Ὁ Κλ. Γρίβας στὸ ἄρθρο του «Ἡ ἐξέλιξη τοῦ Κινήματος τῶν Τεμπῶν» λέει κάτι σκληρὸ ἀλλὰ κρίσιμο: ὅτι τὸ Κίνημα τῶν Τεμπῶν, ἂν μείνει μόνο μνήμη, πένθος καὶ καταγγελία, κινδυνεύει νὰ γίνει «ὀργανωτὴς μνημοσύνων»· ἂν ὅμως μπεῖ στὴν πολιτικὴ χωρὶς θεσμοὺς ἐσωτερικῆς δημοκρατίας, κινδυνεύει νὰ γίνει ἄλλο ἕνα κόμμα ἀρχηγοῦ. Κεντρικὴ του θέση εἶναι ὅτι ἡ Δημοκρατία ἀπαιτεῖ ἓξ πράγματα: κλήρωση, ἐκλεξιμότητα, ἀνακλητότητα, ὑπευθυνότητα, λογοδοσία καὶ ἐναλλαξιμότητα.
Ἡ δική μου ἀνάγνωση, μὲ βάση τὴν πράγματι φτωχὴ πολιτική μου σκέψη, εἶναι ἡ ἐξῆς: τὸ κόμμα Καρυστιανοῦ ἔχει πραγματικὴ δυναμική, γιατί πατᾶ σὲ ἠθικὸ τραῦμα, ὄχι σὲ τηλεοπτικὸ ἀφήγημα. Τὰ Τέμπη συμπύκνωσαν τὴν κρίση τοῦ κράτους: ἀτιμωρησία, συγκάλυψη, τεχνικὴ ἀνικανότητα, θεσμικὴ ἀλαζονεία, περιφρόνηση τοῦ πολίτη. Ὅμως ἡ ἠθικὴ ἀφετηρία δὲν ἀρκεῖ. Ἡ τραγωδία γεννᾶ... νομιμοποίηση· δὲν γεννᾶ αὐτομάτως πολιτικὴ πρόταση.
Τὸ μεγάλο ἐρώτημα εἶναι ἂν ἡ Καρυστιανοῦ θὰ μετατρέψει τὸ πένθος σὲ θεσμικὴ ἀναγέννηση ἢ σὲ προσωπικὸ πολιτικὸ κεφάλαιο. Ἐκεῖ βρίσκεται ὁ κίνδυνος. Ἂν τὸ νέο σχῆμα φτιαχτεῖ γύρω ἀπὸ τὸ πρόσωπό της, μὲ λίγους συμβούλους, ἀσαφεῖς ἰδέες καὶ συναισθηματικὴ φόρτιση, τότε θὰ ἐπιβεβαιώσει ἀκριβῶς τὸν «σιδερένιο νόμο τῆς ὀλιγαρχίας» ποὺ ἐπικαλεῖται ὁ Γρίβας: κάθε κίνημα ποὺ δὲν θεσμοθετεῖ ἔγκαιρα τὸν ἔλεγχο τῆς ἡγεσίας του, καταλήγει νὰ κυβερνᾶται ἀπὸ μικρή, ἀνεξέλεγκτη ὁμάδα.
Οἱ μέχρι τώρα δηλώσεις της ἔχουν δύο ὄψεις. Θετικά: ἀρνεῖται τὸν παλιὸ ἄξονα Δεξιᾶς–Ἀριστερᾶς καὶ μιλᾶ γιὰ κοινωνικὴ διαβούλευση καὶ δημοψηφίσματα, ἄρα διαισθάνεται ὅτι τὸ πρόβλημα εἶναι βαθύτερο ἀπὸ τὴν ἐναλλαγὴ κομμάτων. Ἀρνητικά: ἡ ἀσάφεια γύρω ἀπὸ ἀμβλώσεις, μεταναστευτικὸ καὶ ἰδεολογικὴ ταυτότητα ἄνοιξε μέτωπα ποὺ δὲν συνδέονται ὀργανικὰ μὲ τὸν ἀρχικὸ πυρήνα: Δικαιοσύνη, λογοδοσία, κάθαρση, συμμετοχὴ τοῦ πολίτη.
Ἡ δυναμικὴ ὑπάρχει. Δημοσκοπικά, μετρήσεις στὶς ἀρχὲς τοῦ 2026 ἔδειχναν ἀξιοσημείωτο ἐνδιαφέρον, ἀπὸ περίπου 22,8% πιθανότητα ψήφου σὲ μία μέτρηση μέχρι 33% σὲ ἄλλη. Ἀλλὰ ἡ δυναμικὴ αὐτὴ εἶναι ἀκόμη ρευστή. Μπορεῖ νὰ γίνει ποτάμι· μπορεῖ καὶ νὰ ἐξατμιστεῖ.
Ἡ πρότασή μου πρὸς τὴν Μαρία Καρυστιανοῦ, ἔστω τὴν ὕστατη ὥρα, θὰ ἦταν μία:
Νὰ μὴν ἀνακοινώσει ἁπλῶς κόμμα. Νὰ ἀνακοινώσει καταστατικὴ ἐπανάσταση.
