Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία τοῦ π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στὰ πλαίσια τῆς ἑρμηνείας ποὺ ἔγινε στὸ κήρυγμα τῆς Κυριακῆς 22 Φεβρουαρίου τοῦ 2004.
Τὸ ἠχητικὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν ὁμιλία - σὲ mp3 ἐδῶ
Ἡ περικοπὴ ποὺ ἀκούστηκε πρὶν ἀπὸ λίγο ἐπελέγη ἀπὸ τοὺς ἁγίους καὶ θεοφόρους Πατέρες ποὺ ἔταξαν αὐτὰ νὰ ἀναγιγνώσκονται ὅταν πρέπει. Ἐπελέγη μὲ πολὺ βαθιὲς προοπτικές, καὶ παρ' ὅλο ποὺ εἶναι μιὰ λιτὴ περικοπή, εὔκολα κατανοητὴ στὸν ἀκροατὴ μέσα ἀπὸ τὶς ἐξωτερικὲς δομές της, οὐσιαστικὰ χαράσσει μιὰ πολὺ βαθιὰ προοπτικὴ τῆς ὀρθόδοξης θεραπευτικῆς τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ ὁδηγεῖται ἀπὸ τὴν κατάσταση τὴν ἔξω-παραδείσια πρὸς τὸν χῶρο τῶν ἀναστημένων τοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦ παραδείσου.
Εἶναι μιὰ ὁλόκληρη πορεία ἡ πορεία τῆς Σαρακοστῆς, ὅπου συμβολικὰ μέσα στὴν πορεία τῶν ἡμερῶν αὐτῶν ὁδηγούμεθα ἀπὸ τὴν ἐμπειρία τοῦ χαμένου... παραδείσου στὴν ἐμπειρία τοῦ Χριστοῦ καί, διὰ τοῦ Χριστοῦ, [στὴν ἐμπειρία] τοῦ παραδείσου. Αὐτὸ χρειάζεται μιὰ βαθιὰ θεραπευτικὴ καὶ μιὰ πορεία θεραπευτικῆς, ὅπως γίνεται σὲ κάθε θεραπεία τῶν δεδομένων τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος. Ἐδῶ λοιπὸν τὸ κείμενο αὐτό, μὲ δύο οὐσιαστικὲς προτάσεις καὶ μιὰ προσθήκη τρίτη, ποὺ ἀφορᾶ ἀκριβῶς τὴν ἔκφραση τῆς ἐμπειρίας αὐτῆς τῆς θεραπευτικῆς, αὐτὸ τὸ ἀναλύει.
Κοιτᾶξτε, οἱ προτάσεις ποὺ ἀκούσαμε φαίνονται μάλιστα ἀνεξάρτητες καὶ ἀσυναρτήτως τοποθετημένες· εἶναι σπουδαῖες ἀρετὲς μέν, ἀλλὰ φαίνεται ποὺ εἶναι ἡ μιὰ κολλημένη πάνω στὴν ἄλλη. Πρῶτα μιλοῦσε γιὰ τὸ ἂν ἀφήνουμε τὰ παραπτώματα τῶν ἄλλων - μεγάλη ἀρετή, ἂν συγχωροῦμε. Μετὰ μιλοῦσε ἂν πρέπει νὰ φαινόμαστε ἢ νὰ μὴ φαινόμαστε ποὺ νηστεύουμε - μεγάλη ἀρετή, ἀλλὰ τί σχέση ἔχουμε μὲ τὸ ἄλλο; Καὶ μετὰ λέει «μὴ θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς» - μεγάλη ἀρετή, ἀλλὰ τί σχέση τὸ ἕνα μὲ τὸ ἄλλο;
Γιατί συμπληρωματικά τὸ ἕνα ἔρχεται νὰ ἀκολουθεῖ τὸ ἄλλο. Καὶ ἐπειδὴ εἶναι λόγος τοῦ Χριστοῦ μας, τίποτε δὲν εἶναι τυχαῖο καὶ ὅλα ἔχουν μιὰ βαθιὰ ἐσωτερικὴ σοφία. Κοιτᾶξτε λοιπὸν τὸ κάλλος αὐτῶν τῶν δεδομένων, τῶν προτάσεων, καὶ τί σχέση ἔχουν μεταξύ τους, δηλαδὴ πῶς εἶναι πορεία θεραπευτική.
Τὸ πρῶτο μέγεθος ἤτανε νὰ ἀφήνετε τὰ παραπτώματα τῶν ἄλλων. Γιὰ νὰ μπορεῖς νὰ ἀφήσεις τὰ παραπτώματα τῶν ἄλλων πρέπει νὰ κάνεις μιὰ ἔξοδο. Καὶ εἶναι πραγματικά, στὰ ἀνθρώπινα μέτρα, εἰδικὰ τὰ μεταπτωτικά, πολὺ δύσκολο, ἔτσι νὰ τὸ πῶ ἁπλᾶ. νὰ συγχωρήσεις αὐτὸν ποὺ σὲ ἀδίκησε ἢ ἔκανε κάτι κακὸ γιὰ σένα. Γιατί ἡ πτώση ἀκριβῶς, ἐπειδὴ κλείνει τὸν ἄνθρωπο στὸ ἐγὼ καὶ στὸν ἑαυτό του, γιὰ νὰ ξεπεραστεῖ ἡ πτώση ἔχει μιὰ πολὺ σκληρὴ δουλειά. Εἶναι ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὰ κλεισμένα δικαιώματά μας, ἀπὸ τὶς ἀπαιτήσεις μας, ποὺ εἶναι καὶ δίκαια κατὰ τὰ μέτρα τοῦ κόσμου. Καὶ ὅπου καὶ νὰ τὸ ποῦμε θὰ βροῦμε τὸ δίκαιό μας. Ἀλλὰ ἐδῶ εἶναι μιὰ ἄλλη ἱστορία: εἶναι ἡ καρδιὰ ποὺ κλείνεται καὶ ὅ, τί κλείνεται πεθαίνει. Καὶ ὅ,τι κλείνεται δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει. Καὶ ὅ, τί κλείνεται δὲν μπορεῖ νὰ ἀνασάνει. Δὲν εἶναι πιὰ τὸ δίκαιο ὅπως τὸ ἀξιολογεῖ ὁ κόσμος, μὲ λογικὲς ἐκφράσεις καὶ δίκαιες ἐκφράσεις. Ἀλλὰ εἶναι τί ἀρρώστια λειτουργεῖ μέσα μου μέσα ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἀδικία. Ὅπου κλείνομαι ἐγὼ καὶ δὲν μπορῶ πιὰ νὰ ἀφήσω νὰ κάνω αὐτὴ τὴν ἔξοδο. Νὰ λοιπὸν αὐτὸ τὸ ἄνοιγμα, αὐτὸ τὸ ὅτι ἀφήνω, πέρα ἀπὸ ἄλλο κόστος, πέρα ἀπὸ αὐτὸ ποὺ λέμε ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια καὶ τὰ λοιπά. Αὐτὰ σπάζουν ὅλα. Γιατί στὸ βάθος κρύβεται ἡ θεραπευτικὴ τῆς καρδιᾶς. Ἂν σταθῶ στὴν ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια καὶ στὴν καταξίωση τῶν ἐξωτερικῶν κανόνων τοῦ δικαίου, θὰ βρῶ τὸ δίκαιό μου καὶ θὰ εἶμαι δικαιωμένος καὶ θὰ ἔχω πρόσωπο στὴν κοινωνία. Ἀλλὰ μέσα μου θὰ εἶμαι κατεστραμμένος. Αὐτὸ τὸ «ἀφίημι», εἶναι μιὰ πολὺ βαθιὰ τομή. Ἀλλὰ δὲν σκέφτομαι τὸ ὁτιδήποτε λέγεται «ἀξιοπρεπὲς» κατὰ τὴν ἠθικὴ τοῦ κόσμου. Ἀλλὰ σκέφτομαι πῶς θεραπεύομαι καὶ ταυτόχρονα θεραπεύω. Προσέξτε, ποτὲ δὲν εἶναι ἐγωκεντρικὴ ἡ θεραπευτικὴ τῆς ὀρθοδοξίας, «νὰ θεραπευτῶ ἐγώ». Εἶναι πάντοτε κοινοτική, εἶναι πάντοτε κοινωνική. Καὶ θεραπεύομαι ἐγὼ ἐν Χριστῷ καὶ μετά, διὰ τῆς τεθεραπευμένης παρουσίας μου, ὅλη ἡ κοινότητα θεραπεύεται. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτο μέγεθος. Εἶναι τὸ μέγεθος τοῦ ἀνοίγματος, τῆς ἐξόδου.
Τὸ δεύτερο μέγεθος ἔχει μιὰ ἄλλη, ἀντίστροφη πορεία, προτείνει σὲ κλείσιμο. Λέει νὰ μὴν φαινόμαστε καὶ λέει «ἵνα μὴ φανῶσι» τὰ πρόσωπα αὐτῶν. Εἶναι μιὰ ἄλλη θεραπευτική, εἶναι τὸ μέγεθος πού, ἐνῷ κλεινόμαστε καὶ δὲν συγχωροῦμε, ἀνοιγόμαστε γιὰ νὰ προβληθοῦμε. Κάνουμε αὐτοπροβολή, φαινόμαστε - εἶναι τὸ λάθος ἄνοιγμα, ἡ λάθος ἔξοδος ἐδῶ. Καὶ ἔρχεται ὁ Χριστὸς νὰ ἀνατρέψει τώρα τὴν πορεία του. Πρὶν ἀνοιγόμαστε γιὰ νὰ θεραπευτοῦμε. Ἐδῶ κλεινόμαστε γιὰ νὰ θεραπευτοῦμε: «ἵνα μὴ φανῶσι» τὰ πρόσωπα αὐτῶν. Γιατί εἶναι ὑποκριταὶ κατὰ τὰ ἄλλα. Καὶ βλέπετε τὴν ἰσορροπία. Ἡ ἰσορροπία τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ ἄνοιγμα πρὸς τὸν ἄλλο. Καὶ ἡ βαθιὰ δουλειὰ ποὺ γίνεται μέσα στὴν καρδιά, «ἵνα μὴ φανῶσι». Καὶ αὐτὴ ἡ μὴ φανέρωση πιὰ ἀναπαύει τὸν ἄλλο πρῶτα πρῶτα. Ἐπειδὴ ἀκριβῶς μὲ ἕνα διογκωτικὸ τρόπο καὶ ἐγωκεντρικὸ τρόπο καθυποβάλλω τὸν ἄλλο (μὲ ὁποιεσδήποτε δικές μου, ἔστω διαφημιστικὲς ἢ καθηλωτικὲς ἐκφράσεις). Αὐτὸ τὸ φαινομενικὸ κλείσιμο εἶναι θεραπευτικὸ πρὸς τὸν ἄλλο. Ἀκόμη καὶ ἡ σιωπὴ τῆς προβολῆς εἶναι θεραπευτικὴ γιὰ τὸν ἄλλο. Καὶ βλέπετε δύο τομὲς οὐσιαστικές. Ἐνῷ ἐμεῖς καὶ τὰ δύο τὰ κάνουμε ἀνάποδα. Ἀνοιγόμαστε λάθος καὶ κλεινόμαστε λάθος.
Καὶ ὁ Χριστὸς ἀνατρέπει. Καὶ πιά, ὡς καρπὸς αὐτῆς τῆς ἰσορροπίας, αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου τοῦ θεραπευμένου - ὄχι τοῦ ἰσορροπημένου, ὁ χριστιανὸς δὲν εἶναι ἰσορροπημένος, εἶναι χριστοειδής, αὐτὴ ἡ λέξη ἀφορᾶ μονάχα τὰ ἀνθρώπινα μεγέθη, εἶναι χριστοειδής, εἶναι μιὰ ἄλλη ἰσορροπία ποὺ δὲν πιάνεται, εἶναι μυστήριο· ἀλλὰ οὔτε τὴν διαγράφουμε σὲ δυὸ γραμμές - καὶ ὡς ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς χριστοειδοῦς, τῆς χριστολογικῆς ἰσορροπίας πιά, ὁ ἄνθρωπος, ὄχι δὲν θησαυρίζει ἐπὶ τῆς γῆς, δὲν μ-π-ὁ-ρ-ε-ἴ νὰ θησαυρίζει ἐπὶ τῆς γῆς! Γιατί, ἐπειδὴ γίνεται ἀκριβῶς χριστοειδὴς καὶ ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἀπὸ τὸν Χριστὸ ἐξαρτᾶται καὶ στὸν Χριστὸ προσκολλᾶται, δὲν μπορεῖ νὰ προσκολληθεῖ σὲ τίποτε. Εἶναι ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ἰσορροπίας ἐξόδου καὶ μαζέματος πρὸς τὰ ἔξω καὶ πρὸς τὰ μέσα. Καὶ τότε πιὰ ἄν, παρόλη αὐτὴ τὴν πορεία, ἀρχίσεις καὶ προσκολληθεὶς σὲ ἄλλα πράγματα, ὅλα τὰ ἄλλα καταστράφηκαν.
Καὶ βλέπετε, αὐτὴ ἡ τομή, τὸ «μὴ θησαυρίζετε» δὲν εἶναι ἁπλῶς μιὰ πρόταση μὴ κεφαλαιοκρατίας ἢ κεφαλαιοκρατίας, ξεπερνάει καὶ τὴν ἀξιολόγηση τῶν κοσμικῶν συστημάτων· γιατί καὶ οἱ δύο ἀπόψεις μπορεῖ νὰ ὁδηγήσουν στὴν καταστροφὴ τὸν ἄνθρωπο. Ἐδῶ γίνεται μιὰ ἔξοδος καὶ ἀπὸ τὰ δύο συστήματα. Καὶ ταυτόχρονα ὁ ἄνθρωπος, ἐπειδὴ εἶναι πρὸς τὸν Χριστὸ στραμμένος, δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι σὲ τίποτε ἄλλο στραμμένος. Καὶ αὐτὴ εἶναι οὐσιαστικὰ ἡ τελικὴ ἔκφραση καὶ ὁ τελικὸς βηματισμὸς αὐτῆς τῆς θεραπευτικῆς τοῦ ἀνθρώπου· ποὺ ἔχασε τὸν παράδεισο, γιατί ἀκριβῶς ἔκανε λάθος πορεία των πράγματων καὶ πορεύεται πιὰ πρὸς τὸν παράδεισο, ἀλλὰ ὄχι «στὸν παράδεισο», πορεύεται στὸν Χριστὸ γιὰ νὰ βρεῖ τὸν παράδεισο. Δὲν ὑπάρχουν ἄλλοι παράδεισοι, χωρὶς νὰ ὑπάρχει ὁ Χριστός. Ἀλλὰ ἐμεῖς, ζῶντες χριστοειδὼς καὶ ἐξασφαλίζοντας αὐτὲς τὶς θεραπευτικὲς ἰσορροπίες καὶ τελικὰ μὴ προσκολλώμενοι σὲ τίποτε ἀλλὰ σεβόμενοι καὶ τιμῶντας τὰ πάντα, ὁδηγούμεθα στὸν Χριστό.
Αὐτὴ εἶναι ἡ πορεία τῆς Σαρακοστῆς ποὺ ἀρχίζει. Οἱ πενῆντα μέρες ποὺ θὰ ἀκολουθήσουν εἶναι πολὺ λίγες γιὰ νὰ γίνει ἡ μεταμόρφωση τῆς καρδιᾶς. Ἀλλὰ ταυτόχρονα οἱ πενῆντα μέρες εἶναι καὶ πάρα πολλὲς γιὰ νὰ γίνει ἡ μεταμόρφωση τῆς καρδιᾶς. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ἅλμα ποὺ κάνεις καὶ ἀπὸ τὴν τόλμη ποὺ ἔχεις. Καὶ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ πόσο ἐμπιστεύεσαι τὸν Χριστό. Ἂν δὲν Τὸν ἐμπιστεύεσαι, μπορεῖ νὰ χρειαστοῦν πενῆντα χρόνια καὶ καθόλου νὰ μὴν γίνει τίποτα. Ἂν Τὸν ἐμπιστεύεσαι μπορεῖ νὰ χρειαστοῦν καὶ πέντε ὧρες.
Καλὴ Σαρακοστὴ λοιπόν!
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Εἶναι μιὰ ὁλόκληρη πορεία ἡ πορεία τῆς Σαρακοστῆς, ὅπου συμβολικὰ μέσα στὴν πορεία τῶν ἡμερῶν αὐτῶν ὁδηγούμεθα ἀπὸ τὴν ἐμπειρία τοῦ χαμένου... παραδείσου στὴν ἐμπειρία τοῦ Χριστοῦ καί, διὰ τοῦ Χριστοῦ, [στὴν ἐμπειρία] τοῦ παραδείσου. Αὐτὸ χρειάζεται μιὰ βαθιὰ θεραπευτικὴ καὶ μιὰ πορεία θεραπευτικῆς, ὅπως γίνεται σὲ κάθε θεραπεία τῶν δεδομένων τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος. Ἐδῶ λοιπὸν τὸ κείμενο αὐτό, μὲ δύο οὐσιαστικὲς προτάσεις καὶ μιὰ προσθήκη τρίτη, ποὺ ἀφορᾶ ἀκριβῶς τὴν ἔκφραση τῆς ἐμπειρίας αὐτῆς τῆς θεραπευτικῆς, αὐτὸ τὸ ἀναλύει.
Κοιτᾶξτε, οἱ προτάσεις ποὺ ἀκούσαμε φαίνονται μάλιστα ἀνεξάρτητες καὶ ἀσυναρτήτως τοποθετημένες· εἶναι σπουδαῖες ἀρετὲς μέν, ἀλλὰ φαίνεται ποὺ εἶναι ἡ μιὰ κολλημένη πάνω στὴν ἄλλη. Πρῶτα μιλοῦσε γιὰ τὸ ἂν ἀφήνουμε τὰ παραπτώματα τῶν ἄλλων - μεγάλη ἀρετή, ἂν συγχωροῦμε. Μετὰ μιλοῦσε ἂν πρέπει νὰ φαινόμαστε ἢ νὰ μὴ φαινόμαστε ποὺ νηστεύουμε - μεγάλη ἀρετή, ἀλλὰ τί σχέση ἔχουμε μὲ τὸ ἄλλο; Καὶ μετὰ λέει «μὴ θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς» - μεγάλη ἀρετή, ἀλλὰ τί σχέση τὸ ἕνα μὲ τὸ ἄλλο;
Γιατί συμπληρωματικά τὸ ἕνα ἔρχεται νὰ ἀκολουθεῖ τὸ ἄλλο. Καὶ ἐπειδὴ εἶναι λόγος τοῦ Χριστοῦ μας, τίποτε δὲν εἶναι τυχαῖο καὶ ὅλα ἔχουν μιὰ βαθιὰ ἐσωτερικὴ σοφία. Κοιτᾶξτε λοιπὸν τὸ κάλλος αὐτῶν τῶν δεδομένων, τῶν προτάσεων, καὶ τί σχέση ἔχουν μεταξύ τους, δηλαδὴ πῶς εἶναι πορεία θεραπευτική.
Τὸ πρῶτο μέγεθος ἤτανε νὰ ἀφήνετε τὰ παραπτώματα τῶν ἄλλων. Γιὰ νὰ μπορεῖς νὰ ἀφήσεις τὰ παραπτώματα τῶν ἄλλων πρέπει νὰ κάνεις μιὰ ἔξοδο. Καὶ εἶναι πραγματικά, στὰ ἀνθρώπινα μέτρα, εἰδικὰ τὰ μεταπτωτικά, πολὺ δύσκολο, ἔτσι νὰ τὸ πῶ ἁπλᾶ. νὰ συγχωρήσεις αὐτὸν ποὺ σὲ ἀδίκησε ἢ ἔκανε κάτι κακὸ γιὰ σένα. Γιατί ἡ πτώση ἀκριβῶς, ἐπειδὴ κλείνει τὸν ἄνθρωπο στὸ ἐγὼ καὶ στὸν ἑαυτό του, γιὰ νὰ ξεπεραστεῖ ἡ πτώση ἔχει μιὰ πολὺ σκληρὴ δουλειά. Εἶναι ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὰ κλεισμένα δικαιώματά μας, ἀπὸ τὶς ἀπαιτήσεις μας, ποὺ εἶναι καὶ δίκαια κατὰ τὰ μέτρα τοῦ κόσμου. Καὶ ὅπου καὶ νὰ τὸ ποῦμε θὰ βροῦμε τὸ δίκαιό μας. Ἀλλὰ ἐδῶ εἶναι μιὰ ἄλλη ἱστορία: εἶναι ἡ καρδιὰ ποὺ κλείνεται καὶ ὅ, τί κλείνεται πεθαίνει. Καὶ ὅ,τι κλείνεται δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει. Καὶ ὅ, τί κλείνεται δὲν μπορεῖ νὰ ἀνασάνει. Δὲν εἶναι πιὰ τὸ δίκαιο ὅπως τὸ ἀξιολογεῖ ὁ κόσμος, μὲ λογικὲς ἐκφράσεις καὶ δίκαιες ἐκφράσεις. Ἀλλὰ εἶναι τί ἀρρώστια λειτουργεῖ μέσα μου μέσα ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἀδικία. Ὅπου κλείνομαι ἐγὼ καὶ δὲν μπορῶ πιὰ νὰ ἀφήσω νὰ κάνω αὐτὴ τὴν ἔξοδο. Νὰ λοιπὸν αὐτὸ τὸ ἄνοιγμα, αὐτὸ τὸ ὅτι ἀφήνω, πέρα ἀπὸ ἄλλο κόστος, πέρα ἀπὸ αὐτὸ ποὺ λέμε ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια καὶ τὰ λοιπά. Αὐτὰ σπάζουν ὅλα. Γιατί στὸ βάθος κρύβεται ἡ θεραπευτικὴ τῆς καρδιᾶς. Ἂν σταθῶ στὴν ἀνθρώπινη ἀξιοπρέπεια καὶ στὴν καταξίωση τῶν ἐξωτερικῶν κανόνων τοῦ δικαίου, θὰ βρῶ τὸ δίκαιό μου καὶ θὰ εἶμαι δικαιωμένος καὶ θὰ ἔχω πρόσωπο στὴν κοινωνία. Ἀλλὰ μέσα μου θὰ εἶμαι κατεστραμμένος. Αὐτὸ τὸ «ἀφίημι», εἶναι μιὰ πολὺ βαθιὰ τομή. Ἀλλὰ δὲν σκέφτομαι τὸ ὁτιδήποτε λέγεται «ἀξιοπρεπὲς» κατὰ τὴν ἠθικὴ τοῦ κόσμου. Ἀλλὰ σκέφτομαι πῶς θεραπεύομαι καὶ ταυτόχρονα θεραπεύω. Προσέξτε, ποτὲ δὲν εἶναι ἐγωκεντρικὴ ἡ θεραπευτικὴ τῆς ὀρθοδοξίας, «νὰ θεραπευτῶ ἐγώ». Εἶναι πάντοτε κοινοτική, εἶναι πάντοτε κοινωνική. Καὶ θεραπεύομαι ἐγὼ ἐν Χριστῷ καὶ μετά, διὰ τῆς τεθεραπευμένης παρουσίας μου, ὅλη ἡ κοινότητα θεραπεύεται. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτο μέγεθος. Εἶναι τὸ μέγεθος τοῦ ἀνοίγματος, τῆς ἐξόδου.
Τὸ δεύτερο μέγεθος ἔχει μιὰ ἄλλη, ἀντίστροφη πορεία, προτείνει σὲ κλείσιμο. Λέει νὰ μὴν φαινόμαστε καὶ λέει «ἵνα μὴ φανῶσι» τὰ πρόσωπα αὐτῶν. Εἶναι μιὰ ἄλλη θεραπευτική, εἶναι τὸ μέγεθος πού, ἐνῷ κλεινόμαστε καὶ δὲν συγχωροῦμε, ἀνοιγόμαστε γιὰ νὰ προβληθοῦμε. Κάνουμε αὐτοπροβολή, φαινόμαστε - εἶναι τὸ λάθος ἄνοιγμα, ἡ λάθος ἔξοδος ἐδῶ. Καὶ ἔρχεται ὁ Χριστὸς νὰ ἀνατρέψει τώρα τὴν πορεία του. Πρὶν ἀνοιγόμαστε γιὰ νὰ θεραπευτοῦμε. Ἐδῶ κλεινόμαστε γιὰ νὰ θεραπευτοῦμε: «ἵνα μὴ φανῶσι» τὰ πρόσωπα αὐτῶν. Γιατί εἶναι ὑποκριταὶ κατὰ τὰ ἄλλα. Καὶ βλέπετε τὴν ἰσορροπία. Ἡ ἰσορροπία τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ ἄνοιγμα πρὸς τὸν ἄλλο. Καὶ ἡ βαθιὰ δουλειὰ ποὺ γίνεται μέσα στὴν καρδιά, «ἵνα μὴ φανῶσι». Καὶ αὐτὴ ἡ μὴ φανέρωση πιὰ ἀναπαύει τὸν ἄλλο πρῶτα πρῶτα. Ἐπειδὴ ἀκριβῶς μὲ ἕνα διογκωτικὸ τρόπο καὶ ἐγωκεντρικὸ τρόπο καθυποβάλλω τὸν ἄλλο (μὲ ὁποιεσδήποτε δικές μου, ἔστω διαφημιστικὲς ἢ καθηλωτικὲς ἐκφράσεις). Αὐτὸ τὸ φαινομενικὸ κλείσιμο εἶναι θεραπευτικὸ πρὸς τὸν ἄλλο. Ἀκόμη καὶ ἡ σιωπὴ τῆς προβολῆς εἶναι θεραπευτικὴ γιὰ τὸν ἄλλο. Καὶ βλέπετε δύο τομὲς οὐσιαστικές. Ἐνῷ ἐμεῖς καὶ τὰ δύο τὰ κάνουμε ἀνάποδα. Ἀνοιγόμαστε λάθος καὶ κλεινόμαστε λάθος.
Καὶ ὁ Χριστὸς ἀνατρέπει. Καὶ πιά, ὡς καρπὸς αὐτῆς τῆς ἰσορροπίας, αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου τοῦ θεραπευμένου - ὄχι τοῦ ἰσορροπημένου, ὁ χριστιανὸς δὲν εἶναι ἰσορροπημένος, εἶναι χριστοειδής, αὐτὴ ἡ λέξη ἀφορᾶ μονάχα τὰ ἀνθρώπινα μεγέθη, εἶναι χριστοειδής, εἶναι μιὰ ἄλλη ἰσορροπία ποὺ δὲν πιάνεται, εἶναι μυστήριο· ἀλλὰ οὔτε τὴν διαγράφουμε σὲ δυὸ γραμμές - καὶ ὡς ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς χριστοειδοῦς, τῆς χριστολογικῆς ἰσορροπίας πιά, ὁ ἄνθρωπος, ὄχι δὲν θησαυρίζει ἐπὶ τῆς γῆς, δὲν μ-π-ὁ-ρ-ε-ἴ νὰ θησαυρίζει ἐπὶ τῆς γῆς! Γιατί, ἐπειδὴ γίνεται ἀκριβῶς χριστοειδὴς καὶ ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἀπὸ τὸν Χριστὸ ἐξαρτᾶται καὶ στὸν Χριστὸ προσκολλᾶται, δὲν μπορεῖ νὰ προσκολληθεῖ σὲ τίποτε. Εἶναι ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ἰσορροπίας ἐξόδου καὶ μαζέματος πρὸς τὰ ἔξω καὶ πρὸς τὰ μέσα. Καὶ τότε πιὰ ἄν, παρόλη αὐτὴ τὴν πορεία, ἀρχίσεις καὶ προσκολληθεὶς σὲ ἄλλα πράγματα, ὅλα τὰ ἄλλα καταστράφηκαν.
Καὶ βλέπετε, αὐτὴ ἡ τομή, τὸ «μὴ θησαυρίζετε» δὲν εἶναι ἁπλῶς μιὰ πρόταση μὴ κεφαλαιοκρατίας ἢ κεφαλαιοκρατίας, ξεπερνάει καὶ τὴν ἀξιολόγηση τῶν κοσμικῶν συστημάτων· γιατί καὶ οἱ δύο ἀπόψεις μπορεῖ νὰ ὁδηγήσουν στὴν καταστροφὴ τὸν ἄνθρωπο. Ἐδῶ γίνεται μιὰ ἔξοδος καὶ ἀπὸ τὰ δύο συστήματα. Καὶ ταυτόχρονα ὁ ἄνθρωπος, ἐπειδὴ εἶναι πρὸς τὸν Χριστὸ στραμμένος, δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι σὲ τίποτε ἄλλο στραμμένος. Καὶ αὐτὴ εἶναι οὐσιαστικὰ ἡ τελικὴ ἔκφραση καὶ ὁ τελικὸς βηματισμὸς αὐτῆς τῆς θεραπευτικῆς τοῦ ἀνθρώπου· ποὺ ἔχασε τὸν παράδεισο, γιατί ἀκριβῶς ἔκανε λάθος πορεία των πράγματων καὶ πορεύεται πιὰ πρὸς τὸν παράδεισο, ἀλλὰ ὄχι «στὸν παράδεισο», πορεύεται στὸν Χριστὸ γιὰ νὰ βρεῖ τὸν παράδεισο. Δὲν ὑπάρχουν ἄλλοι παράδεισοι, χωρὶς νὰ ὑπάρχει ὁ Χριστός. Ἀλλὰ ἐμεῖς, ζῶντες χριστοειδὼς καὶ ἐξασφαλίζοντας αὐτὲς τὶς θεραπευτικὲς ἰσορροπίες καὶ τελικὰ μὴ προσκολλώμενοι σὲ τίποτε ἀλλὰ σεβόμενοι καὶ τιμῶντας τὰ πάντα, ὁδηγούμεθα στὸν Χριστό.
Αὐτὴ εἶναι ἡ πορεία τῆς Σαρακοστῆς ποὺ ἀρχίζει. Οἱ πενῆντα μέρες ποὺ θὰ ἀκολουθήσουν εἶναι πολὺ λίγες γιὰ νὰ γίνει ἡ μεταμόρφωση τῆς καρδιᾶς. Ἀλλὰ ταυτόχρονα οἱ πενῆντα μέρες εἶναι καὶ πάρα πολλὲς γιὰ νὰ γίνει ἡ μεταμόρφωση τῆς καρδιᾶς. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ ἅλμα ποὺ κάνεις καὶ ἀπὸ τὴν τόλμη ποὺ ἔχεις. Καὶ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ πόσο ἐμπιστεύεσαι τὸν Χριστό. Ἂν δὲν Τὸν ἐμπιστεύεσαι, μπορεῖ νὰ χρειαστοῦν πενῆντα χρόνια καὶ καθόλου νὰ μὴν γίνει τίποτα. Ἂν Τὸν ἐμπιστεύεσαι μπορεῖ νὰ χρειαστοῦν καὶ πέντε ὧρες.
Καλὴ Σαρακοστὴ λοιπόν!
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου