Τοῦ Κωνσταντίνου Χασόγια, Θεολόγου Ε.Κ.Π.Α.
- Φοιτητὴ Τμήματος Ἱστορίας & Ἀρχαιολογίας ΕΚΠΑ.
- Φοιτητὴ Τμήματος Ἱστορίας & Ἀρχαιολογίας ΕΚΠΑ.
Ἡ Ἁγία Ὄλγα ἀποτελεῖ μία ἀπὸ τὶς πλέον ἐμβληματικὲς μορφὲς τῆς ἱστορίας τῆς Ὀρθοδοξίας. Μὲ τὸν προσωπικό της ἐκχριστιανισμὸ ἄνοιξε τὸν δρόμο γιὰ τὴ βάπτιση τῶν Ρῶς τοῦ Κιέβου, θέτοντας τὰ θεμέλια τῆς πνευματικῆς πορείας ἑνὸς λαοῦ ποὺ ἐπρόκειτο νὰ διαδραματίσει καθοριστικὸ ρόλο στὴν ἱστορία τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης. Ἡ Βασίλισσα Ὄλγα ὑπῆρξε ἡ πρώτη ἁγία στὴν ἱστορία τῆς Ρωσίας καὶ τιμήθηκε ἀπὸ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τῆς Ρωσίας μὲ τὸν ὑψηλὸ τίτλο τῆς Ἰσαποστόλου. Ὁ τίτλος αὐτὸς ἀποδίδεται σὲ πρόσωπα πού, μὲ ἐνάρετο βίο καὶ ἱεραποστολικὸ ἔργο, καθὼς συνέβαλαν καθοριστικὰ στὴ διάδοση τοῦ χριστιανικοῦ μηνύματος, κατὰ τὸ πρότυπο τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων.
Ἡ ἠγεμόνισσα Ὄλγα ἦταν σύζυγος τοῦ ἡγεμόνα τοῦ Κιέβου Ἰγκὸρ Α΄. Τὸ 945, μετὰ τὴ δολοφονία τοῦ συζύγου της, ἀνέλαβε τὴ διακυβέρνηση τῶν Ρῶς... τοῦ Κιέβου ὡς ἐπίτροπος τοῦ ἀνήλικου γιοῦ καὶ διαδόχου της, Σβιατοσλάβου. Οἱ Ρῶς ἀποτελοῦσαν λαὸ σκανδιναβικὴς καταγωγῆς, ὁ ὁποῖος εἶχε ἐγκατασταθεῖ στὴν περιοχὴ τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης.
Τὸν Ἰούνιο τοῦ 860 οἱ Ρῶς ἐμφανίσθηκαν γιὰ πρώτη φορὰ ἔξω ἀπὸ τὰ τείχη τῆς Κωνσταντινούπολης, ἐνῷ ὁ αὐτοκράτορας Μιχαὴλ Γ΄ (839–867) βρισκόταν μὲ τὸ μεγαλύτερο μέρος τοῦ στρατοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία, ἐκστρατεύοντας ἐναντίον τῶν Ἀράβων. Ἡ πολιορκία της Βασιλεύουσας ἀπέτυχε καὶ οἱ ἐπιδρομεῖς ἀποκρούσθηκαν, γεγονὸς ποὺ ἡ βυζαντινὴ παράδοση συνδέει τόσο μὲ τὴ χρήση τοῦ «ὑγροῦ πυρὸς» ὅσο καὶ μὲ τὴ θαυματουργικὴ προστασία τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου. Στὴ συνέχεια, ὁ Πατριάρχης Φώτιος ἀνέπτυξε ἔντονη ἱεραποστολικὴ δραστηριότητα, ἐπιδιώκοντας τὸν ἐκχριστιανισμό των Ρῶς, ἐνῷ παράλληλα ἡ σύναψη ἐμπορικῶν συνθηκῶν μεταξὺ τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας καὶ τῶν Ρῶς (911, 945 καὶ 971) εὐνόησε τὴν ἀνάπτυξη στενότερων σχέσεων καὶ τὴ σταδιακὴ διάδοση τοῦ χριστιανισμοῦ. Ἰδιαίτερη σημασία ἀπέκτησε τὸ προάστιο τῶν Βλαχερνῶν καὶ ὁ ναὸς τοῦ Ἁγίου Μάμαντος, ποὺ ἐξελίχθηκαν σὲ κέντρα ἱεραποστολικῆς δράσης. Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ ἤδη ἀπὸ τὸ 945 μαρτυρεῖται ἡ ὕπαρξη ἀξιόλογης χριστιανικῆς κοινότητας στὸ Κίεβο.