Δηλαδή:
Ἡ μεγάλη ἀρχή: «Νὰ ἐφαρμόσεις πρῶτα στὸ κόμμα σου αὐτὸ ποὺ ὑπόσχεσαι νὰ ἐφαρμόσεις στὴ χώρα.» Ἂν δὲν ὑπάρχει ἐσωτερικὴ δημοκρατία, ἡ ἐπίκληση τῆς δημοκρατίας πρὸς τὴν κοινωνία παραμένει σύνθημα. Ἂν ἡ Μ. Καρυστιανοῦ θέλει νὰ πείσει ὅτι δὲν ἱδρύει ἕνα ἀκόμη κόμμα, πρέπει νὰ χτίσει ἀπὸ τὴν πρώτη μέρα ἕνα κόμμα ὅπου οὔτε ἡ ἴδια δὲν θὰ εἶναι ἀνεξέλεγκτη.
Τὸ τελικό μου συμπέρασμα: τὸ κόμμα Καρυστιανοῦ μπορεῖ νὰ γίνει φορέας δημοκρατικῆς ἀναγέννησης μόνο ἂν αὐτοπεριοριστεῖ θεσμικὰ ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμή. Ἂν δὲν τὸ κάνει, θὰ γίνει αὐτὸ ποὺ φοβᾶστε: ἕνα ἀκόμη κοινοβουλευτικὸ ἄλλοθι, μιὰ «δημοκρατική» βιτρίνα μέσα σὲ ἕνα σύστημα ποὺ ξέρει νὰ ἀφομοιώνει ἀκόμη καὶ τὸν πόνο.
Τὸ κρίσιμο εἶναι αὐτό: Ἂν τὸ κόμμα Καρυστιανοῦ δὲν βάλει ἁλυσίδες πρῶτα στὸν ἑαυτό του, δὲν θὰ σπάσει τὶς ἁλυσίδες τοῦ παλαιοκομματισμοῦ. Θὰ τὶς φορέσει μὲ ἠθικὸ φωτοστέφανο.
Ἡ δική μου ἀνάγνωση, μὲ βάση τὴν πράγματι φτωχὴ πολιτική μου σκέψη, εἶναι ἡ ἐξῆς: τὸ κόμμα Καρυστιανοῦ ἔχει πραγματικὴ δυναμική, γιατί πατᾶ σὲ ἠθικὸ τραῦμα, ὄχι σὲ τηλεοπτικὸ ἀφήγημα. Τὰ Τέμπη συμπύκνωσαν τὴν κρίση τοῦ κράτους: ἀτιμωρησία, συγκάλυψη, τεχνικὴ ἀνικανότητα, θεσμικὴ ἀλαζονεία, περιφρόνηση τοῦ πολίτη. Ὅμως ἡ ἠθικὴ ἀφετηρία δὲν ἀρκεῖ. Ἡ τραγωδία γεννᾶ... νομιμοποίηση· δὲν γεννᾶ αὐτομάτως πολιτικὴ πρόταση.
Τὸ μεγάλο ἐρώτημα εἶναι ἂν ἡ Καρυστιανοῦ θὰ μετατρέψει τὸ πένθος σὲ θεσμικὴ ἀναγέννηση ἢ σὲ προσωπικὸ πολιτικὸ κεφάλαιο. Ἐκεῖ βρίσκεται ὁ κίνδυνος. Ἂν τὸ νέο σχῆμα φτιαχτεῖ γύρω ἀπὸ τὸ πρόσωπό της, μὲ λίγους συμβούλους, ἀσαφεῖς ἰδέες καὶ συναισθηματικὴ φόρτιση, τότε θὰ ἐπιβεβαιώσει ἀκριβῶς τὸν «σιδερένιο νόμο τῆς ὀλιγαρχίας» ποὺ ἐπικαλεῖται ὁ Γρίβας: κάθε κίνημα ποὺ δὲν θεσμοθετεῖ ἔγκαιρα τὸν ἔλεγχο τῆς ἡγεσίας του, καταλήγει νὰ κυβερνᾶται ἀπὸ μικρή, ἀνεξέλεγκτη ὁμάδα.
Οἱ μέχρι τώρα δηλώσεις της ἔχουν δύο ὄψεις. Θετικά: ἀρνεῖται τὸν παλιὸ ἄξονα Δεξιᾶς–Ἀριστερᾶς καὶ μιλᾶ γιὰ κοινωνικὴ διαβούλευση καὶ δημοψηφίσματα, ἄρα διαισθάνεται ὅτι τὸ πρόβλημα εἶναι βαθύτερο ἀπὸ τὴν ἐναλλαγὴ κομμάτων. Ἀρνητικά: ἡ ἀσάφεια γύρω ἀπὸ ἀμβλώσεις, μεταναστευτικὸ καὶ ἰδεολογικὴ ταυτότητα ἄνοιξε μέτωπα ποὺ δὲν συνδέονται ὀργανικὰ μὲ τὸν ἀρχικὸ πυρήνα: Δικαιοσύνη, λογοδοσία, κάθαρση, συμμετοχὴ τοῦ πολίτη.
Ἡ δυναμικὴ ὑπάρχει. Δημοσκοπικά, μετρήσεις στὶς ἀρχὲς τοῦ 2026 ἔδειχναν ἀξιοσημείωτο ἐνδιαφέρον, ἀπὸ περίπου 22,8% πιθανότητα ψήφου σὲ μία μέτρηση μέχρι 33% σὲ ἄλλη. Ἀλλὰ ἡ δυναμικὴ αὐτὴ εἶναι ἀκόμη ρευστή. Μπορεῖ νὰ γίνει ποτάμι· μπορεῖ καὶ νὰ ἐξατμιστεῖ.
Ἡ πρότασή μου πρὸς τὴν Μαρία Καρυστιανοῦ, ἔστω τὴν ὕστατη ὥρα, θὰ ἦταν μία:
Νὰ μὴν ἀνακοινώσει ἁπλῶς κόμμα. Νὰ ἀνακοινώσει καταστατικὴ ἐπανάσταση.
Δηλαδή:
- Θητείες (γι’ αὐτὴν ὡς πρόεδρος καὶ γιὰ τοὺς βουλευτές της) δύο κοινοβουλευτικῶν περιόδων τὸ πολύ. Κανεὶς ἰσόβιος ἐπαγγελματίας πολιτικός.
- Ἀνακλητότητα βουλευτῶν ἀπὸ τὰ μέλη/πολίτες τῆς περιφέρειας. Ὄχι λευκὴ ἐπιταγὴ τετραετίας.
- Ὑποχρεωτικὴ δημοσιοποίηση οἰκονομικῶν, δωρεῶν, μισθῶν, συνεργατῶν. Ἀπὸ τὴν πρώτη ἡμέρα.
- Ἐσωτερικὰ δημοψηφίσματα γιὰ τὰ μεγάλα ζητήματα. Ὄχι ἀρχηγικὲς ἀποφάσεις πίσω ἀπὸ κλειστὲς πόρτες.
- Κλήρωση πολιτῶν σὲ συμβουλευτικὰ σώματα τοῦ κόμματος. Ὁ πολίτης ὄχι χειροκροτητής, ἀλλὰ συνδιαμορφωτής.
- Δέσμευση ὅτι οἱ κρατικὲς ἐπιδοτήσεις δὲν θὰ γίνουν κομματικὸ λάφυρο. Νὰ πεῖ προκαταβολικὰ ποῦ θὰ πηγαίνουν.
- Νὰ παραιτηθεῖ ἀπὸ κάθε ἠθικὸ μονοπώλιο πάνω στὰ Τέμπη. Τὰ Τέμπη δὲν ἀνήκουν σὲ πρόσωπο. Ἀνήκουν στοὺς νεκρούς, στὶς οἰκογένειες καὶ στὸν λαό.
Ἡ μεγάλη ἀρχή: «Νὰ ἐφαρμόσεις πρῶτα στὸ κόμμα σου αὐτὸ ποὺ ὑπόσχεσαι νὰ ἐφαρμόσεις στὴ χώρα.» Ἂν δὲν ὑπάρχει ἐσωτερικὴ δημοκρατία, ἡ ἐπίκληση τῆς δημοκρατίας πρὸς τὴν κοινωνία παραμένει σύνθημα. Ἂν ἡ Μ. Καρυστιανοῦ θέλει νὰ πείσει ὅτι δὲν ἱδρύει ἕνα ἀκόμη κόμμα, πρέπει νὰ χτίσει ἀπὸ τὴν πρώτη μέρα ἕνα κόμμα ὅπου οὔτε ἡ ἴδια δὲν θὰ εἶναι ἀνεξέλεγκτη.
Τὸ τελικό μου συμπέρασμα: τὸ κόμμα Καρυστιανοῦ μπορεῖ νὰ γίνει φορέας δημοκρατικῆς ἀναγέννησης μόνο ἂν αὐτοπεριοριστεῖ θεσμικὰ ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμή. Ἂν δὲν τὸ κάνει, θὰ γίνει αὐτὸ ποὺ φοβᾶστε: ἕνα ἀκόμη κοινοβουλευτικὸ ἄλλοθι, μιὰ «δημοκρατική» βιτρίνα μέσα σὲ ἕνα σύστημα ποὺ ξέρει νὰ ἀφομοιώνει ἀκόμη καὶ τὸν πόνο.
Τὸ κρίσιμο εἶναι αὐτό: Ἂν τὸ κόμμα Καρυστιανοῦ δὲν βάλει ἁλυσίδες πρῶτα στὸν ἑαυτό του, δὲν θὰ σπάσει τὶς ἁλυσίδες τοῦ παλαιοκομματισμοῦ. Θὰ τὶς φορέσει μὲ ἠθικὸ φωτοστέφανο.
Ο κύριος Αποστολάκης μιλάει λογικά και εκ πείρας.
ΑπάντησηΔιαγραφήΔιότι από την συμμετοχή του στην πολιτική ως παραιτηθείς βουλευτής επικρατείας, βίωσε τις παθογένειες ενός κόμματος.
Θεωρώ πολύ πιθανό να εισακουστούν οι παρατηρήσεις του.