24 Σεπ 2011

Ἡ Φιλάνθρωπη στάση τῆς Ἐκκλησίας ἔναντι τῶν αἱρετικῶν

«Πρτα θά κοπε τό κεφάλι μου, 
παρά θά συμφωνήσω [μέ τή θανάτωση τν αρετικν]».
γιος Θεόδωρος Στουδίτης πρός τόν Ατοκράτορα (PG 99, 1485C) 
Τό κείμενο πού κολουθε[1], πιστολή το σίου Θεοδώρου το Στουδίτου πρός τό Μητροπολίτη τς φέσου Θεόφιλο, κάπου μεταξύ τν τν 821 καί 8262, παρουσιάζει περιεκτικς καί συνοπτικς τή θέση τς κκλησίας ναντί της προοπτικς της ποινικς θανατώσεως αρετικν, μέ φορμή τή δίωξη τν Παυλικιανν, ο ποοι δ νομάζονται Μανιχαοι, στίς ρχές το θ΄ αἰῶνος, πί τν Ατοκρατόρων Μιχαήλ ΄ Ραγκαβέ (811-813) καί Λέοντος ΄ το ρμενίου (813-820)3.
Στό κείμενο ατό μπορομε νά διακρίνουμε τίς ξς σαφες καί τεκμηριωμένες στή Γραφή καί τήν ερά Παράδοση θέσεις τς ρθοδόξου κκλησιαστικς κοινωνιολογίας: (α) παγορεύεται στήν κκλησία νά διώκει καί πολύ περισσότερο νά θανατώνει αρετικούς, πού εναι μάλιστα καί ρχή μοιβαίων αματοχυσιν, (β) περαιτέρω παγορεύεται κόμη καί τό νά...
προσεύχεται κκλησία ναντίον τν αρετικν - πράξη πού δηγε στήν κόλαση ς τεκμήριο μνησικακίας – ντιθέτως πρέπει νά προσεύχεται πέρ ατν κατά τό παράδειγμα το Χριστο, (γ) κατά τήν γία Γραφή πιτρέπεται νά μισεί  Χριστιανός ατούς πού μισον τό Θεό κ προθέσεως, λλά χι νά τούς καταδιώκει φονεύει, (δ)  κκλησία προσεύχεται γιά τή νικηφόρα κβαση το πολέμου κείνου πού γίνεται γιά τήν προστασία τν Χριστιανν πό τίς βιαιοπραγίες τν πιτιθεμένων ξένων θνν καί τόν παινε, (ε)  κκλησία – συμφώνως πρός τήν γία Γραφή - ναγνωρίζει στήν πολιτεία τό δικαίωμα τς θανατικς ποινς (καί τν αρετικν) ν χουν διαπράξει σημαντικά ποινικά γκλήματα, λλά (στ)  κκλησία γιά τά πνευματικά παραπτώματα (πως εναι καί αρεση) φαρμόζει πνευματικά πιτίμια καί χι σωματικές τιμωρίες μέσω τς πολιτείας.
Ο θέσεις ατές το σίου Θεοδώρου, πού πικαλονται καί ντικατοπτρίζουν λη τή σχετική κκλησιαστική Παράδοση, μέ ρκετές παραπομπές σέ λλους γίους, καταδεικνύουν γιά μία κόμη φορ τή διαφορά τς ρθοδόξου ντιμετωπίσως τς νθρωπίνης λευθερίας ναντί της εαγγελικς προσκλήσεως κ μέρους το Χριστο· δέν πάρχει δ καμμιά ερό-ξεταστική δίωξη τν ντιφρονούντων, κυνήγι μαγισσν, «νύκτα το γίου Βαρθολομαίου» σταυροφοριακή «γιοπρόβλητη» κστρατεία κκαθαρίσεως «πίστων»· δέν πάρχει βεβαίως οτε κατόμβες κατομμυρίων θυμάτων, ντιρρησιν θρησκευτικς συνειδήσεως, πως πό τοειδωλολατρικό ερατεο τούς πρώτους αἰῶνες μ.Χ. εναντίον τν νομοταγν Χριστιανν καί βέβαια πολύ περισσότερο, πέραν τν πράξεων, δέν πρξε οτε θά πάρξει στήν ληθ ρθοδοξία νομιμοποίηση καί θεσμοποίηση τς χρήσεως βίας γιά θρησκευτικούς λόγους· τά κυριακά λόγια «ε  τίς θέλει πίσω μου λθεν»4 καί «μήτι καί μες θέλετε πάγειν;»5 ποτελον σαφες ν προκειμένω δοδεκτες τς κκλησίας.
Παρατρέχοντας λη τήν πόλοιπη σχετική κκλησιαστική γραμματεία περιοριζόμαστε στή διαπίστωση το γίου Νικοδήμου το γιορείτου, ποος ν προκειμένω ρμηνεύει τό πνεμα τν ερν Κανόνων ς πρός τή θεληματική προσέλευση στήν ρθοδοξία: «Καί κατάλαβε κ τούτου, τι καί ο αρετικοί, καί ο Λατίνοι, προσερχόμενοι τή ρθοδόξω νατολική κκλησία, ατοί πό λόγου τν πρέπει νά ζητον τό νά βαπτισθον, καί χι νά παρακινονται ες τοτο πό τούς ρθοδόξους»6.

Πρός τόν Θεόφιλο τς φέσου

Πρα στά χέρια μου τό γράμμα πού πέστειλε ερά σου κεφαλή στόν δελφό μας τόν θανάσιο, καί διαβάζοντας τό λυπήθηκα πολύ, πάτερ μου ερώτατε, πρτον μέν διότι σέ μς τούς διους πού ρθοτομομε τό λόγο τς ληθείας, ν τώρα λυσσάει αρεση τν εκονομάχων, γίνονται διαφωνίες καί προστίθενται ναφυόμενα σχίσματα· δεύτερον δέ, διότι ναγκάζομαι λάχιστος νά πραγματολογήσω κατ’ ντιπαράθεση - λλ’ ς μέ συγχωρήσει μεγαλειότης σου. Διότι λόγος γίνεται περί τς ληθείας, πό τήν ποία δέν πάρχει τίποτε προτιμότερο πιό ξιοσέβαστο. 
Τί, λοιπόν, εναι ατό πού περιέχεται στό γράμμα, γιά τό ποο καί λυπηθήκαμε; «μες», λέγει, «δέν συμβουλεύσαμε οτε νά θανατώνονται ο Μανιχαοι, οτε νά μή θανατώνονται. λλ’ ν τό εχαμε πιτρέψει, θά κάναμε τό μεγαλύτερο πό τά καλύτερα». Τί λέγεις, Θεοφιλέστατε; Κύριος τό παγόρευσε ατό στά Εαγγέλια, ταν επε: «χι, μήπως συλλέγοντας τά ζιζάνια, ξερριζώσετε μαζί μέ ατά καί τό σιτάρι· φστε τά νά ναπτύσσονται μαζί μέχρι τό θερισμό»7. Καί σύ λέγεις τι εναι τό μεγαλύτερο πό τά καλύτερα τό νά πιτραπε κρίζωση; Καί γιά τό τι μέ τά ζιζάνια πονοοσε τούς αρετικούς, τούς τότε δηλαδή καί τούς μεταγενεστέρους, δηλαδή πάντες, ς κούσουμε τόν Χρυσόστομο πού ρμηνεύει κριβς ατό μέ τά ξς:
«Γιατί, λοιπόν, Δεσπότης παγορεύει, λέγοντας, μήπως ξερριζώσετε μαζί μέ ατά καί τό σιτάρι; Τό λεγε ατό παγορεύοντας πολέμους καί αματα καί σφαγές· δέν πρέπει δηλαδή νά σκοτώνει κανείς αρετικούς, διότι πρόκειτο νά ρχίσει στήν οκουμένη πόλεμος σπονδος»8· καί μετά πό μερικά λλα: «Τί λλο ννοοσε, ταν λεγε “μήπως ξερριζώσετε μαζί μέ ατά τό σιτάρι” παρά ατό, τι “ν πρόκειται νά σηκώσετε πλα καί νά κατασφάξετε αρετικούς, ναπόφευκτα  καί πολλοί πό τούς γίους θά σκοτωθον μαζί”»9, πράγμα πού γινε στά χρόνιά μας· διότι πράγματι καί αματα καί σφαγές γέμισαν τήν οκουμένη μας καί πολλοί πό τούς γίους νεχώρησαν πό τή ζωή μαζί τους· καί λόγος το Κυρίου δέν διαψεύσθηκε, καθώς χει γίνει παραδεκτό πό πολλούς.
Δετε τήν συνέχεια:Ι.Μ.Παντοκράτορος

3 σχόλια:

  1. Ποιός τα γράφει αυτά;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ἐπιστολή τοῦ Ὁσίου Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου πρός τό Μητροπολίτη τῆς Ἐφέσου Θεόφιλο

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Δεν μπορεί ο ίδιος ο όσιος Θεόδωρος να γράφει

    Οἱ θέσεις αὐτές τοῦ Ὁσίου Θεοδώρου,...
    Τό κείμενο πού ἀκολουθεῖ[1], ἐπιστολή τοῦ Ὁσίου Θεοδώρου ....

    Τις 2-3 πρώτες παραγράφους ποιός τις γράφει;
    Αν δεν ξέρετε δεν πειράζει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

ΚΑΝΤΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ ΜΑΣ.