Ἡ βάπτιση τῆς Ὄλγας ἀποτέλεσε καθοριστικὸ σταθμὸ γιὰ τὸν ἐκχριστιανισμό τῶν Ρῶς. Σύμφωνα μὲ τὸ Πρῶτο Ρωσικὸ Χρονικό, βαπτίσθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ αὐτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ΄ Πορφυρογέννητου, ἔχοντας ὡς ἀνάδοχο τὴν αὐτοκράτειρα Ἑλένη Λεκαπηνή, καὶ ἔλαβε τὸ χριστιανικὸ ὄνομα «Ἑλένη», περὶ τὸ ἔτος 955. Ὡστόσο, τὸ ἔργο Περὶ Βασιλείου Τάξεως τοῦ ἴδιου τοῦ αὐτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ΄ ἀναφέρει ὅτι ἡ ἐπίσημη ὑποδοχή της στὴν Κωνσταντινούπολη πραγματοποιήθηκε κατὰ τὴ δεύτερη ἐπίσκεψή της, τὸ 957, γεγονὸς ποὺ ἔχει ὁδηγήσει τοὺς ἱστορικοὺς σὲ διαφορετικὲς ἑρμηνεῖες σχετικὰ μὲ τὸν ἀκριβὴ χρόνο τοῦ βαπτίσματός της.
Μετὰ τὴν ἐπιστροφή της στὸ Κίεβο, ἡ Ὄλγα κατέβαλε συστηματικὲς προσπάθειες γιὰ τὴ διάδοση τοῦ χριστιανισμοῦ καὶ τὴν ἑδραίωση τῆς νέας πίστης. Ἂν καὶ συνάντησε τὴν ἀντίδραση τοῦ γιοῦ της Σβιατοσλάβου, ὁ ὁποῖος παρέμεινε προσκολλημένος στὶς παγανιστικὲς παραδόσεις, τὸ ἔργο της συνεχίσθηκε καὶ ὁλοκληρώθηκε ἀπὸ τὸν ἐγγονό της, τὸν μεγάλο πρίγκιπα Βλαδίμηρο, ὁ ὁποῖος προχώρησε στὸν ἐπίσημο ἐκχριστιανισμό τῶν Ρῶς τοῦ Κιέβου. Ἡ Ἁγία Ὄλγα ἐκοιμήθη ἐν Κυρὶῳ τὴν 11η Ἰουλίου 969.
Τόσο ἡ Ἁγία Ὄλγα ὅσο καὶ ὁ ἐγγονός της, Ἅγιος Βλαδίμηρος, ἀποτελοῦν τὶς δύο κορυφαῖες μορφὲς τῆς μετάβασης τῶν Ρῶς τοῦ Κιέβου ἀπὸ τὸν παγανισμὸ στὸν χριστιανισμό. Γιὰ τὴν καθοριστικὴ συμβολή της στὴ διάδοση τῆς χριστιανικῆς πίστης, ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τὴν ἀναγνώρισε ὡς Ἁγία καὶ Ἰσαπόστολο, κατατάσσοντάς την μεταξὺ τῶν σημαντικότερων μορφῶν τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας. Εἴθε, μὲ τὶς πρεσβεῖες τῆς Ἁγίας καὶ Ἰσαποστόλου Ὄλγας καὶ τοῦ Ἁγίου Ἰσαποστόλου Βλαδιμήρου, νὰ ἀξιωθοῦν οἱ λαοὶ τῆς Ρωσίας καὶ τῆς Οὐκρανίας νὰ ἀντικρίσουν σύντομα τὴν εὐλογημένη ἡμέρα τῆς εἰρήνευσης, τῆς ἀδελφικῆς συμφιλίωσης καὶ τῆς ἀποκατάστασης τῆς ἑνότητας, ὥστε νὰ δοξάζεται «ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μὶᾷ καρδὶᾳ» τὸ πάντιμο καὶ μεγαλοπρεπὲς ὄνομα τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ.
Ἐνδεικτικὴ Βιβλιογραφία:
Ἡ ἠγεμόνισσα Ὄλγα ἦταν σύζυγος τοῦ ἡγεμόνα τοῦ Κιέβου Ἰγκὸρ Α΄. Τὸ 945, μετὰ τὴ δολοφονία τοῦ συζύγου της, ἀνέλαβε τὴ διακυβέρνηση τῶν Ρῶς... τοῦ Κιέβου ὡς ἐπίτροπος τοῦ ἀνήλικου γιοῦ καὶ διαδόχου της, Σβιατοσλάβου. Οἱ Ρῶς ἀποτελοῦσαν λαὸ σκανδιναβικὴς καταγωγῆς, ὁ ὁποῖος εἶχε ἐγκατασταθεῖ στὴν περιοχὴ τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης.
Τὸν Ἰούνιο τοῦ 860 οἱ Ρῶς ἐμφανίσθηκαν γιὰ πρώτη φορὰ ἔξω ἀπὸ τὰ τείχη τῆς Κωνσταντινούπολης, ἐνῷ ὁ αὐτοκράτορας Μιχαὴλ Γ΄ (839–867) βρισκόταν μὲ τὸ μεγαλύτερο μέρος τοῦ στρατοῦ στὴ Μικρὰ Ἀσία, ἐκστρατεύοντας ἐναντίον τῶν Ἀράβων. Ἡ πολιορκία της Βασιλεύουσας ἀπέτυχε καὶ οἱ ἐπιδρομεῖς ἀποκρούσθηκαν, γεγονὸς ποὺ ἡ βυζαντινὴ παράδοση συνδέει τόσο μὲ τὴ χρήση τοῦ «ὑγροῦ πυρὸς» ὅσο καὶ μὲ τὴ θαυματουργικὴ προστασία τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου. Στὴ συνέχεια, ὁ Πατριάρχης Φώτιος ἀνέπτυξε ἔντονη ἱεραποστολικὴ δραστηριότητα, ἐπιδιώκοντας τὸν ἐκχριστιανισμό των Ρῶς, ἐνῷ παράλληλα ἡ σύναψη ἐμπορικῶν συνθηκῶν μεταξὺ τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας καὶ τῶν Ρῶς (911, 945 καὶ 971) εὐνόησε τὴν ἀνάπτυξη στενότερων σχέσεων καὶ τὴ σταδιακὴ διάδοση τοῦ χριστιανισμοῦ. Ἰδιαίτερη σημασία ἀπέκτησε τὸ προάστιο τῶν Βλαχερνῶν καὶ ὁ ναὸς τοῦ Ἁγίου Μάμαντος, ποὺ ἐξελίχθηκαν σὲ κέντρα ἱεραποστολικῆς δράσης. Γιὰ τὸν λόγο αὐτὸ ἤδη ἀπὸ τὸ 945 μαρτυρεῖται ἡ ὕπαρξη ἀξιόλογης χριστιανικῆς κοινότητας στὸ Κίεβο.
Ἡ βάπτιση τῆς Ὄλγας ἀποτέλεσε καθοριστικὸ σταθμὸ γιὰ τὸν ἐκχριστιανισμό τῶν Ρῶς. Σύμφωνα μὲ τὸ Πρῶτο Ρωσικὸ Χρονικό, βαπτίσθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ αὐτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ΄ Πορφυρογέννητου, ἔχοντας ὡς ἀνάδοχο τὴν αὐτοκράτειρα Ἑλένη Λεκαπηνή, καὶ ἔλαβε τὸ χριστιανικὸ ὄνομα «Ἑλένη», περὶ τὸ ἔτος 955. Ὡστόσο, τὸ ἔργο Περὶ Βασιλείου Τάξεως τοῦ ἴδιου τοῦ αὐτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ΄ ἀναφέρει ὅτι ἡ ἐπίσημη ὑποδοχή της στὴν Κωνσταντινούπολη πραγματοποιήθηκε κατὰ τὴ δεύτερη ἐπίσκεψή της, τὸ 957, γεγονὸς ποὺ ἔχει ὁδηγήσει τοὺς ἱστορικοὺς σὲ διαφορετικὲς ἑρμηνεῖες σχετικὰ μὲ τὸν ἀκριβὴ χρόνο τοῦ βαπτίσματός της.
Μετὰ τὴν ἐπιστροφή της στὸ Κίεβο, ἡ Ὄλγα κατέβαλε συστηματικὲς προσπάθειες γιὰ τὴ διάδοση τοῦ χριστιανισμοῦ καὶ τὴν ἑδραίωση τῆς νέας πίστης. Ἂν καὶ συνάντησε τὴν ἀντίδραση τοῦ γιοῦ της Σβιατοσλάβου, ὁ ὁποῖος παρέμεινε προσκολλημένος στὶς παγανιστικὲς παραδόσεις, τὸ ἔργο της συνεχίσθηκε καὶ ὁλοκληρώθηκε ἀπὸ τὸν ἐγγονό της, τὸν μεγάλο πρίγκιπα Βλαδίμηρο, ὁ ὁποῖος προχώρησε στὸν ἐπίσημο ἐκχριστιανισμό τῶν Ρῶς τοῦ Κιέβου. Ἡ Ἁγία Ὄλγα ἐκοιμήθη ἐν Κυρὶῳ τὴν 11η Ἰουλίου 969.
Τόσο ἡ Ἁγία Ὄλγα ὅσο καὶ ὁ ἐγγονός της, Ἅγιος Βλαδίμηρος, ἀποτελοῦν τὶς δύο κορυφαῖες μορφὲς τῆς μετάβασης τῶν Ρῶς τοῦ Κιέβου ἀπὸ τὸν παγανισμὸ στὸν χριστιανισμό. Γιὰ τὴν καθοριστικὴ συμβολή της στὴ διάδοση τῆς χριστιανικῆς πίστης, ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τὴν ἀναγνώρισε ὡς Ἁγία καὶ Ἰσαπόστολο, κατατάσσοντάς την μεταξὺ τῶν σημαντικότερων μορφῶν τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας. Εἴθε, μὲ τὶς πρεσβεῖες τῆς Ἁγίας καὶ Ἰσαποστόλου Ὄλγας καὶ τοῦ Ἁγίου Ἰσαποστόλου Βλαδιμήρου, νὰ ἀξιωθοῦν οἱ λαοὶ τῆς Ρωσίας καὶ τῆς Οὐκρανίας νὰ ἀντικρίσουν σύντομα τὴν εὐλογημένη ἡμέρα τῆς εἰρήνευσης, τῆς ἀδελφικῆς συμφιλίωσης καὶ τῆς ἀποκατάστασης τῆς ἑνότητας, ὥστε νὰ δοξάζεται «ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μὶᾷ καρδὶᾳ» τὸ πάντιμο καὶ μεγαλοπρεπὲς ὄνομα τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ.
Ἐνδεικτικὴ Βιβλιογραφία:
- Θρησκευτικὴ καὶ Ἠθικὴ Ἐγκυκλοπαίδεια (Θ.Η.Ε.), Τόμος 9ος, Ἀθῆναι, 1966.
- Φειδὰ Βλασίου, Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία τῆς Ρωσίας, Ἀποστολικὴ Διακονία, Ἀθήνα, 2005.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου