Ὅποιος ὅμως διαβάσῃ προσεκτικὰ ὄχι μόνον τὸ κυρίως σῶμα τῆς Διακηρύξεως ἀλλὰ κυρίως τὸ Παράρτημα Ι, θὰ διαπιστώσῃ ὅτι τὸ πραγματικὸ ἀντικείμενο τοῦ ἔργου εἶναι πολὺ εὐρύτερο. Δὲν ἀφορᾶ ἁπλῶς τὴν ἔκδοση ἐγγράφων.[2]
Ἡ κρίσιμη φράση εἶναι ὅτι τὸ ἔργο περιλαμβάνει νέο ΟΠΣΕΑ γιὰ ἔντυπα ἀσφαλείας, μαζί μὲ τὴν «Κάρτα Πολίτη» καὶ «συναφεῖς ὑπηρεσίες Ἠλεκτρονικῆς Διακυβερνήσεως». Ἡ ἴδια ἡ Διακήρυξη ὁμιλεῖ γιὰ πλήρη ψηφιοποίηση:... ἠλεκτρονικὴ ὑποβολὴ αἰτήσεων, αὐτοματοποιημένη συλλογὴ δικαιολογητικῶν, διασύνδεση μὲ ὑφιστάμενα συστήματα, συλλογὴ βιομετρικῶν στοιχείων καὶ διαχείριση δεδομένων.
Τὸ πλέον ἀποκαλυπτικὸ σημεῖο εἶναι τὸ Παράρτημα Ι: προβλέπει ρητῶς «Ὑλοποίηση Ψηφιακῆς Ταυτότητος πολιτῶν», ἐθνικὸ σύστημα ἠλεκτρονικῆς αὐθεντικοποιήσεως, συμβατότητα μὲ eIDAS 2.0 καὶ European Digital Identity Regulation, δημιουργία Citizen Identity Hub, ὑποδομὴ πιστοποιητικῶν ἠλεκτρονικῆς ὑπογραφῆς καὶ διασύνδεση μὲ ὑφιστάμενες ὑποδομές.
Οἱ μεγάλες ποσότητες ἐπίσης δὲν δείχνουν ἁπλὴ ἀντικατάσταση ἀστυνομικῶν ταυτοτήτων. Προβλέπονται 6,42 ἐκατ. ἔντυπα ID1 καὶ 1,05 ἐκατ. ID3 στὴν πρώτη τριετία, καὶ ἕως 32,58 ἐκατ. ID1 καὶ 7,15 ἐκατ. ID3 στὴν ἐπόμενη ἑπταετία. Αὐτὰ τὰ νούμερα παραπέμπουν σὲ πολλαπλὰ ἔγγραφα ἀσφαλείας: ταυτότητες, διαβατήρια, ἄδειες καὶ ἄλλα προσωποποιημένα ἔγγραφα, ὄχι μόνον σὲ μία κάρτα ἀνὰ πολίτη.
Τὸ δεύτερο ἀνησυχητικὸ στοιχεῖο εἶναι ὅτι τὰ τεχνικὰ χαρακτηριστικὰ δὲν ἔχουν ὁριστικοποιηθεῖ πλήρως τώρα. Θὰ διαμορφωθοῦν στὴ Β΄ Φάση μέσω ἀνταγωνιστικοῦ διαλόγου, ὅπου οἱ προεπιλεγμένες ἐταιρεῖες θὰ προτείνουν λύσεις, μελέτες καὶ τεχνικὲς παραμέτρους. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι κρίσιμες ἐπιλογὲς γιὰ τὴν ἀρχιτεκτονικὴ τῆς ψηφιακῆς ταυτότητος θὰ ἐπηρεασθοῦν καὶ ἀπὸ τὴν ἀγορά.
Τρίτο σημεῖο: τὸ ἔργο εἶναι ἐνιαῖο, ἀδιάσπαστο καὶ καθολικό, μὲ ἐπίκληση συμβατότητος καὶ διαλειτουργικότητος. Αὐτὸ πρακτικῶς εὐνοεῖ ἕνα κεντρικὸ μοντέλο μεγάλης κλίμακος, ὅπου ὁ πολίτης θὰ συνδέεται μὲ ἐνιαῖες κρατικὲς ψηφιακὲς πύλες ταυτοποιήσεως.
Ἂν «μεταφράσουμε» τώρα τὶς πληροφορίες αὐτὲς σὲ ἀπλουστέρα γλῶσσα, ὡς «Ἔξοδος» θὰ σᾶς λέγαμε τὰ ἑξῆς: Δὲν ἔχουμε ἁπλῶς νέα ταυτότητα. Ἔχουμε μετάβαση ἀπὸ τὸ ἔγγραφο ταυτοποιήσεως στὴν ὑποδομὴ ψηφιακῆς αὐθεντικοποιήσεως τοῦ πολίτου. Ἡ κάρτα εἶναι ἡ ὁρατὴ πλευρά. Τὸ πραγματικὸ ἔργο εἶναι ὁ κόμβος, τὰ βιομετρικά, οἱ διασυνδέσεις, οἱ ἠλεκτρονικὲς ὑπογραφὲς καὶ ἡ δυνατότητα καθολικῆς ψηφιακῆς ταυτοποιήσεως σὲ κράτος καὶ ὑπηρεσίες.
Τὸ ἐρώτημα πλέον δὲν εἶναι μόνον «τί θὰ γράφει ἡ κάρτα». Εἶναι: ποῖος ἐλέγχει τὸν κόμβο, ποῖα δεδομένα περνοῦν ἀπὸ ἐκεῖ, μὲ ποιὲς ἐγγυήσεις, μὲ ποία DPIA (Ἐκτίμηση Ἀντικτύπου σχετικὰ μὲ τὴν Προστασία Δεδομένων), μὲ ποία δημόσια διαβούλευση καὶ μὲ ποία δυνατότητα τοῦ πολίτου νὰ ζῇ χωρὶς ὑποχρεωτικὴ ψηφιακὴ αὐθεντικοποίηση.
Δὲν ἀγοράζουν ἁπλῶς νέες ταυτότητες. Κτίζουν τὸ ψηφιακὸ κράτος τοῦ αὔριο.
Ἀπὸ τὸν Προσωπικὸ Ἀριθμὸ στὸ Citizen Identity Hub: τί πραγματικὰ σχεδιάζεται πίσω ἀπὸ τὶς νέες ταυτότητες
Ἐπὶ χρόνια μᾶς ἔλεγαν ὅτι οἱ νέες ταυτότητες εἶναι ἁπλῶς ἕνα ἀσφαλέστερο ἔγγραφο. Ἕνα καλύτερο δελτίο ταυτότητος. Ἕνα σύγχρονο μέσο ἀναγνωρίσεως.
Σήμερα, ὅμως, ἡ ἰδία ἡ Διακήρυξη τοῦ νέου Ὁλοκληρωμένου Πληροφοριακοῦ Συστήματος Ἐντύπων Ἀσφαλείας (ΟΠΣΕΑ) ἀποκαλύπτει ὅτι τὸ πραγματικὸ σχέδιο εἶναι πολὺ μεγαλύτερο.
Δὲν πρόκειται ἁπλῶς γιὰ κάρτες. Δὲν πρόκειται μόνον γιὰ τσιπ. Δὲν πρόκειται μόνον γιὰ νέα ἔγγραφα. Πρόκειται γιὰ τὴ δημιουργία μιᾶς νέας ἀρχιτεκτονικῆς ψηφιακῆς ταυτότητος, μέσα στὴν ὁποία ὁ πολίτης θὰ ἀναγνωρίζεται, θὰ αὐθεντικοποιεῖται καὶ θὰ συναλλάσσεται ὁλοένα καὶ περισσότερο μέσω ἑνὸς μοναδικοῦ ψηφιακοῦ προφίλ.
Ἡ κάρτα εἶναι τὸ ὁρατὸ μέρος. Τὸ σύστημα εἶναι τὸ ἀόρατο. Καὶ τὸ ἀόρατο εἶναι πάντοτε σημαντικώτερο ἀπὸ τὸ ὁρατό.
Ἡ μεγάλη εἰκόνα ποὺ δὲν συζητεῖται
Ὅσοι περιορίζουν τὴ συζήτηση στὸ ἐρώτημα ἂν ἡ νέα ταυτότητα ἔχει τσιπ ἢ ὄχι, βλέπουν τὸ δένδρο καὶ χάνουν τὸ δάσος.
Τὸ πραγματικὸ ζήτημα εἶναι ὅτι γιὰ πρώτη φορὰ συνδέονται σταδιακῶς: ὁ Προσωπικὸς Ἀριθμός, ἡ ἠλεκτρονικὴ ταυτότητα, τὸ ἐνσωματωμένο τσιπ, τὸ Gov.gr Wallet, τὸ Citizen Identity Hub, οἱ ἠλεκτρονικὲς ὑπογραφές, ἡ διαλειτουργικότητα τῶν μητρώων, τὸ εὐρωπαϊκὸ πλαίσιο eIDAS 2.0 καὶ τὸ Εὐρωπαϊκὸ Ψηφιακὸ Πορτοφόλι Ταυτότητος.
Κάθε ἕνα ἀπὸ αὐτά, ἐξεταζόμενο μόνον του, φαίνεται ἴσως ἀθῷο. Ὅταν ὅμως ἑνωθοῦν, σχηματίζουν ἕνα ἐντελῶς νέο οἰκοσύστημα. Καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι ποὺ ἀποκαλύπτει ἡ Διακήρυξη.
Ὁ Προσωπικὸς Ἀριθμὸς δὲν εἶναι ἕνας ἀκόμη ἀριθμός
Ὁ Προσωπικὸς Ἀριθμὸς παρουσιάσθηκε ὡς ἕνα ἐργαλεῖο ἁπλουστεύσεως.
Στὴν πραγματικότητα ὅμως ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιο τῆς νέας ἀρχιτεκτονικῆς. Δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνας ἀριθμός. Εἶναι ὁ ἀριθμὸς ποὺ προορίζεται νὰ συνδέει μεταξὺ τους ὅλα τὰ κρατικὰ μητρώα. ἈΦΜ. ἈΜΚΑ. Ταυτότητα. Δημοτολόγιο. Ἠλεκτρονικὲς ὑπηρεσίες. Ὁ πολίτης παύει σταδιακῶς νὰ ἐμφανίζεται μὲ διαφορετικοὺς ἀριθμοὺς σὲ διαφορετικὰ συστήματα. Ἀποκτᾷ μία ἐνιαία ψηφιακὴ ταυτότητα ἀναφορᾶς. Καὶ ὁ ἴδιος αὐτὸς ἀριθμὸς ἀποθηκεύεται πλέον καὶ στὸ τσιπ τῆς ταυτότητος.
Τὸ κράτος ἀποκτᾷ ἔτσι, γιὰ πρώτη φορά, ἕνα ἐνιαῖο σημεῖο ἀναφορᾶς γιὰ τὴν ψηφιακὴ ἀναγνώριση κάθε πολίτου.
Τὸ Citizen Identity Hub εἶναι ἡ καρδιὰ τοῦ συστήματος
Τὸ σημαντικώτερο στοιχεῖο τῆς Διακηρύξεως δὲν εἶναι οἱ ταυτότητες.
Εἶναι τὸ Citizen Identity Hub. Ὁ κεντρικὸς κόμβος ταυτοποιήσεως τοῦ πολίτου. Ἐκεῖ βρίσκεται ἡ πραγματικὴ καινοτομία. Καὶ ἐκεῖ βρίσκεται ἐπίσης ὁ πραγματικὸς προβληματισμός. Διότι ὁ κόμβος αὐτὸς δὲν περιορίζεται στὴν ἔκδοση ἐγγράφων. Συνδέεται μὲ αὐθεντικοποίηση, ἠλεκτρονικὲς ὑπογραφές, ἀνταλλαγὴ πληροφοριῶν, ψηφιακὲς ὑπηρεσίες, διαλειτουργικότητα.
Μὲ ἄλλα λόγια: Δὲν σχεδιάζεται μόνον μία νέα ταυτότητα. Σχεδιάζεται τὸ περιβάλλον μέσα στὸ ὁποῖο ἡ ταυτότητα θὰ χρησιμοποιεῖται γιὰ ὅλο καὶ περισσότερες πτυχὲς τῆς ζωῆς.
Ἡ διαλειτουργικότητα: ἡ πλέον ἀθῴα καὶ ἡ πλέον ἐπικίνδυνη λέξη
Ἡ λέξη «διαλειτουργικότητα» ἀκούγεται σὰν μία ἀθῴα τεχνικὴ ἔννοια. Στὴν πραγματικότητα εἶναι βαθύτατα πολιτική.
Τί σημαίνει; Ὅτι διαφορετικὲς βάσεις δεδομένων μποροῦν νὰ ἀναγνωρίζουν τὸ ἴδιο πρόσωπο. Γιὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ ἀπαιτεῖται κοινὸ ἀναγνωριστικό. Καὶ αὐτὸ τὸ κοινὸ ἀναγνωριστικὸ εἶναι πλέον ὁ Προσωπικὸς Ἀριθμός.
Τὸ ἐρώτημα λοιπόν δὲν εἶναι ἂν σήμερα συνδέονται ὅλες οἱ βάσεις. Τὸ ἐρώτημα εἶναι ὅτι πλέον μποροῦν νὰ συνδεθοῦν. Ἡ ὑποδομὴ κτίζεται ἀκριβῶς γιὰ αὐτό.
«Δὲν προβλέπεται σήμερα»
Αὐτὸ εἶναι τὸ συνηθέστερο ἐπιχείρημα πολλῶν ποὺ δὲν θέλουν νὰ βλέπουν τὴν οὐσία ἀλλὰ τὴν ἐπιφάνεια. Καὶ ἴσως τὸ πλέον ἀδύναμο. Διότι κανένα μεγάλο πληροφοριακὸ σύστημα δὲν ξεκίνησε μὲ ὅλες τὶς χρήσεις ποὺ ἀπέκτησε ἀργότερα.
Πρῶτα κτίζεται ἡ ὑποδομή. Μετὰ προστίθενται νέες λειτουργίες. Μετὰ ἐπεκτείνεται τὸ πεδίο ἐφαρμογῆς. Καὶ στὸ τέλος ἡ ἐξαίρεση γίνεται κανόνας.
Σήμερα μᾶς λέγουν: «Δὲν προβλέπεται διασύνδεση μὲ τράπεζες». Αὔριο μπορεῖ νὰ μᾶς ποῦν: «γιὰ λόγους ἀσφαλείας», «γιὰ τὴν καταπολέμηση τῆς ἀπάτης», «γιὰ τὴν καλύτερη ἐξυπηρέτηση τοῦ πολίτου», «γιὰ τὴν προστασία τῶν συναλλαγῶν» εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἐπέκταση διασυνδέσεως καὶ μὲ τὶς τράπεζες κ.ο.κ.
Ὅποιος ἔχει παρακολουθήσει τὴν πορεία τοῦ ψηφιακοῦ μετασχηματισμοῦ, γνωρίζει ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ συνήθης διαδρομή.
Τὸ παράδειγμα ὑπάρχει ἤδη μπροστά μας
Σήμερα πολλοὶ πολῖτες εἰσέρχονται σὲ ὑπηρεσίες τοῦ Δημοσίου μέσω μηχανισμῶν ποὺ συνδέονται μὲ τραπεζικὰ συστήματα ταυτοποιήσεως. Ἄλλες ὑπηρεσίες χρησιμοποιoῦν τὸ TAXISnet. Ἄλλες χρησιμοποιoῦν τὸ Gov.gr Wallet.
Ἡ ἀλληλεπίδραση μεταξὺ διαφορετικῶν οἰκοσυστημάτων ἔχει ἤδη ἀρχίσει. Καὶ θὰ ἐνταθεῖ. Ἡ νέα Διακήρυξη δὲν δημιουργεῖ αὐτὴ τὴν τάση. Τῆς δίδει ὅμως μόνιμη ὑποδομή.
Ὁ μεγάλος κίνδυνος δὲν εἶναι ἡ παρακολούθηση
Πολλοὶ περιορίζουν τὴ συζήτηση στὴν παρακολούθηση. Τὸ πρόβλημα εἶναι βαθύτερο. Ὁ πραγματικὸς κίνδυνος εἶναι ἡ ἐξάρτηση.
Μία κοινωνία στὴν ὁποία ἡ ταυτοποίηση, ἡ πρόσβαση στὶς ὑπηρεσίες, οἱ οἰκονομικὲς συναλλαγές, οἱ διοικητικὲς πράξεις, ἡ σχέση μὲ τὸ κράτος, συγκλίνουν γύρω ἀπὸ μία ἐνιαία ψηφιακὴ ταυτότητα, γίνεται σταδιακῶς μία κοινωνία ὅπου ἡ συμμετοχὴ στὸν δημόσιο βίο προϋποθέτει τὴν ἔνταξη στὸ ψηφιακὸ σύστημα.
Καὶ τότε ἡ ἐλευθερία δὲν χάνεται μὲ μία ἀπαγόρευση. Χάνεται ἐπειδὴ ἡ ἐναλλακτικὴ παύει νὰ ὑπάρχει.
Τὸ ἐρώτημα ποὺ πρέπει νὰ ἀπαντηθεῖ
Δὲν μᾶς ἀρκεῖ νὰ ἀκούμε ὅτι ὅλα αὐτὰ γίνονται «γιὰ τὴν ἐξυπηρέτηση τοῦ πολίτου». Κάθε συγκέντρωση ἐξουσίας στὴν ἱστορία παρουσιάσθηκε ὡς ἐξυπηρέτηση.
Τὸ πραγματικὸ ἐρώτημα εἶναι: Ποῖα ὅρια τίθενται; Ποῖος ἐλέγχει τὸν ἐλεγκτή; Ποῖος ἐγγυᾶται ὅτι ἡ χρήση τοῦ Προσωπικοῦ Ἀριθμοῦ δὲν θὰ ἐπεκτείνεται συνεχῶς;
Ποῖος ἐγγυᾶται ὅτι ἡ διαλειτουργικότητα δὲν θὰ μετατραπεῖ σὲ καθολικὴ διασύνδεση;
Ποῖος ἐγγυᾶται ὅτι τὸ ψηφιακὸ πορτοφόλι δὲν θὰ γίνῃ κάποτε ἡ ἀναγκαία πύλη γιὰ κάθε σημαντικὴ συναλλαγή;
Καὶ τὸ σημαντικώτερο: Ποῖος ἐγγυᾶται ὅτι ὁ πολίτης θὰ μπορεῖ νὰ συνεχίσει νὰ ζῇ καὶ νὰ συναλλάσσεται ὡς ἐλεύθερο πρόσωπο χωρὶς νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἕνα μοναδικὸ ψηφιακὸ ἀναγνωριστικό;
Ἡ «Ἔξοδος» δὲν πολεμᾷ τὴν τεχνολογία
Ἡ Ἔξοδος δὲν φοβᾶται τὴν πρόοδο. Δὲν ἀρνεῖται τὴν τεχνολογία. Δὲν μάχεται τὰ ἠλεκτρονικὰ συστήματα.
Αὐτὸ ποὺ ἀρνεῖται εἶναι ἡ δημιουργία ἑνὸς κόσμου ὅπου ἡ τεχνολογία παύει νὰ ὑπηρετεῖ τὸν ἄνθρωπο καὶ ὁ ἄνθρωπος ἀρχίζει νὰ ὑπηρετεῖ τὴν τεχνολογία.
Αὐτὸ ποὺ ἀμφισβητεῖ εἶναι ἡ λογικὴ ὅτι κάθε τεχνικῶς ἐφικτὸ μέτρο πρέπει καὶ νὰ ἐφαρμοσθεῖ.
Αὐτὸ ποὺ ὑπερασπίζεται εἶναι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀνθρώπου νὰ παραμένῃ πρόσωπο καὶ ὄχι νὰ μετατρέπεται σταδιακῶς σὲ ἕναν ἀριθμὸ μέσα σὲ ἕνα ἀπέραντο δίκτυο διασυνδεδεμένων βάσεων δεδομένων.
Ἡ νέα Διακήρυξη δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνας διαγωνισμὸς προμηθείας. Εἶναι ἕνα παράθυρο στὸ μέλλον ποὺ σχεδιάζεται. Καὶ ἀκριβῶς γι’ αὐτὸ πρέπει νὰ τὴ διαβάσουμε προσεκτικά. Πολὺ πιὸ προσεκτικὰ ἀπ’ ὅσο θὰ ἤθελαν ὅσοι ἐπιμένουν νὰ ὁμιλοῦν μόνον γιὰ μία νέα πλαστικὴ κάρτα.
Ἡ Κυβέρνηση καὶ τὸ Ὑπουργεῖο Προστασίας τοῦ Πολίτου πρέπει νὰ ἀπαντήσουν στὰ ἑξῆς ἐρωτήματα:
• Ποῖο ἀκριβῶς θὰ εἶναι τὸ πρωτεύον ἀναγνωριστικὸ τοῦ Citizen Identity Hub;
• Θὰ χρησιμοποιεῖται ὁ Π.Α.;
• Ποῖα δεδομένα θὰ συσχετίζονται μέσω αὐτοῦ;
• Ἔχει δημοσιευθεῖ DPIA κατὰ τὸ ἄρθρο 35 τοῦ GDPR;
• Ποῖος θὰ ἔχει πρόσβαση στὶς διαλειτουργικὲς ἀναζητήσεις;
• Θὰ ὑπάρχει δυνατότητα χρήσεως δημοσίων ὑπηρεσιῶν χωρὶς ψηφιακὴ αὐθεντικοποίηση;
• Ποῖα ὅρια τίθενται γιὰ μελλοντικὴ ἐπέκταση πρὸς τὸν ἰδιωτικὸ τομέα;
Ὡς πολῖτες ἔχουμε δικαίωμα καὶ ὑποχρέωση νὰ ζητήσουμε ἀπὸ τὰ κόμματα καὶ τοὺς πολιτικοὺς νὰ λάβουν ἄμεσα θέση. Νὰ πιέσουν τὴν Κυβέρνηση νὰ ἀπαντήσει.
Δηλώνουμε καθαρά: Ὅποιο κόμμα καὶ πολιτικὸς δὲν εἶναι κατὰ τῆς ὑποχρεωτικότητος τῆς ψηφιοποιήσεως τῆς ταυτοποιήσεώς μας καὶ ὄχι μόνον, θὰ τὸ μαυρίσουμε!
[1] https://ppf.growthfund.gr/procurement/diakiryxi-a%CE%84-fasis-prosklisi-ekdilosis-endiaferontos-ilektronikou-diethnous-diagonismou-me-ti-diadikasia-tou-antagonistikou-dialogou-gia-tin-promitheia-neou-olokliromenou-pliroforiakou-syst/
[2] Σχετικό το άρθρο του Θανάση Κουκάκη, εδώ: https://www.dnews.gr/eidhseis/market-maven/591023/ta-mystika-tou-diagonismoy-gia-tis-nees-taftotites-i-aeon-acquisition-i-corp-kai-to-deadline-tis-14is-avgoystou-i-lavipharm-i-hellas-direct-kai-i-diorganosi-tou-government-borrowers-forum-to-2027-apo-tin-ellada
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου