Μία ἐξαιρετικὰ ἐνδιαφέρουσα μελέτη δημοσίευσαν στὶς 16 Ἰουνίου 2026 δύο εὐρείας ἀποδοχῆς Γερμανοὶ ἐρευνητές, ἡ ὁποία ἀφορᾶ τὴν πρόσβαση τῶν μυστικῶν ὑπηρεσιῶν σὲ ἐμπορικὲς πληροφορίες.
Ἡ μελέτη τῶν Corbinian Ruckerbauer καὶ Thorsten Wetzling, μὲ τίτλο «Ἀγορασμένα δεδομένα, παραμελημένα δικαιώματα: Ἡ χρήση δεδομένων ἐμπορικῆς προέλευσης ἀπὸ τὶς εὐρωπαϊκὲς ὑπηρεσίες πληροφοριῶν» ("Data bought, rights ignored: European intelligence services’ use of commercially sourced data") περιγράφει μία ταχέως ἀναπτυσσόμενη ἀλλὰ ἀνεπαρκῶς ρυθμισμένη διάσταση τῆς σύγχρονης ψηφιακῆς ἐπιτήρησης: τὴν πρόσβαση καὶ ἐπεξεργασία προσωπικῶν δεδομένων ἐμπορικῆς προέλευσης ἀπὸ τὶς ὑπηρεσίες ἐθνικῆς ἀσφάλειας.
Τὰ εὑρήματα δημοσιεύθηκαν στὸ Interface, μιὰ εὐρωπαϊκὴ δεξαμενὴ... σκέψης (think tank) ποὺ εἰδικεύεται στὶς σύγχρονες τεχνολογίες καὶ τὴν κρατικὴ ἐπιτήρηση. Γιὰ τὴν ἐκπόνηση τῆς μελέτης συλλέχθηκαν πληροφορίες ἀπὸ ἕντεκα (11) ρυθμιστικοὺς φορεῖς (Βέλγιο, Καναδᾶ, Δανία, Γερμανία, Λιθουανία, Νορβηγία, Σουηδία, Ἑλβετία, Ὁλλανδία, Ἡνωμένο Βασίλειο καὶ ΗΠΑ) μὲ κατοχυρωμένες ἁρμοδιότητες νὰ ἐποπτεύουν καὶ νὰ ἐλέγχουν τὶς δραστηριότητες τῶν ἐθνικῶν ὑπηρεσιῶν πληροφοριῶν.
Ὡς δεδομένα ἐμπορικῆς προέλευσης νοοῦνται αὐτὰ τὰ ὁποῖα παράγονται καθημερινὰ ἀπὸ τὶς διάφορες ἐφαρμογὲς τῶν «ἔξυπνων» κινητῶν τηλεφώνων, τὶς διαδικτυακὲς πλατφόρμες καὶ τὰ συστήματα διαφημιστικῆς στόχευσης καὶ διατίθενται στὴν ἀγορὰ ἔχοντας τὴ δυνατότητα νὰ ἀποκαλύπτουν ἐξαιρετικὰ λεπτομερεῖς πληροφορίες γιὰ τὴ γεωγραφικὴ θέση, τὶς καθημερινὲς συνήθειες, τὶς πολιτικὲς ἀπόψεις, τὶς θρησκευτικὲς πεποιθήσεις, τὶς κοινωνικὲς σχέσεις, τὶς καταναλωτικὲς προτιμήσεις καὶ τὴν ἐν γένει συμπεριφορὰ ἑκατομμυρίων πολιτῶν.
Βασικὴ θέση τῶν δύο ἐρευνητῶν εἶναι ὅτι ἡ ἐπιχειρησιακὴ ἀξιοποίηση τῶν δεδομένων αὐτῶν ἀπὸ τὶς ὑπηρεσίες ἀσφαλείας ἔχει ἀναπτυχθεῖ ταχύτατα προσπερνῶντας τὰ ἀντίστοιχα νομοθετικὰ καὶ ἐποπτικὰ πλαίσια. Ἔχει δομηθεῖ ἔτσι ἕνα πεδίο κρατικῆς ἐπιτήρησης στὸ ὁποῖο οἱ ὑπηρεσίες πληροφοριῶν μποροῦν, μέσῳ ἐμπορικῶν συμβάσεων, νὰ ἀποκτοῦν πρόσβαση σὲ πληροφορίες ποὺ ἐνδέχεται νὰ μὴν μποροῦσαν νὰ συλλέξουν νόμιμα μὲ τὶς παραδοσιακὲς μεθόδους. Κατὰ τοὺς συγγραφεῖς, ἡ πρακτικὴ αὐτὴ δὲν ἀπειλεῖ μόνο τὴν ἰδιωτικότητα καὶ τὰ θεμελιώδη δικαιώματα, ἀλλὰ δημιουργεῖ σοβαροὺς κινδύνους καὶ γιὰ τὴν ἴδια τήν ἐθνικὴ ἀσφάλεια τῶν κρατῶν.
Ἐνῷ οἱ κυβερνήσεις ἔχουν θεσπίσει αὐστηροὺς κανόνες σχετικὰ μὲ τὴν ὑποκλοπὴ δεδομένων πολιτῶν μέσῳ τηλεφωνικῶν παρακολουθήσεων καὶ διαφόρων μεθόδων ἀδιάκριτης συλλογῆς δεδομένων, οἱ κανόνες ποὺ διέπουν τὴ χρήση τῶν ἐμπορικῶν πληροφοριῶν εἶναι πολὺ πιὸ ἀσαφεῖς καὶ σὲ ὁρισμένες περιπτώσεις ἀπουσιάζουν ἐντελῶς.
Ὁ Δρ Thorsten Wetzling, ἕνας ἐκ τῶν δύο συντακτῶν τῆς μελέτης, δήλωσε στοὺς Financial Times τὰ ἑξῆς: «Μέσῳ ἐμπορικῶν παρόχων, οἱ ἐθνικὲς ὑπηρεσίες ἀσφαλείας συνήθως ἀγοράζουν τὴν πρόσβαση σὲ μιὰ συνεχῶς ἐπικαιροποιημένη ροὴ μαζικῶν δεδομένων. Αὐτὰ τὰ δεδομένα περιέχουν πληροφορίες σχετικὰ μὲ τὰ μοναδικὰ ἀναγνωριστικὰ τῶν κινητῶν συσκευῶν, τὴν ἀκριβή τους τοποθεσία στὴν πάροδο τοῦ χρόνου καθὼς καὶ λεπτομερῆ δεδομένα προφὶλ μεμονωμένων χρηστῶν ἐφαρμογῶν ποὺ συνδέονται μὲ αὐτὲς τὶς συσκευές».
Ἀφετηριακὴ διαπίστωση τῆς μελέτης ἀποτελεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ δεδομένα ποὺ παράγονται ἀπὸ τὴ συνηθισμένη χρήση ψηφιακῶν ὑπηρεσιῶν ἔχουν μετατραπεῖ σὲ ἐμπορεύσιμο ἀγαθό. Ἡ ἀγορὰ δεδομένων περιλαμβάνει μεσῖτες δεδομένων (data brokers), ἑταιρεῖες ψηφιακῆς διαφήμισης, παρόχους ἀναλυτικῶν ἐργαλείων καὶ ἐπιχειρήσεις ποὺ συγκεντρώνουν πληροφορίες ἀπὸ πολλαπλὲς πηγές.
Ἡ ἀξιοποίηση αὐτοῦ τοῦ οἰκοσυστήματος γιὰ σκοποὺς κρατικῆς ἐπιτήρησης περιγράφεται συχνὰ μὲ τὸν ὅρο advertising-based intelligence (ADINT). Πρόκειται, οὐσιαστικά, γιὰ τὴν παραγωγὴ πληροφοριῶν ποὺ σχετίζονται μὲ τὴν ἐθνικὴ ἀσφάλεια μέσῳ δεδομένων ποὺ εἶχαν ἀρχικὰ συλλεχθεῖ γιὰ διαφημιστικὴ στόχευση, ἐμπορικὴ ἀνάλυση ἢ βελτιστοποίηση τῶν παρεχόμενων ὑπηρεσιῶν. Ἡ μετάβαση ἀπὸ τὴν ἐμπορικὴ διαφήμιση στὴν κρατικὴ ἐπιτήρηση πραγματοποιεῖται χωρὶς νὰ ἀλλάζει ἀναγκαστικὰ ἡ τεχνικὴ ὑποδομή. Ἀλλάζει πρωτίστως ὁ τελικὸς χρήστης καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ἐπεξεργασίας.
Οἱ συγγραφεῖς τῆς μελέτης ἐπισημαίνουν ὅτι οἱ ὑπηρεσίες πληροφοριῶν δὲν ἀκολουθοῦν μία ἑνιαία μέθοδο ἀπόκτησης τῶν δεδομένων. Μποροῦν νὰ προβαίνουν σὲ ἀπ' εὐθείας ἀγορὰ ὁλόκληρων βάσεων δεδομένων ἀπὸ ἐμπορικοὺς παρόχους, νὰ ἀποκτοῦν συνδρομητικὴ πρόσβαση σὲ πλατφόρμες ἀνάλυσης, νὰ χρησιμοποιοῦν τὰ δεδομένα γιὰ τὸν ἐμπλουτισμὸ δικῶν τους ἀρχείων ἢ γιὰ τὴν ἐκπαίδευση συστημάτων τεχνητῆς νοημοσύνης καθὼς καὶ νὰ ἀναπτύσσουν ἀπὸ κοινοῦ μὲ ἰδιωτικὲς ἑταιρεῖες νέες τεχνολογίες παρακολούθησης. Σὲ ἀκόμη πιὸ «σκοτεινὰ» σενάρια, κρατικοὶ φορεῖς θὰ μποροῦσαν νὰ χρησιμοποιοῦν ἑταιρεῖες-κελύφη προκειμένου νὰ συμμετέχουν ἀπ' εὐθείας στὸν χῶρο τῆς ψηφιακῆς διαφήμισης καὶ νὰ συλλέγουν δεδομένα χωρὶς νὰ ἐμφανίζονται ὡς κρατικὲς ὑπηρεσίες ἐθνικῆς ἀσφάλειας.
Ἡ μεγάλη κατηγορία κινδύνων ἀπὸ τὰ ἀνωτέρω ἀφορᾶ τὰ θεμελιώδη δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Τὰ ἐμπορικὰ δεδομένα μποροῦν νὰ περιλαμβάνουν πληροφορίες γιὰ τὴ γεωγραφικὴ θέση, τὴν ὑγεία, τὴ θρησκεία, τὶς πολιτικὲς προτιμήσεις, τὶς κοινωνικὲς σχέσεις καὶ τὶς καθημερινὲς κινήσεις καὶ συμπεριφορὲς ἑνὸς προσώπου. Ἀκόμη καὶ ὅταν τὰ δεδομένα ἐμφανίζονται ὡς ἀνώνυμα ἢ ψευδωνυμοποιημένα, εἶναι συχνὰ δυνατὴ ἡ ἐπαναταυτοποίηση μέσῳ ἑνὸς κατάλληλου συνδυασμοῦ δεδομένων διαφορετικῶν βάσεων.
Ἡ μαζικὴ καὶ ἀδιάκριτη φύση τῆς συλλογῆς δυσχεραίνει τὴν ἐφαρμογὴ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀναλογικότητας (ἰσορροπία μέσου πρὸς τὸν ἐξυπηρετούμενο σκοπό). Τὰ παραδοσιακὰ νομικὰ καθεστῶτα ἐπιτήρησης βασίζονται συνήθως στὴν ὕπαρξη συγκεκριμένου στόχου, ἐξατομικευμένης ὑποψίας καὶ αἰτιολογημένης ἄδειας (συνήθως ἀπὸ δικαστικὴ ἀρχή). Ἀντίθετα, τὰ ἐμπορικὰ δεδομένα συλλέγονται προηγουμένως καὶ ἀνεξαρτήτως ὁποιασδήποτε ἔρευνας καλύπτοντας τεράστιο ἀριθμὸ προσώπων ποὺ δὲν σχετίζονται μὲ ἀπειλὲς κατὰ τῆς ἐθνικῆς ἀσφάλειας.
Ἰδιαίτερα εὐάλωτοι εἶναι οἱ δημοσιογράφοι, τῶν ὁποίων ἡ ἱκανότητα προστασίας τῶν πηγῶν μπορεῖ νὰ ὑπονομευθεῖ, οἱ πολιτικοὶ ἀκτιβιστὲς καὶ τὰ κοινωνικὰ κινήματα καθὼς καὶ μειονοτικὲς κοινωνικὲς ὁμάδες. Ἡ χρήση τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης ἐντείνει τοὺς κινδύνους, ἐπειδὴ ἐπιτρέπει τὴν ἐξαγωγὴ σὲ ἄμεσο χρόνο εὐαίσθητων συμπερασμάτων καὶ προβλέψεων ἀπὸ δεδομένα τὰ ὁποῖα, ἂν ἐξεταστοῦν ἀπομονωμένα, μπορεῖ νὰ φαίνονται ἀβλαβῆ.
Ἀσφαλῶς, τὰ ἴδια δεδομένα ποὺ ἀγοράζουν οἱ κρατικὲς ὑπηρεσίες πληροφοριῶν εἶναι διαθέσιμα καὶ σὲ ξένες κυβερνήσεις, ἐχθρικὲς ὑπηρεσίες πληροφοριῶν, ἐγκληματικὲς ὀργανώσεις καὶ ἄλλους κακόβουλους δρῶντες.
Στὴ μελέτη ἀναφέρεται χαρακτηριστικὰ ὅτι δημοσιογραφικὴ ἔρευνα κατέδειξε πόσο εὔκολα μποροῦν νὰ ἀγοραστοῦν 3,6 δισεκατομμύρια σημεῖα γεωγραφικοῦ ἐντοπισμοῦ, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦσαν ἑκατομμύρια ἀνθρώπους, μεταξὺ τῶν ὁποίων στρατιωτικοί, στελέχη ὑπηρεσιῶν πληροφοριῶν καὶ ὑψηλόβαθμοι κυβερνητικοὶ ἀξιωματοῦχοι. Οἱ συγγραφεῖς ἐξηγοῦν ὅτι τέτοιου εἴδους δεδομένα μποροῦν νὰ χρησιμοποιηθοῦν γιὰ τὴ δημιουργία λεπτομερῶν προφὶλ μετακινήσεων δεκάδων χιλιάδων στελεχῶν ὑπηρεσιῶν ἀσφαλείας καὶ στρατιωτικῶν, ἀποκαλύπτοντας ὄχι μόνο τὸν τόπο ἐργασίας καὶ κατοικίας τους ἀλλὰ καὶ στοιχεῖα γιὰ τὴν ἐκπαίδευση, τὴν οἰκογενειακὴ κατάσταση καὶ τὰ προσωπικά τους ἐνδιαφέροντα, γεγονὸς ποὺ δημιουργεῖ σοβαροὺς κινδύνους τόσο γιὰ τὴν ἰδιωτικότητα ὅσο καὶ γιὰ τὴν ἐθνικὴ ἀσφάλεια.
Ἡ μελέτη καταλήγει ὅτι ἡ ἀγορὰ ἐμπορικῶν δεδομένων συγκροτεῖ ἕνα παράλληλο σύστημα κρατικῆς ἐπιτήρησης, τὸ ὁποῖο ἀναπτύσσεται στὰ ὅρια ἢ καὶ στὰ κενὰ τῆς ὑφιστάμενης νομοθεσίας. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἕνα σύνολο δεδομένων μπορεῖ νὰ ἀγοραστεῖ νόμιμα στὴν ἰδιωτικὴ ἀγορὰ δὲν σημαίνει ὅτι ἡ κρατικὴ πρόσβαση καὶ ἀξιοποίησή του γιὰ λόγους ἐθνικῆς ἀσφάλειας εἶναι αὐτομάτως νόμιμη.
Defence-point
Ἡ μελέτη τῶν Corbinian Ruckerbauer καὶ Thorsten Wetzling, μὲ τίτλο «Ἀγορασμένα δεδομένα, παραμελημένα δικαιώματα: Ἡ χρήση δεδομένων ἐμπορικῆς προέλευσης ἀπὸ τὶς εὐρωπαϊκὲς ὑπηρεσίες πληροφοριῶν» ("Data bought, rights ignored: European intelligence services’ use of commercially sourced data") περιγράφει μία ταχέως ἀναπτυσσόμενη ἀλλὰ ἀνεπαρκῶς ρυθμισμένη διάσταση τῆς σύγχρονης ψηφιακῆς ἐπιτήρησης: τὴν πρόσβαση καὶ ἐπεξεργασία προσωπικῶν δεδομένων ἐμπορικῆς προέλευσης ἀπὸ τὶς ὑπηρεσίες ἐθνικῆς ἀσφάλειας.
Τὰ εὑρήματα δημοσιεύθηκαν στὸ Interface, μιὰ εὐρωπαϊκὴ δεξαμενὴ... σκέψης (think tank) ποὺ εἰδικεύεται στὶς σύγχρονες τεχνολογίες καὶ τὴν κρατικὴ ἐπιτήρηση. Γιὰ τὴν ἐκπόνηση τῆς μελέτης συλλέχθηκαν πληροφορίες ἀπὸ ἕντεκα (11) ρυθμιστικοὺς φορεῖς (Βέλγιο, Καναδᾶ, Δανία, Γερμανία, Λιθουανία, Νορβηγία, Σουηδία, Ἑλβετία, Ὁλλανδία, Ἡνωμένο Βασίλειο καὶ ΗΠΑ) μὲ κατοχυρωμένες ἁρμοδιότητες νὰ ἐποπτεύουν καὶ νὰ ἐλέγχουν τὶς δραστηριότητες τῶν ἐθνικῶν ὑπηρεσιῶν πληροφοριῶν.
Ὡς δεδομένα ἐμπορικῆς προέλευσης νοοῦνται αὐτὰ τὰ ὁποῖα παράγονται καθημερινὰ ἀπὸ τὶς διάφορες ἐφαρμογὲς τῶν «ἔξυπνων» κινητῶν τηλεφώνων, τὶς διαδικτυακὲς πλατφόρμες καὶ τὰ συστήματα διαφημιστικῆς στόχευσης καὶ διατίθενται στὴν ἀγορὰ ἔχοντας τὴ δυνατότητα νὰ ἀποκαλύπτουν ἐξαιρετικὰ λεπτομερεῖς πληροφορίες γιὰ τὴ γεωγραφικὴ θέση, τὶς καθημερινὲς συνήθειες, τὶς πολιτικὲς ἀπόψεις, τὶς θρησκευτικὲς πεποιθήσεις, τὶς κοινωνικὲς σχέσεις, τὶς καταναλωτικὲς προτιμήσεις καὶ τὴν ἐν γένει συμπεριφορὰ ἑκατομμυρίων πολιτῶν.
Βασικὴ θέση τῶν δύο ἐρευνητῶν εἶναι ὅτι ἡ ἐπιχειρησιακὴ ἀξιοποίηση τῶν δεδομένων αὐτῶν ἀπὸ τὶς ὑπηρεσίες ἀσφαλείας ἔχει ἀναπτυχθεῖ ταχύτατα προσπερνῶντας τὰ ἀντίστοιχα νομοθετικὰ καὶ ἐποπτικὰ πλαίσια. Ἔχει δομηθεῖ ἔτσι ἕνα πεδίο κρατικῆς ἐπιτήρησης στὸ ὁποῖο οἱ ὑπηρεσίες πληροφοριῶν μποροῦν, μέσῳ ἐμπορικῶν συμβάσεων, νὰ ἀποκτοῦν πρόσβαση σὲ πληροφορίες ποὺ ἐνδέχεται νὰ μὴν μποροῦσαν νὰ συλλέξουν νόμιμα μὲ τὶς παραδοσιακὲς μεθόδους. Κατὰ τοὺς συγγραφεῖς, ἡ πρακτικὴ αὐτὴ δὲν ἀπειλεῖ μόνο τὴν ἰδιωτικότητα καὶ τὰ θεμελιώδη δικαιώματα, ἀλλὰ δημιουργεῖ σοβαροὺς κινδύνους καὶ γιὰ τὴν ἴδια τήν ἐθνικὴ ἀσφάλεια τῶν κρατῶν.
Ἐνῷ οἱ κυβερνήσεις ἔχουν θεσπίσει αὐστηροὺς κανόνες σχετικὰ μὲ τὴν ὑποκλοπὴ δεδομένων πολιτῶν μέσῳ τηλεφωνικῶν παρακολουθήσεων καὶ διαφόρων μεθόδων ἀδιάκριτης συλλογῆς δεδομένων, οἱ κανόνες ποὺ διέπουν τὴ χρήση τῶν ἐμπορικῶν πληροφοριῶν εἶναι πολὺ πιὸ ἀσαφεῖς καὶ σὲ ὁρισμένες περιπτώσεις ἀπουσιάζουν ἐντελῶς.
Ὁ Δρ Thorsten Wetzling, ἕνας ἐκ τῶν δύο συντακτῶν τῆς μελέτης, δήλωσε στοὺς Financial Times τὰ ἑξῆς: «Μέσῳ ἐμπορικῶν παρόχων, οἱ ἐθνικὲς ὑπηρεσίες ἀσφαλείας συνήθως ἀγοράζουν τὴν πρόσβαση σὲ μιὰ συνεχῶς ἐπικαιροποιημένη ροὴ μαζικῶν δεδομένων. Αὐτὰ τὰ δεδομένα περιέχουν πληροφορίες σχετικὰ μὲ τὰ μοναδικὰ ἀναγνωριστικὰ τῶν κινητῶν συσκευῶν, τὴν ἀκριβή τους τοποθεσία στὴν πάροδο τοῦ χρόνου καθὼς καὶ λεπτομερῆ δεδομένα προφὶλ μεμονωμένων χρηστῶν ἐφαρμογῶν ποὺ συνδέονται μὲ αὐτὲς τὶς συσκευές».
Ἀφετηριακὴ διαπίστωση τῆς μελέτης ἀποτελεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ δεδομένα ποὺ παράγονται ἀπὸ τὴ συνηθισμένη χρήση ψηφιακῶν ὑπηρεσιῶν ἔχουν μετατραπεῖ σὲ ἐμπορεύσιμο ἀγαθό. Ἡ ἀγορὰ δεδομένων περιλαμβάνει μεσῖτες δεδομένων (data brokers), ἑταιρεῖες ψηφιακῆς διαφήμισης, παρόχους ἀναλυτικῶν ἐργαλείων καὶ ἐπιχειρήσεις ποὺ συγκεντρώνουν πληροφορίες ἀπὸ πολλαπλὲς πηγές.
Ἡ ἀξιοποίηση αὐτοῦ τοῦ οἰκοσυστήματος γιὰ σκοποὺς κρατικῆς ἐπιτήρησης περιγράφεται συχνὰ μὲ τὸν ὅρο advertising-based intelligence (ADINT). Πρόκειται, οὐσιαστικά, γιὰ τὴν παραγωγὴ πληροφοριῶν ποὺ σχετίζονται μὲ τὴν ἐθνικὴ ἀσφάλεια μέσῳ δεδομένων ποὺ εἶχαν ἀρχικὰ συλλεχθεῖ γιὰ διαφημιστικὴ στόχευση, ἐμπορικὴ ἀνάλυση ἢ βελτιστοποίηση τῶν παρεχόμενων ὑπηρεσιῶν. Ἡ μετάβαση ἀπὸ τὴν ἐμπορικὴ διαφήμιση στὴν κρατικὴ ἐπιτήρηση πραγματοποιεῖται χωρὶς νὰ ἀλλάζει ἀναγκαστικὰ ἡ τεχνικὴ ὑποδομή. Ἀλλάζει πρωτίστως ὁ τελικὸς χρήστης καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ἐπεξεργασίας.
Οἱ συγγραφεῖς τῆς μελέτης ἐπισημαίνουν ὅτι οἱ ὑπηρεσίες πληροφοριῶν δὲν ἀκολουθοῦν μία ἑνιαία μέθοδο ἀπόκτησης τῶν δεδομένων. Μποροῦν νὰ προβαίνουν σὲ ἀπ' εὐθείας ἀγορὰ ὁλόκληρων βάσεων δεδομένων ἀπὸ ἐμπορικοὺς παρόχους, νὰ ἀποκτοῦν συνδρομητικὴ πρόσβαση σὲ πλατφόρμες ἀνάλυσης, νὰ χρησιμοποιοῦν τὰ δεδομένα γιὰ τὸν ἐμπλουτισμὸ δικῶν τους ἀρχείων ἢ γιὰ τὴν ἐκπαίδευση συστημάτων τεχνητῆς νοημοσύνης καθὼς καὶ νὰ ἀναπτύσσουν ἀπὸ κοινοῦ μὲ ἰδιωτικὲς ἑταιρεῖες νέες τεχνολογίες παρακολούθησης. Σὲ ἀκόμη πιὸ «σκοτεινὰ» σενάρια, κρατικοὶ φορεῖς θὰ μποροῦσαν νὰ χρησιμοποιοῦν ἑταιρεῖες-κελύφη προκειμένου νὰ συμμετέχουν ἀπ' εὐθείας στὸν χῶρο τῆς ψηφιακῆς διαφήμισης καὶ νὰ συλλέγουν δεδομένα χωρὶς νὰ ἐμφανίζονται ὡς κρατικὲς ὑπηρεσίες ἐθνικῆς ἀσφάλειας.
Ἡ μεγάλη κατηγορία κινδύνων ἀπὸ τὰ ἀνωτέρω ἀφορᾶ τὰ θεμελιώδη δικαιώματα τῶν πολιτῶν. Τὰ ἐμπορικὰ δεδομένα μποροῦν νὰ περιλαμβάνουν πληροφορίες γιὰ τὴ γεωγραφικὴ θέση, τὴν ὑγεία, τὴ θρησκεία, τὶς πολιτικὲς προτιμήσεις, τὶς κοινωνικὲς σχέσεις καὶ τὶς καθημερινὲς κινήσεις καὶ συμπεριφορὲς ἑνὸς προσώπου. Ἀκόμη καὶ ὅταν τὰ δεδομένα ἐμφανίζονται ὡς ἀνώνυμα ἢ ψευδωνυμοποιημένα, εἶναι συχνὰ δυνατὴ ἡ ἐπαναταυτοποίηση μέσῳ ἑνὸς κατάλληλου συνδυασμοῦ δεδομένων διαφορετικῶν βάσεων.
Ἡ μαζικὴ καὶ ἀδιάκριτη φύση τῆς συλλογῆς δυσχεραίνει τὴν ἐφαρμογὴ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀναλογικότητας (ἰσορροπία μέσου πρὸς τὸν ἐξυπηρετούμενο σκοπό). Τὰ παραδοσιακὰ νομικὰ καθεστῶτα ἐπιτήρησης βασίζονται συνήθως στὴν ὕπαρξη συγκεκριμένου στόχου, ἐξατομικευμένης ὑποψίας καὶ αἰτιολογημένης ἄδειας (συνήθως ἀπὸ δικαστικὴ ἀρχή). Ἀντίθετα, τὰ ἐμπορικὰ δεδομένα συλλέγονται προηγουμένως καὶ ἀνεξαρτήτως ὁποιασδήποτε ἔρευνας καλύπτοντας τεράστιο ἀριθμὸ προσώπων ποὺ δὲν σχετίζονται μὲ ἀπειλὲς κατὰ τῆς ἐθνικῆς ἀσφάλειας.
Ἰδιαίτερα εὐάλωτοι εἶναι οἱ δημοσιογράφοι, τῶν ὁποίων ἡ ἱκανότητα προστασίας τῶν πηγῶν μπορεῖ νὰ ὑπονομευθεῖ, οἱ πολιτικοὶ ἀκτιβιστὲς καὶ τὰ κοινωνικὰ κινήματα καθὼς καὶ μειονοτικὲς κοινωνικὲς ὁμάδες. Ἡ χρήση τῆς τεχνητῆς νοημοσύνης ἐντείνει τοὺς κινδύνους, ἐπειδὴ ἐπιτρέπει τὴν ἐξαγωγὴ σὲ ἄμεσο χρόνο εὐαίσθητων συμπερασμάτων καὶ προβλέψεων ἀπὸ δεδομένα τὰ ὁποῖα, ἂν ἐξεταστοῦν ἀπομονωμένα, μπορεῖ νὰ φαίνονται ἀβλαβῆ.
Ἀσφαλῶς, τὰ ἴδια δεδομένα ποὺ ἀγοράζουν οἱ κρατικὲς ὑπηρεσίες πληροφοριῶν εἶναι διαθέσιμα καὶ σὲ ξένες κυβερνήσεις, ἐχθρικὲς ὑπηρεσίες πληροφοριῶν, ἐγκληματικὲς ὀργανώσεις καὶ ἄλλους κακόβουλους δρῶντες.
Στὴ μελέτη ἀναφέρεται χαρακτηριστικὰ ὅτι δημοσιογραφικὴ ἔρευνα κατέδειξε πόσο εὔκολα μποροῦν νὰ ἀγοραστοῦν 3,6 δισεκατομμύρια σημεῖα γεωγραφικοῦ ἐντοπισμοῦ, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦσαν ἑκατομμύρια ἀνθρώπους, μεταξὺ τῶν ὁποίων στρατιωτικοί, στελέχη ὑπηρεσιῶν πληροφοριῶν καὶ ὑψηλόβαθμοι κυβερνητικοὶ ἀξιωματοῦχοι. Οἱ συγγραφεῖς ἐξηγοῦν ὅτι τέτοιου εἴδους δεδομένα μποροῦν νὰ χρησιμοποιηθοῦν γιὰ τὴ δημιουργία λεπτομερῶν προφὶλ μετακινήσεων δεκάδων χιλιάδων στελεχῶν ὑπηρεσιῶν ἀσφαλείας καὶ στρατιωτικῶν, ἀποκαλύπτοντας ὄχι μόνο τὸν τόπο ἐργασίας καὶ κατοικίας τους ἀλλὰ καὶ στοιχεῖα γιὰ τὴν ἐκπαίδευση, τὴν οἰκογενειακὴ κατάσταση καὶ τὰ προσωπικά τους ἐνδιαφέροντα, γεγονὸς ποὺ δημιουργεῖ σοβαροὺς κινδύνους τόσο γιὰ τὴν ἰδιωτικότητα ὅσο καὶ γιὰ τὴν ἐθνικὴ ἀσφάλεια.
Ἡ μελέτη καταλήγει ὅτι ἡ ἀγορὰ ἐμπορικῶν δεδομένων συγκροτεῖ ἕνα παράλληλο σύστημα κρατικῆς ἐπιτήρησης, τὸ ὁποῖο ἀναπτύσσεται στὰ ὅρια ἢ καὶ στὰ κενὰ τῆς ὑφιστάμενης νομοθεσίας. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἕνα σύνολο δεδομένων μπορεῖ νὰ ἀγοραστεῖ νόμιμα στὴν ἰδιωτικὴ ἀγορὰ δὲν σημαίνει ὅτι ἡ κρατικὴ πρόσβαση καὶ ἀξιοποίησή του γιὰ λόγους ἐθνικῆς ἀσφάλειας εἶναι αὐτομάτως νόμιμη.
Defence-point
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου