρθοδοξίας. Καὶ ἂν ρωτοῦσε κάποιος ποῦ θὰ μποροῦσε ἁπτὰ καὶ ὁρατὰ νὰ ἀγγίξει τὰ μεγέθη τῆς Ὀρθοδοξίας, καὶ ἔψαχνε, ἂς ποῦμε, στὸν χῶρο ὅπου ἡ Ὀρθοδοξία μᾶς ἀσκεῖ στὴν καρδιακὴ προσευχὴ· θὰ λέγαμε πὼς εἶναι καὶ ἐκεῖ ἡ Ὀρθοδοξία, ἀλλά, ἂν δὲν ὑπῆρχε ἕνα πιὸ βαθὺ μέγεθος, μιὰ ρίζα, αὐτὸ μπορεῖ νὰ ἦταν μιὰ κατάσταση προσωπικῆς προσπάθειας γιὰ νὰ βρεῖς τὸν ἑαυτό σου. Ἂν κάποιος προσπαθοῦσε νὰ ἐντοπίσει τὰ μεγέθη τῆς Ὀρθοδοξίας στὶς πανέμορφες Ἀκολουθίες της, σίγουρα εἶναι καὶ ἐκεῖ μέσα ἡ Ὀρθοδοξία ἀλλά, ἂν ἔλειπε αὐτὴ ἡ ρίζα καὶ τὸ βάθος, μπορεῖ στὸ τέλος νὰ κατέληγε σὲ ἕνα χῶρο βαττολογίας. Ἂν τὸ ἐντόπιζε στὰ μεγέθη τῆς ἐγκρατείας καὶ τῆς νηστείας της, καὶ ἔλειπε καὶ πάλι αὐτὴ ἡ ρίζα καὶ τὸ βάθος, σίγουρα τὴν Ὀρθοδοξία ἀκούμπησε, ἀλλὰ μπορεῖ νὰ κατέληγε... σὲ μιὰ προσωπικὴ κατὰ κόσμον ἄσκηση γυμναστικῆς. Ἂν τὸ ἐντόπιζε μέσα στοὺς ὅρους καὶ τὰ μεγέθη τοῦ Πηδαλίου καὶ τῶν Κανόνων τῆς Ἐκκλησίας μας, σίγουρα θὰ ἦταν πλάϊ στὴν Ὀρθοδοξία καὶ θὰ τὴν ἀκουμποῦσε ἀλλά, ἂν ἔλειπε αὐτὴ ἡ ρίζα, θὰ κατέληγε σὲ ἕνα γεγονὸς νομικὸ καὶ πολλὲς φορὲς φαρισαϊκό.
Τὸ Εὐαγγέλιο σήμερα ἀκριβῶς προσδιόρισε τὴ ρίζα, γιὰ νὰ μποροῦν ὅλα τὰ ἄλλα νὰ ἀναδείξουν πρακτικὰ καὶ ὁρατὰ τὴν Ὀρθοδοξία. Ἂν λείπει ἡ ρίζα, ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι ὀρθόδοξα μεγέθη ἀλλά, ἀπὸ τοὺς ἔχοντας ἐλλιπή βίωση τῆς ρίζας, βιώνονται ὡς ἀνορθόδοξα, «βαττολογικά», κενὰ μεγέθη. Ποῦ εἶναι ἡ ρίζα; μὲ τὶς ἁπλὲς καὶ ἁδρὲς λέξεις ποὺ διέγραψε τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννη: γιὰ τὸν Χριστὸ μιλοῦσε. Εἶπε πρῶτα πρῶτα ποὺ «ἐξῆλθε»· αὐτὴ ἡ τρομερὴ ἔξοδος ποὺ κάνει ὁ Χριστὸς καὶ σπάζει ὅλα τὰ συμβατὰ μεγέθη τῶν «κλεισιμάτων». Εἶναι μιὰ ἔξοδος ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἁπλῶς γιὰ νὰ βγοῦμε ἔξω, νὰ ξεσκάσουμε, νὰ βγοῦμε ἀπὸ τὴ μούχλα μας, νὰ βγοῦμε γιὰ νὰ κάνουμε κάτι ἄλλο. Ἐξέρχεται καὶ βρίσκει τὸν ἄλλον· «εὑρίσκει», λέει, τὸν ἄλλον. Δὲν εἶναι λοιπὸν μιὰ ἔξοδος γιὰ νὰ διαμαρτυρηθεῖς, νὰ φωνάξεις, νὰ κάνεις τὸ κέφι σου, εἶναι γιὰ νὰ βρεῖς τὸν ἄλλο. Καὶ ὄχι, ἁπλῶς, βρίσκεις τὸν ἄλλο γιὰ νὰ κάνεις παρέα: καὶ «εἶδεν» αὐτὸν· καὶ τὸν βλέπει πολὺ βαθιά! Βλέπετε, τρία μεγέθη, μπορεῖ νὰ τὰ ξεκινήσεις καὶ κάπου νὰ χαθεῖς. Τὸν βρίσκεις, τὸν βλέπεις. Κι οὔτε αὐτὸ εἶναι ἀρκετὸ γιατί μπορεῖ νὰ φαίνεται ποὺ τὸν ἀγαπᾶς καὶ τὸν κοιτᾶς βαθιὰ καὶ τὸν γνωρίζεις καὶ νὰ τοῦ κάνεις ἕνα καθοριστικὸ ψυχολογικὸ κοίταγμα.
Καὶ λέει «ἀκολούθει μοι». Ὅλη αὐτὴ ἡ ἔξοδος ἔχει ἕνα ἀποκορύφωμα: ὅλα αὐτὰ νὰ πᾶνε - ὄχι γιὰ νὰ βρεῖ ἁπλῶς ὁ ἕνας τὸν ἄλλο, καὶ νὰ τὸν λατρέψει καὶ νὰ τὸν κάνει εἴδωλό του - νὰ πᾶνε στὸν Χριστό. Καὶ ἂν βρεῖς αὐτὴ τὴν ἔξοδο, αὐτὸ τὸ κοίταγμα καὶ αὐτὸ τὸ στοιχεῖο τῆς ἀκολουθίας τοῦ Χριστοῦ, ἀρχίζεις ὅλα τὰ προηγούμενα νὰ τὰ κάνεις πραγματικὰ ὀρθόδοξα. Γιατί τότε ἀνοίχτηκες - ὄχι γιὰ κέφι σου. Βρῆκες τὸν ἄλλο - ὄχι γιὰ κέφι σου. Τὸν εἶδες βαθιά - ὄχι γιὰ κέφι σου. Καὶ τὰ πήγατε ὅλα στὸν Χριστό! Καὶ γι’ αὐτὸ ἡ μετέπειτα πορεία τοῦ Ἀποστόλου εἶναι: καὶ «εὑρίσκει Φίλιππος τὸν Ναθαναὴλ καὶ λέγει αὐτῷ· ἔρχου καὶ ἴδε». Τὸν βγάζει καὶ αὐτὸν σὲ μιὰ ἔξοδο, ἀλλὰ ὄχι γιὰ νὰ βρεῖ τὸν ἴδιο τόν Φίλιππο, ἀλλὰ νὰ πᾶνε μαζὶ στὸν Χριστό!
Καὶ τότε πιὰ ἔρχεται ἡ κατάληξη τοῦ Εὐαγγελίου ποὺ ὁμιλεῖ γιὰ τὸν οὐρανό, πού, εἶναι γεγονός, τὸν «ἀνεῳγότα» οὐρανό, λέει. Ἀνοίγουν οἱ οὐρανοί, κάνει ἔξοδο ὁ ἴδιος ὁ οὐρανός! Καὶ ἀφοῦ ὁ ἴδιος οὐρανὸς εἶναι σὲ μιὰ συνεχή ἔξοδο, ἡ δική μας βαθιὰ θεραπευτική, ἡ ἀνακάλυψη τῶν μεγεθῶν τῆς Ὀρθοδοξίας, κρύβεται σὲ αὐτὸ τὸ στοιχεῖο τῆς ἐξόδου, ποὺ ὁριστικοποιεῖται καὶ σφραγίζεται ἀπὸ τὴν ἀκολουθία τοῦ Χριστοῦ. Χωρὶς αὐτό, ὁ κόσμος θὰ φωνάζει, θὰ διαμαρτύρεται, θὰ κάνει κινήσεις, θὰ λέει πράγματα ἀνθρωπιστικά, φιλάνθρωπα, θὰ προσπαθεῖ νὰ ἀγαπήσει, κι ὅμως δὲν θὰ κάνει τίποτε. Θὰ προσπαθεῖ ὁ Χριστιανὸς νὰ προσεύχεται, νὰ νηστεύει, νὰ ἐγκρατεύεται, καὶ δὲν θὰ κάνει τίποτε, γιατί θὰ λείπει ἡ ρίζα. Ὅλα εἶναι Ὀρθοδοξία ἀλλὰ χωρὶς αὐτὴ τὴ ρίζα, θὰ εἶναι μιὰ ὀρθόδοξη βαττολογία.
Κυριακὴ τῆς Ὀρθοδοξίας. Μιὰ πρόκληση γιὰ τὸ λαὸ τοῦ Θεοῦ. Γιὰ νὰ γίνει ἡ Ὀρθοδοξία κάτι πρακτικό, βιώσιμο, ἄμεσα κατὰ τὶς χρονικὲς ἀπαιτήσεις, καὶ νὰ μπαίνει στὸ τώρα, νὰ μπαίνει σὲ αὐτὴ τὴ στιγμή. Καὶ νὰ γίνει ἡ Ὀρθοδοξία ὄχι μιὰ πανηγυριώτικη Κυριακή, ὅπου θὰ θυμηθοῦμε τὸν θρίαμβο καὶ τὸ φῶς τῆς Ὀρθοδοξίας, ἀλλὰ θὰ τὸ κάνουμε μιὰ συγκλονιστικὴ πράξη ὄχι μόνο γιὰ τὸ πρόσωπό μας. Καὶ γιὰ τὸ πρόσωπό μας καὶ γιὰ τὸ πρόσωπο τοῦ ἄλλου καὶ γιὰ τὸ πρόσωπο τῆς κοινότητας καί, γιατί ὄχι; γιὰ τὸ πρόσωπο ἑνὸς ὁλόκληρου λαοῦ καὶ ἔθνους.
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Τὸ Εὐαγγέλιο σήμερα ἀκριβῶς προσδιόρισε τὴ ρίζα, γιὰ νὰ μποροῦν ὅλα τὰ ἄλλα νὰ ἀναδείξουν πρακτικὰ καὶ ὁρατὰ τὴν Ὀρθοδοξία. Ἂν λείπει ἡ ρίζα, ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι ὀρθόδοξα μεγέθη ἀλλά, ἀπὸ τοὺς ἔχοντας ἐλλιπή βίωση τῆς ρίζας, βιώνονται ὡς ἀνορθόδοξα, «βαττολογικά», κενὰ μεγέθη. Ποῦ εἶναι ἡ ρίζα; μὲ τὶς ἁπλὲς καὶ ἁδρὲς λέξεις ποὺ διέγραψε τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννη: γιὰ τὸν Χριστὸ μιλοῦσε. Εἶπε πρῶτα πρῶτα ποὺ «ἐξῆλθε»· αὐτὴ ἡ τρομερὴ ἔξοδος ποὺ κάνει ὁ Χριστὸς καὶ σπάζει ὅλα τὰ συμβατὰ μεγέθη τῶν «κλεισιμάτων». Εἶναι μιὰ ἔξοδος ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἁπλῶς γιὰ νὰ βγοῦμε ἔξω, νὰ ξεσκάσουμε, νὰ βγοῦμε ἀπὸ τὴ μούχλα μας, νὰ βγοῦμε γιὰ νὰ κάνουμε κάτι ἄλλο. Ἐξέρχεται καὶ βρίσκει τὸν ἄλλον· «εὑρίσκει», λέει, τὸν ἄλλον. Δὲν εἶναι λοιπὸν μιὰ ἔξοδος γιὰ νὰ διαμαρτυρηθεῖς, νὰ φωνάξεις, νὰ κάνεις τὸ κέφι σου, εἶναι γιὰ νὰ βρεῖς τὸν ἄλλο. Καὶ ὄχι, ἁπλῶς, βρίσκεις τὸν ἄλλο γιὰ νὰ κάνεις παρέα: καὶ «εἶδεν» αὐτὸν· καὶ τὸν βλέπει πολὺ βαθιά! Βλέπετε, τρία μεγέθη, μπορεῖ νὰ τὰ ξεκινήσεις καὶ κάπου νὰ χαθεῖς. Τὸν βρίσκεις, τὸν βλέπεις. Κι οὔτε αὐτὸ εἶναι ἀρκετὸ γιατί μπορεῖ νὰ φαίνεται ποὺ τὸν ἀγαπᾶς καὶ τὸν κοιτᾶς βαθιὰ καὶ τὸν γνωρίζεις καὶ νὰ τοῦ κάνεις ἕνα καθοριστικὸ ψυχολογικὸ κοίταγμα.
Καὶ λέει «ἀκολούθει μοι». Ὅλη αὐτὴ ἡ ἔξοδος ἔχει ἕνα ἀποκορύφωμα: ὅλα αὐτὰ νὰ πᾶνε - ὄχι γιὰ νὰ βρεῖ ἁπλῶς ὁ ἕνας τὸν ἄλλο, καὶ νὰ τὸν λατρέψει καὶ νὰ τὸν κάνει εἴδωλό του - νὰ πᾶνε στὸν Χριστό. Καὶ ἂν βρεῖς αὐτὴ τὴν ἔξοδο, αὐτὸ τὸ κοίταγμα καὶ αὐτὸ τὸ στοιχεῖο τῆς ἀκολουθίας τοῦ Χριστοῦ, ἀρχίζεις ὅλα τὰ προηγούμενα νὰ τὰ κάνεις πραγματικὰ ὀρθόδοξα. Γιατί τότε ἀνοίχτηκες - ὄχι γιὰ κέφι σου. Βρῆκες τὸν ἄλλο - ὄχι γιὰ κέφι σου. Τὸν εἶδες βαθιά - ὄχι γιὰ κέφι σου. Καὶ τὰ πήγατε ὅλα στὸν Χριστό! Καὶ γι’ αὐτὸ ἡ μετέπειτα πορεία τοῦ Ἀποστόλου εἶναι: καὶ «εὑρίσκει Φίλιππος τὸν Ναθαναὴλ καὶ λέγει αὐτῷ· ἔρχου καὶ ἴδε». Τὸν βγάζει καὶ αὐτὸν σὲ μιὰ ἔξοδο, ἀλλὰ ὄχι γιὰ νὰ βρεῖ τὸν ἴδιο τόν Φίλιππο, ἀλλὰ νὰ πᾶνε μαζὶ στὸν Χριστό!
Καὶ τότε πιὰ ἔρχεται ἡ κατάληξη τοῦ Εὐαγγελίου ποὺ ὁμιλεῖ γιὰ τὸν οὐρανό, πού, εἶναι γεγονός, τὸν «ἀνεῳγότα» οὐρανό, λέει. Ἀνοίγουν οἱ οὐρανοί, κάνει ἔξοδο ὁ ἴδιος ὁ οὐρανός! Καὶ ἀφοῦ ὁ ἴδιος οὐρανὸς εἶναι σὲ μιὰ συνεχή ἔξοδο, ἡ δική μας βαθιὰ θεραπευτική, ἡ ἀνακάλυψη τῶν μεγεθῶν τῆς Ὀρθοδοξίας, κρύβεται σὲ αὐτὸ τὸ στοιχεῖο τῆς ἐξόδου, ποὺ ὁριστικοποιεῖται καὶ σφραγίζεται ἀπὸ τὴν ἀκολουθία τοῦ Χριστοῦ. Χωρὶς αὐτό, ὁ κόσμος θὰ φωνάζει, θὰ διαμαρτύρεται, θὰ κάνει κινήσεις, θὰ λέει πράγματα ἀνθρωπιστικά, φιλάνθρωπα, θὰ προσπαθεῖ νὰ ἀγαπήσει, κι ὅμως δὲν θὰ κάνει τίποτε. Θὰ προσπαθεῖ ὁ Χριστιανὸς νὰ προσεύχεται, νὰ νηστεύει, νὰ ἐγκρατεύεται, καὶ δὲν θὰ κάνει τίποτε, γιατί θὰ λείπει ἡ ρίζα. Ὅλα εἶναι Ὀρθοδοξία ἀλλὰ χωρὶς αὐτὴ τὴ ρίζα, θὰ εἶναι μιὰ ὀρθόδοξη βαττολογία.
Κυριακὴ τῆς Ὀρθοδοξίας. Μιὰ πρόκληση γιὰ τὸ λαὸ τοῦ Θεοῦ. Γιὰ νὰ γίνει ἡ Ὀρθοδοξία κάτι πρακτικό, βιώσιμο, ἄμεσα κατὰ τὶς χρονικὲς ἀπαιτήσεις, καὶ νὰ μπαίνει στὸ τώρα, νὰ μπαίνει σὲ αὐτὴ τὴ στιγμή. Καὶ νὰ γίνει ἡ Ὀρθοδοξία ὄχι μιὰ πανηγυριώτικη Κυριακή, ὅπου θὰ θυμηθοῦμε τὸν θρίαμβο καὶ τὸ φῶς τῆς Ὀρθοδοξίας, ἀλλὰ θὰ τὸ κάνουμε μιὰ συγκλονιστικὴ πράξη ὄχι μόνο γιὰ τὸ πρόσωπό μας. Καὶ γιὰ τὸ πρόσωπό μας καὶ γιὰ τὸ πρόσωπο τοῦ ἄλλου καὶ γιὰ τὸ πρόσωπο τῆς κοινότητας καί, γιατί ὄχι; γιὰ τὸ πρόσωπο ἑνὸς ὁλόκληρου λαοῦ καὶ ἔθνους.
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου