Ἅγιος Σωφρόνιος τοῦ Ἔσσεξ
Ὅταν προσευχόμαστε: «Καταξίωσον, Κύριε, ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτη ἀναμαρτήτους φυλαχθῆναι ἡμᾶς», εἶναι φοβερὰ δύσκολο νὰ κρίνουμε ἐμεῖς οἱ ἴδιοι, ἂν ἡ ἡμέρα πέρασε καλά, ἀναμάρτητα ἤ, ἀντίθετα, ἐὰν διαπράξαμε ἁμαρτίες χωρὶς νὰ τὸ καταλάβουμε, ὅπως λέει ὁ Ψαλμωδός: «Ἐκ τῶν κρυφίων μοῦ καθάρισόν με» (Ψαλμ. 18, 13). Ὄντως, ἡ ἁμαρτία ἐνεργεῖ συχνὰ μέσα μας κατὰ τρόπο τόσο λεπτό, ὥστε νὰ μὴ μποροῦμε νὰ τὴν ἀντιληφθοῦμε.
Τὴν τελευταία φορά σᾶς ἀνέφερα μερικοὺς λόγους ἀπὸ τὸν Μέγα Κανόνα τοῦ ἁγίου Ἀνδρέα Κρήτης. Ἀσφαλῶς πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐξαιρετικοῦ ἔργου, ἀπὸ τὸ ὁποῖο μποροῦμε νὰ μάθουμε πολλά. Προφανῶς εἶναι πρᾶγμα θαυμαστὸ νὰ βλέπει κανεὶς τὸν ἅγιο Ἀνδρέα νὰ προσφέρει τὴν προσευχή του στὸν Θεὸ ἀνακαλῶντας στὴ μνήμη ὅλο τὸ περιεχόμενο τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης, ὡς καὶ τὶς προφητεῖες ποὺ ἀφοροῦν τὸ τέλος τοῦ κόσμου, τὴν τελικὴ κρίση τῶν ἀνθρώπων.
Πόσο ἀξιοπρόσεκτη εἶναι ἡ περικοπὴ τοῦ ἁγίου Ἀνδρέα ποὺ λέει: «Πρόσεχε, Οὐρανέ, καὶ λαλήσω. Γῆ, ἐνωτίζου φωνῆς μετανοούσης Θεῶ» (β’ ὠδή, 1ο τροπάριο. Βλ. Δευτερ. 32:1, Ἠσ. 1, 2).
Παρατηρῆστε τὸ παράδοξο αὐτῆς τῆς καταστάσεως:... Ἕνας μόνος ἄνθρωπος μετανοεῖ γιὰ τὶς ἁμαρτίες του, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς αὐτὸ λαμβάνει ὑπερκόσμιες διαστάσεις. Καὶ αὐτὴ ἡ τόλμη μας ἐκπλήσσει: «Οὐρανέ, πρόσεχε αὐτὸ ποὺ θὰ σοῦ πῶ». Εἶναι φωνὴ ἑνὸς ἀνθρώπου ποὺ μετανοεῖ.
Ὁ Σιλουανὸς ἐξ ἰδίας πείρας γράφει ὅτι ὁ θρῆνος τοῦ Ἀδὰμ ἀνάγκασε ὅλη τὴν κτίση νὰ σιωπήσει καὶ νὰ προσέξει τὰ δάκρυά του. Εἶναι καλὸ νὰ συνειδητοποιήσουμε ὅτι μέσα στὴ μοναχικὴ ζωὴ εἰσερχόμαστε σ’ αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν πραγματικότητα. Ἀντιλαμβάνεσθε τὴ διαφορὰ ποὺ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ἐν Χριστῷ ἀνθρώπου, τοῦ «ἀναγεννημένου» ἀνθρώπου καὶ ἐκείνου ποὺ δὲν γνωρίζει τὸν Χριστό. Ὁ Μωυσῆς, καὶ μετὰ ἀπ’ αὐτὸν καὶ ἄλλα τέκνα τοῦ Ἀδάμ, χρησιμοποίησαν μὲ τόλμη αὐτοὺς τοὺς λόγους. Ἡ μετάνοια ἑνὸς ἀνθρώπου εἶναι ἕνα γεγονὸς ἐξαιρετικὰ τραγικό, ἐξαιρετικὰ μεγάλο.
Ἐὰν ὁ Δημιουργὸς Θεὸς ἀποφάσισε νὰ σαρκωθεῖ καὶ νὰ ζήσει μὲ τοὺς ἀνθρώπους, εἶναι γιὰ νὰ δείξει σ’ ὅλους μας ὅτι εἴμαστε πλασμένοι κατὰ τέτοιο τρόπο, ὥστε νὰ μποροῦμε νὰ δεχτοῦμε τὴ ζωὴ τοῦ ἰδίου τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ τὴν κατέχουμε αἰωνίως. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ μυστικὴ ζωὴ δὲν μπορεῖ νὰ ἐκφραστεῖ μὲ ἀνθρώπινους λόγους.
Συγχωρεῖστε με, ἐὰν δὲν μιλῶ γι’ αὐτὴν τὴν ἐσχάτη πραγματικότητα, διότι ἡ ἀνθρώπινη γλῶσσα παραμορφώνει τὸ ἀληθινὸ πνεῦμα. Ὅμως παρ’ ὅλα αὐτὰ θὰ βιώσετε τὸ νόημα τῆς προσευχῆς: «Καταξίωσον, Κύριε, ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτη - ἐν τῇ νυκτὶ ταύτη, ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτη - ἀναμαρτήτους φυλαχθῆναι ἡμᾶς», δηλαδὴ σὲ μία θεία κατάσταση, ἡ ὁποία καὶ μόνο εἶναι «ἀναμάρτητη».
Ὅπως ἀκριβῶς ὁ ἅγιος Ἀνδρέας Κρήτης ἀρχίζει τὸν Κανόνα του μὲ τὴ δημιουργία τοῦ κόσμου: «Τὸν πρωτόπλαστον Ἀδὰμ τὴ παραβάσει παραζηλώσας» (α’ ὠδή, 3ο τρόπ.), ἀπὸ τὸν πρῶτο ἄνθρωπο ἕως τὴν τελικὴ Κρίση, κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο καὶ μεὶς φέρουμε τὴ μνήμη τους μέσα μας.
Ὁ Θεὸς καὶ ὅλοι οἱ Ἅγιοι γνωρίζουν καθεμιὰ ἀπὸ τὶς ἐξωτερικὲς κινήσεις μου καὶ εἰδικὰ τὶς κινήσεις τοῦ πνεύματος καὶ τῆς καρδίας μου. Ἔχοντας μαρτυρία αὐτῆς τῆς τάξεως θὰ προσπαθοῦμε νὰ ζοῦμε ἁπλᾶ, ἀλλὰ προσέχοντας νὰ μὴ διαπράττουμε κανένα ἁμάρτημα. Ἀλλὰ δὲν μποροῦμε νὰ τὸ ἐπιτύχουμε αὐτό, ἐκτὸς ἐὰν ἱκετεύουμε τὸν Θεὸ μετὰ δακρύων νὰ μᾶς φυλάξει ἀπὸ κάθε ἁμαρτία.
Ὅταν ὁ ἄνθρωπος φυλάσσεται ἀπὸ τὸν Θεό, ἐκφράζεται στὸ ἑξῆς ὡς ἀληθινὸ πρόσωπο: «Πρόσεχε, Οὐρανέ, σ’ αὐτὰ ποὺ θὰ πῶ· Γῆ, ἄκουσε τὰ λόγια ἑνὸς ἀνθρώπου ποὺ μετανοεῖ». Τότε κάθε τι ποὺ συμβαίνει στὴ γῆ θὰ προκαλεῖ στὸν νοῦ καὶ στὴν καρδιά μας ἀντιδράσεις διαφορετικὲς ἀπὸ ἐκεῖνες ποὺ συνήθως παρατηρεῖ κανείς. Ὅλη ἡ ζωή μας μπορεῖ νὰ λάβει χαρακτῆρα ἁγιότητας, σύμφωνα μὲ τὸν λόγο τοῦ Κυρίου ποὺ εἶπε: «Ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσονται, οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρέλθωσι» (Ματθ. 24, 35).
Βλέπετε τί λόγους μας ἀπευθύνει ὁ Κύριος: «Ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον» (Ἰω. 16, 33). Ὁ Κύριος ἀνῆλθε στὸν Οὐρανὸ γιὰ νὰ καθίσει ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός. Μὲ ποιά συνείδηση ζοῦν οἱ Χριστιανοί; Ὅσο ζοῦμε, ἂς προσπαθοῦμε νὰ γνωρίσουμε αὐτὸ τὸ πνεῦμα καὶ τότε ὁ λόγος ποὺ ἀπηύθυνε ὁ ἅγιος Ἀνδρέας στὸν Κανόνα του θὰ γίνει κατανοητός: «Ἠμαύρωσα τῆς ψυχῆς τὸ ὡραῖον ταῖς τῶν παθῶν ἡδοναῖς...» (β’ ὠδή, 6ο τρόπ.).
Τὴν τελευταία φορά σᾶς ἀνέφερα μερικοὺς λόγους ἀπὸ τὸν Μέγα Κανόνα τοῦ ἁγίου Ἀνδρέα Κρήτης. Ἀσφαλῶς πρόκειται περὶ ἑνὸς ἐξαιρετικοῦ ἔργου, ἀπὸ τὸ ὁποῖο μποροῦμε νὰ μάθουμε πολλά. Προφανῶς εἶναι πρᾶγμα θαυμαστὸ νὰ βλέπει κανεὶς τὸν ἅγιο Ἀνδρέα νὰ προσφέρει τὴν προσευχή του στὸν Θεὸ ἀνακαλῶντας στὴ μνήμη ὅλο τὸ περιεχόμενο τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης, ὡς καὶ τὶς προφητεῖες ποὺ ἀφοροῦν τὸ τέλος τοῦ κόσμου, τὴν τελικὴ κρίση τῶν ἀνθρώπων.
Πόσο ἀξιοπρόσεκτη εἶναι ἡ περικοπὴ τοῦ ἁγίου Ἀνδρέα ποὺ λέει: «Πρόσεχε, Οὐρανέ, καὶ λαλήσω. Γῆ, ἐνωτίζου φωνῆς μετανοούσης Θεῶ» (β’ ὠδή, 1ο τροπάριο. Βλ. Δευτερ. 32:1, Ἠσ. 1, 2).
Παρατηρῆστε τὸ παράδοξο αὐτῆς τῆς καταστάσεως:... Ἕνας μόνος ἄνθρωπος μετανοεῖ γιὰ τὶς ἁμαρτίες του, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς αὐτὸ λαμβάνει ὑπερκόσμιες διαστάσεις. Καὶ αὐτὴ ἡ τόλμη μας ἐκπλήσσει: «Οὐρανέ, πρόσεχε αὐτὸ ποὺ θὰ σοῦ πῶ». Εἶναι φωνὴ ἑνὸς ἀνθρώπου ποὺ μετανοεῖ.
Ὁ Σιλουανὸς ἐξ ἰδίας πείρας γράφει ὅτι ὁ θρῆνος τοῦ Ἀδὰμ ἀνάγκασε ὅλη τὴν κτίση νὰ σιωπήσει καὶ νὰ προσέξει τὰ δάκρυά του. Εἶναι καλὸ νὰ συνειδητοποιήσουμε ὅτι μέσα στὴ μοναχικὴ ζωὴ εἰσερχόμαστε σ’ αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν πραγματικότητα. Ἀντιλαμβάνεσθε τὴ διαφορὰ ποὺ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ἐν Χριστῷ ἀνθρώπου, τοῦ «ἀναγεννημένου» ἀνθρώπου καὶ ἐκείνου ποὺ δὲν γνωρίζει τὸν Χριστό. Ὁ Μωυσῆς, καὶ μετὰ ἀπ’ αὐτὸν καὶ ἄλλα τέκνα τοῦ Ἀδάμ, χρησιμοποίησαν μὲ τόλμη αὐτοὺς τοὺς λόγους. Ἡ μετάνοια ἑνὸς ἀνθρώπου εἶναι ἕνα γεγονὸς ἐξαιρετικὰ τραγικό, ἐξαιρετικὰ μεγάλο.
Ἐὰν ὁ Δημιουργὸς Θεὸς ἀποφάσισε νὰ σαρκωθεῖ καὶ νὰ ζήσει μὲ τοὺς ἀνθρώπους, εἶναι γιὰ νὰ δείξει σ’ ὅλους μας ὅτι εἴμαστε πλασμένοι κατὰ τέτοιο τρόπο, ὥστε νὰ μποροῦμε νὰ δεχτοῦμε τὴ ζωὴ τοῦ ἰδίου τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ τὴν κατέχουμε αἰωνίως. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ μυστικὴ ζωὴ δὲν μπορεῖ νὰ ἐκφραστεῖ μὲ ἀνθρώπινους λόγους.
Συγχωρεῖστε με, ἐὰν δὲν μιλῶ γι’ αὐτὴν τὴν ἐσχάτη πραγματικότητα, διότι ἡ ἀνθρώπινη γλῶσσα παραμορφώνει τὸ ἀληθινὸ πνεῦμα. Ὅμως παρ’ ὅλα αὐτὰ θὰ βιώσετε τὸ νόημα τῆς προσευχῆς: «Καταξίωσον, Κύριε, ἐν τῇ ἡμέρᾳ ταύτη - ἐν τῇ νυκτὶ ταύτη, ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτη - ἀναμαρτήτους φυλαχθῆναι ἡμᾶς», δηλαδὴ σὲ μία θεία κατάσταση, ἡ ὁποία καὶ μόνο εἶναι «ἀναμάρτητη».
Ὅπως ἀκριβῶς ὁ ἅγιος Ἀνδρέας Κρήτης ἀρχίζει τὸν Κανόνα του μὲ τὴ δημιουργία τοῦ κόσμου: «Τὸν πρωτόπλαστον Ἀδὰμ τὴ παραβάσει παραζηλώσας» (α’ ὠδή, 3ο τρόπ.), ἀπὸ τὸν πρῶτο ἄνθρωπο ἕως τὴν τελικὴ Κρίση, κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο καὶ μεὶς φέρουμε τὴ μνήμη τους μέσα μας.
Ὁ Θεὸς καὶ ὅλοι οἱ Ἅγιοι γνωρίζουν καθεμιὰ ἀπὸ τὶς ἐξωτερικὲς κινήσεις μου καὶ εἰδικὰ τὶς κινήσεις τοῦ πνεύματος καὶ τῆς καρδίας μου. Ἔχοντας μαρτυρία αὐτῆς τῆς τάξεως θὰ προσπαθοῦμε νὰ ζοῦμε ἁπλᾶ, ἀλλὰ προσέχοντας νὰ μὴ διαπράττουμε κανένα ἁμάρτημα. Ἀλλὰ δὲν μποροῦμε νὰ τὸ ἐπιτύχουμε αὐτό, ἐκτὸς ἐὰν ἱκετεύουμε τὸν Θεὸ μετὰ δακρύων νὰ μᾶς φυλάξει ἀπὸ κάθε ἁμαρτία.
Ὅταν ὁ ἄνθρωπος φυλάσσεται ἀπὸ τὸν Θεό, ἐκφράζεται στὸ ἑξῆς ὡς ἀληθινὸ πρόσωπο: «Πρόσεχε, Οὐρανέ, σ’ αὐτὰ ποὺ θὰ πῶ· Γῆ, ἄκουσε τὰ λόγια ἑνὸς ἀνθρώπου ποὺ μετανοεῖ». Τότε κάθε τι ποὺ συμβαίνει στὴ γῆ θὰ προκαλεῖ στὸν νοῦ καὶ στὴν καρδιά μας ἀντιδράσεις διαφορετικὲς ἀπὸ ἐκεῖνες ποὺ συνήθως παρατηρεῖ κανείς. Ὅλη ἡ ζωή μας μπορεῖ νὰ λάβει χαρακτῆρα ἁγιότητας, σύμφωνα μὲ τὸν λόγο τοῦ Κυρίου ποὺ εἶπε: «Ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσονται, οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρέλθωσι» (Ματθ. 24, 35).
Βλέπετε τί λόγους μας ἀπευθύνει ὁ Κύριος: «Ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον» (Ἰω. 16, 33). Ὁ Κύριος ἀνῆλθε στὸν Οὐρανὸ γιὰ νὰ καθίσει ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός. Μὲ ποιά συνείδηση ζοῦν οἱ Χριστιανοί; Ὅσο ζοῦμε, ἂς προσπαθοῦμε νὰ γνωρίσουμε αὐτὸ τὸ πνεῦμα καὶ τότε ὁ λόγος ποὺ ἀπηύθυνε ὁ ἅγιος Ἀνδρέας στὸν Κανόνα του θὰ γίνει κατανοητός: «Ἠμαύρωσα τῆς ψυχῆς τὸ ὡραῖον ταῖς τῶν παθῶν ἡδοναῖς...» (β’ ὠδή, 6ο τρόπ.).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου