Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία τοῦ π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στὰ πλαίσια τῆς ἑρμηνείας ποὺ ἔγινε στὸ κήρυγμα τῆς Κυριακῆς 30 Μαρτίου τοῦ 1997.
Τὸ ἠχητικὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν ὁμιλία - σὲ mp3 ἐδῶ
Ὁ Σταυρὸς παραμένει πάντοτε ἕνα μυστήριο. Ἀλλά, ὅπως τὰ μυστήρια, εἶναι καὶ αὐτὸς μυστήριο ἀποκαλυπτόμενο. Δηλαδή, δὲν μποροῦμε νὰ πιάσουμε σὲ ὅλη τὴν πληρότητα τὸ βάθος του, ἀλλὰ ἀφοῦ ὁ Χριστὸς ἔτσι τὸ ἐπέτρεψε, πιάνουμε καὶ κάτι ἀπὸ αὐτὸ τὸ βάθος του. Καὶ γιὰ νὰ μποροῦμε νὰ προσδιορίσουμε ὅσο πιὸ καλὰ αὐτὸ ποὺ μπορεῖ νὰ προσδιορίσει ἡ ἀνθρώπινη διάνοια, δὲν ἔχουμε παρὰ νὰ ποῦμε δύο πράγματα. Πρῶτα, ἀφοῦ ὁ Πανάγαθος Θεὸς αὐτὸν τὸν τρόπο διάλεξε γιὰ τὴν δική μας σωτηρία καὶ γιὰ νὰ ἐκφράσει τὴν ἀγάπη Του, εἶναι ἡ καλύτερη θεραπευτικὴ γιὰ τὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων. Καὶ ἂν θέλουμε νὰ ὁρίσουμε τὰ μέτρα αὐτῆς τῆς θεραπευτικῆς - ἀφοῦ εἶναι ἡ μοναδικὴ μέθοδος - πρέπει νὰ ἀκούσουμε πάλι... Ἐκεῖνον ποὺ ὁρίζει καὶ περιγράφει αὐτὰ τὰ μέτρα τῆς θεραπείας τοῦ ἀνθρώπου.
Ἡ περικοπὴ πρὶν ἀπὸ λίγο περιέκλειε τὸν μικρό, σύντομο, πολὺ γνωστὸ σὲ ὅλους μας, ὁρισμὸ ποὺ ἔδινε ὁ Χριστός: «Ὅστὶς θέλει ὀπίσω μοῦ ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταὺρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοί». Ἂς πάρουμε, ὅπως τὸ κάνουν οἱ ἑρμηνευτὲς Πατέρες - ἐκεῖ ποὺ τὰ πράγματα εἶναι πολὺ ὁριακὰ καὶ ἔχουν πολὺ περιεχόμενο - ἂς πάρουμε ὅλη αὐτὴ τὴν πρόταση τὴ μικρή, λέξη-λέξη, πολὺ σύντομα νὰ τὴ δοῦμε, γιὰ νὰ καταλάβουμε πῶς ἑρμηνεύεται τὸ ἀνερμήνευτο τοῦ Σταυροῦ καὶ πῶς ὁριοθετεῖ τὴν μοναδικὴ θεραπευτικὴ τῆς ζωῆς μας.
Τὸ «ὅστις» ὅλοι καταλαβαίνουμε ποὺ εἶναι γιὰ ὅλους μας «ὁ ὁποιοδήποτε». Ἀφοῦ εἶναι ὁ ὁποιοσδήποτε, ὁ Χριστὸς ἔχει μιὰ θεραπευτικὴ καὶ μιὰ ποιμαντικὴ δική Του: συγκαταβαίνει στὸν κάθε ἄνθρωπο μὲ τὰ δικά του μέτρα, ἀνάλογα μὲ τὶς δυνάμεις μας - αὐτὸ τὸ κάνει καὶ ἡ Ἐκκλησία μας στὴν ποιμαντική της – ἀνάλογα μὲ τὶς δυνάμεις μας, ἀνάλογα μὲ τὴν ὁποιαδήποτε πρόοδό μας, ζητάει τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο. Ἐδῶ λέει «ὅστις». Γιὰ νὰ λέει αὐτὸ τὸ «ὅστις» ἀδιακρίτως, «ὁ ὁποιοδήποτε», σημαίνει ποὺ αὐτὸ εἶναι τὸ πιὸ φυσικὸ γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Μήπως σημαίνει ποὺ ὁ ἄνθρωπος ἔτσι εἶναι φτιαγμένος νὰ λειτουργεῖ; «Ὅστίς», ὁ ὁποιοδήποτε· ἄρα τὸ φυσικὸ δυνατὸ· ἀδιακρίτως, πέρα ἀπὸ προσωπικὲς παραλλαγὲς ὅπου ἐφαρμόζονται τὰ δύσκολα ἢ τὰ εὔκολα πάνω στὰ πρόσωπα τῶν ἀνθρώπων. Αὐτὸ τὸ κρατᾶμε· το ἀδιακρίτως: «ὅστις».
«...θέλει». Βλέπετε, πρὶν ἀκόμη νὰ πᾶμε στὸ βαθὺ νόημα τοῦ σταυροῦ, βάζει τὴ λέξη «θέλω». Τὴν τόσο ἐπικίνδυνη λέξη «θέλω» - ἀλλὰ καὶ τὴν τόσο εὐλογημένη λέξη «θέλω». Τόσο ἐπικίνδυνη καὶ τόσο εὐλογημένη... Ἂν δὲν ἔχουμε «θέλω», δὲν εἴμαστε ἄνθρωποι, κατατασσόμεθα στὸν χῶρο τῶν ἀπροσώπων πλασμάτων, τῶν ἀμοιβάδων ἢ τῶν πρωτοζώων, πιθανότατα. Αὐτὸ τὸ «θέλω» χαρακτηρίζει τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸν ὁριοθετεῖ μέσα σὲ ὅλη τὴν κτίση. Αὐτὴ ἡ προσωπικότητα ἡ ἐλεύθερη, ποὺ μπορεῖ «νὰ θέλει» καὶ «νὰ μὴν θέλει», ἄσχετα ἂν αὐτὸ θὰ τὸν ὁδηγήσει στὴν καταστροφή. Τὸ «θέλειν», λοιπόν, πρὶν ἀκόμη νὰ ἀναλυθοῦν τὰ γεγονότα. Σὲ ὁποιαδήποτε παιδαγωγικὴ μέσα, αὐτὸ τὸ «θέλω» εἶναι πολὺ σπουδαῖο. Προτιμῶ τὸ «θέλω» παρὰ τὸ ἀπρόσωπο.
Γιατί, ἂν μείνει ὁ ἄλλος ἀπρόσωπος, ποτὲ πάνω του δὲν θὰ μπορῶ νὰ καλλιεργήσω τὸ «θέλω». Καὶ ὁ Χριστὸς αὐτὸ προτείνει: τὸ «θέλειν».
«...ὀπίσω μοῦ ἀκολουθεῖν». Τὸ «ὀπίσω μου». Γιατί ὀπίσω μου; Σημαίνει ποὺ σὲ αὐτὴ τὴ ζωή, ὁτιδήποτε καὶ νὰ κάνεις, ποτὲ δὲν θὰ ἔχεις τὴ δυνατότητα ἢ τὸν ἐγωισμὸ νὰ εἶσαι πρωτοπόρος. Μπροστὰ ἀπὸ ὅλα εἶναι ὁ Χριστός. Μὰ ὅταν λέμε γιὰ ὅλα, ἐννοοῦμε γιὰ ὅλα. Δηλαδή, ἀνακάλυψη νὰ ἔκανες, μιὰ νέα μέθοδο νὰ ἀπεκάλυψες στὸν κόσμο, κάτι καινούργιο νὰ εἶπες ἐπιστημονικά, πίσω ἀπὸ ὅλη αὐτὴ τὴ γνώση καὶ τὴ σοφία καὶ μπρὸς ἀπὸ αὐτὴ τὴ γνώση κρύβεται ὁ Χριστός. Πρωτοπόροι δὲν ὑπάρχουν. Πρωτοπόροι ὑπάρχουν στὴν κατανόηση τοῦ πῶς θὰ ἀκολουθήσω τὸν Χριστὸ μέσα ἀπὸ αὐτὸ ποὺ κάνω: «ὀπίσω μου ...»
«...ἀκολουθεῖν», λέει· καὶ μετὰ ἀπὸ λίγο λέει καὶ πάλι «ἀκολουθεῖν», «ἀκολουθείτω μοί». Αὐτὸ τὸ «ἀκολουθεῖν» τώρα ὁρίζει τὸ τί θὰ συμβεῖ, ποὺ θὰ τὸ ἑρμηνεύσει μετὰ ἀπὸ λίγο. Δύο πράγματα ὁρίζουν τὸ «ἀκολουθείν»: «ἀπαρνησάθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταὺρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοί». Τὸ «ἀπαρνησάθω ἑαυτὸν», πολὺ σωστὰ πολλοὶ τὸ ἔχουμε προσδιορίσει στὴν ἐκκοπὴ τῶν παθῶν μας καὶ στὸ σταμάτημα τῶν ἁμαρτιῶν μας. Σωστὸ μέν, ἀλλὰ εἶναι μόνο μιὰ μερικὴ ἀντίληψη τοῦ «ἀπαρνησάθω ἑαυτὸν». Φυσικά, γιὰ νὰ πᾶς στὰ μεγάλα, θὰ κάνεις ἐκκοπὴ τῶν παθῶν καὶ τῶν ἁμαρτιῶν. Ἀλλά, προσέξτε, τὸ «ἀπαρνησάθω ἑαυτὸν» κρύβει μέσα του τὸ σταμάτημα τοῦ γυρίσματος γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτό μας. Πῶς ἔφτιαξε ὁ Θεὸς τὸν Ἀδάμ; Τὸν ἔφτιαξε νὰ ἔχει κοινωνία μὲ τὸ Θεὸ καὶ μὲ τὸν συνάνθρωπο: τὴ γυναῖκα. «Ἄπαρνησάσθω ἑαυτὸν» ἦταν ἡ δημιουργία τοῦ Ἀδάμ. Γιατί δὲν ἦταν κλεισμένος σὲ μιὰ στροφὴ γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτό του.
Τοῦ καλλιέργησε τὸ «θέλω», βλέπετε; Δὲν τὸν ἄφησε χωρὶς «θέλω». Καλλιέργησε μέσα του τὶς μεγάλες δυνάμεις. Ἀλλὰ τὴν ἴδια ὥρα του πρότεινε «μὴ στραφεῖς μόνος τὸν ἑαυτό σου». Ἡ φράση μάλιστα «εἰς ἑαυτὸν» κρύβει μέσα της, γιὰ ἐκεῖνον ποὺ γνωρίζει λίγο καὶ τὴν ἀρχαία φιλοσοφία, ἕνα μήνυμα βαθύτατο. Πολλοὶ φιλόσοφοι τῆς ἀρχαιότητας εἶχαν γράψει ἔργα ποὺ εἶχαν τὸν τίτλο «Εἰς ἑαυτόν». Τὸ πῶς θὰ μελετήσουμε τὸν ἑαυτό μας. Πιστεύω βαθύτατα πὼς ὁ Χριστὸς δίνει μιὰ ἀπάντηση. Ἡ ἀπάντηση τοῦ «εἰς ἑαυτόν», γιὰ νὰ βρῶ τὸν ἑαυτό μου, εἶναι νὰ ἀπαρνηθῶ τὸν ἑαυτό μου, τὴ στροφὴ συνέχεια γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτό μου. Ἔχοντας «θέλω» καὶ ἔχοντας προσωπικότητα. Ἐδῶ εἶναι τὸ δύσκολο. Νὰ μπορεῖς νὰ μὴν στρέφεσαι γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτό σου, χωρὶς νὰ καταργήσεις τὴν ὀμορφιὰ τῆς προσωπικότητάς σου. Ἐδῶ εἶναι τὰ δύσκολα ποὺ κανείς, ὡς θεραπευτικὴ μέθοδο τῆς ἀνθρώπινης προσωπικότητας, δὲν μπορεῖ ἢ δὲν μπόρεσε ποτὲ νὰ τὸ προσεγγίσει κάνοντας αὐτὸν τὸν συνδυασμό.
Καὶ μετὰ λέει «ἀράτω τὸν σταὺρὸν αὐτοῦ». Βλέπετε, ἀφοῦ δὲν στρέφεσαι γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτό σου καὶ ὅμως ἔχεις προσωπικότητα, τότε πιὰ μπορεῖς νὰ πάρεις πράγματα ἀπὸ γύρω σου, ὁτιδήποτε νὰ εἶναι, καὶ μαζὶ μὲ αὐτὰ νὰ πᾶς στὸν Χριστό. Δηλαδὴ στὸν Χριστὸ δὲν θὰ πᾶς μόνος. Θὰ πᾶς μὲ τοὺς ἄλλους καὶ μὲ τὰ πράγματα καὶ μὲ τὰ πράγματα ποὺ ὅρισε ὁ Θεὸς νὰ ἔχεις γύρω σου. Μπορεῖ νὰ εἶναι ἡ πόλη σου, νὰ εἶναι ἡ χώρα σου, νὰ εἶναι αὐτὰ ποὺ ἔχεις γύρω σου. Αὐτὰ ὅλα θὰ τὰ λειτουργήσεις ἁγιαστικὰ καὶ θὰ τὰ πᾶς στὸν Χριστό. Καὶ ὅλα αὐτὰ εἶναι βάρη καὶ εἶναι σταυροὶ καὶ ὅμως αὐτὰ θὰ τὰ πᾶς στὸν Χριστό! Αὐτὰ ὅλα θὰ τὰ ἁγιάσεις, αὐτὰ ὅλα θὰ τὰ νοηματοδοτήσεις! Τὰ γεγονότα πῶς γίνονται σταυρικὰ πολλὲς φορές, τὰ πράγματα ποὺ ἔχουμε γύρω μας, καὶ λέμε νὰ τὰ παρατήσουμε, νὰ τὰ ἐγκαταλείψουμε, νὰ τὰ κάψουμε, νὰ τὰ σκοτώσουμε! Κι ὅμως αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν τὰ ἁγιάζουμε. Γι’ αὐτὸ γίνονται σταυρικὰ πράγματα πάνω μας. Τὸ ξύλο τοῦ Σταυροῦ ἦταν ἕνα ξύλο σταυροῦ καὶ ὁ Χριστὸς τὸ ἔκανε εὐλογημένο ξύλο. Γιὰ ἄλλον θὰ ἤτανε ξύλο αἰσχύνης.
Καὶ τότε ἔρχεται τὸ «ἀκολουθείτω μοί». Ποὺ εἶσαι ἀπὸ πίσω Του, ποὺ δὲν εἶσαι πρωτοπόρος, ἀλλὰ ἀκολουθεῖς, ποὺ εἶσαι σὲ μιὰ κοινωνία ζωῆς μὲ τοὺς ἀνθρώπους, βρίσκεις τὸν ἑαυτό σου, τὰ πράγματα γύρω σου τὰ ἁγιάζεις καὶ εἶσαι καὶ μὲ τὸν Χριστό. Τὸ «ἀκολουθείτω μοὶ» ἔχει ὅλη τὴν κοινωνία μέσα του. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ θεραπευτικὴ ποὺ προσδιόρισε ὁ Πανάγαθος Θεὸς γιὰ τὴ ζωή μας. Ἔτσι τὸ θέλησε ἀπὸ Κτίσεως, ἀπὸ τὸ πρόσωπο τοῦ Ἀδὰμ πρὶν ἀπὸ τὴν πτώση του. Ὁ Ἀδὰμ ἦταν ἀνοιχτὸς στὸν Θεὸ καὶ στὸν συνάνθρωπο, ἁγίασε τὰ πράγματα, ἄρα ἦταν μορφὴ σταυρική, εἶχε «θέλημα» καὶ τὸ ἔδινε στὸν Θεό. Ἔτσι εἴμαστε φτιαγμένοι καὶ κάπως ἔτσι μποροῦμε νὰ προσεγγίσουμε τὸ μεγάλο, πραγματικὰ ἀπρόσιτο μυστήριο τοῦ Σταυροῦ, μὲ τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ μας.
Ἂς κρατήσουμε τοὺς βηματισμοὺς ποὺ κάναμε σὲ αὐτὴ τὴ σύντομη ἀναφορά μας στὸν Σταυρό. Γιὰ νὰ ὁριοθετήσουμε πραγματικὰ τὴν καθημερινότητα τῆς ζωῆς μας, γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ προσδιοριστεῖ πῶς στεκόμαστε καὶ πῶς περπατᾶμε. Τὰ ὅρια πάντοτε εἶναι ἐξαντλητικά, εἶναι πάντοτε αἱρετικὰ καὶ αἴρουν τὴν ἀνθρώπινη προσωπικότητα. Ποτὲ μὴν μπεῖτε στὰ ὅρια, ὁ συνδυασμὸς τῆς φράσεως τὰ ἔχει ὅλα μέσα του. Αὐτὸς εἶναι ὁ Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ μας· εὐχόμαστε πραγματικὰ νὰ τὸν ζήσουμε ὅπως Ἐκεῖνος τὸ θέλησε!
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Ἡ περικοπὴ πρὶν ἀπὸ λίγο περιέκλειε τὸν μικρό, σύντομο, πολὺ γνωστὸ σὲ ὅλους μας, ὁρισμὸ ποὺ ἔδινε ὁ Χριστός: «Ὅστὶς θέλει ὀπίσω μοῦ ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταὺρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοί». Ἂς πάρουμε, ὅπως τὸ κάνουν οἱ ἑρμηνευτὲς Πατέρες - ἐκεῖ ποὺ τὰ πράγματα εἶναι πολὺ ὁριακὰ καὶ ἔχουν πολὺ περιεχόμενο - ἂς πάρουμε ὅλη αὐτὴ τὴν πρόταση τὴ μικρή, λέξη-λέξη, πολὺ σύντομα νὰ τὴ δοῦμε, γιὰ νὰ καταλάβουμε πῶς ἑρμηνεύεται τὸ ἀνερμήνευτο τοῦ Σταυροῦ καὶ πῶς ὁριοθετεῖ τὴν μοναδικὴ θεραπευτικὴ τῆς ζωῆς μας.
Τὸ «ὅστις» ὅλοι καταλαβαίνουμε ποὺ εἶναι γιὰ ὅλους μας «ὁ ὁποιοδήποτε». Ἀφοῦ εἶναι ὁ ὁποιοσδήποτε, ὁ Χριστὸς ἔχει μιὰ θεραπευτικὴ καὶ μιὰ ποιμαντικὴ δική Του: συγκαταβαίνει στὸν κάθε ἄνθρωπο μὲ τὰ δικά του μέτρα, ἀνάλογα μὲ τὶς δυνάμεις μας - αὐτὸ τὸ κάνει καὶ ἡ Ἐκκλησία μας στὴν ποιμαντική της – ἀνάλογα μὲ τὶς δυνάμεις μας, ἀνάλογα μὲ τὴν ὁποιαδήποτε πρόοδό μας, ζητάει τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο. Ἐδῶ λέει «ὅστις». Γιὰ νὰ λέει αὐτὸ τὸ «ὅστις» ἀδιακρίτως, «ὁ ὁποιοδήποτε», σημαίνει ποὺ αὐτὸ εἶναι τὸ πιὸ φυσικὸ γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Μήπως σημαίνει ποὺ ὁ ἄνθρωπος ἔτσι εἶναι φτιαγμένος νὰ λειτουργεῖ; «Ὅστίς», ὁ ὁποιοδήποτε· ἄρα τὸ φυσικὸ δυνατὸ· ἀδιακρίτως, πέρα ἀπὸ προσωπικὲς παραλλαγὲς ὅπου ἐφαρμόζονται τὰ δύσκολα ἢ τὰ εὔκολα πάνω στὰ πρόσωπα τῶν ἀνθρώπων. Αὐτὸ τὸ κρατᾶμε· το ἀδιακρίτως: «ὅστις».
«...θέλει». Βλέπετε, πρὶν ἀκόμη νὰ πᾶμε στὸ βαθὺ νόημα τοῦ σταυροῦ, βάζει τὴ λέξη «θέλω». Τὴν τόσο ἐπικίνδυνη λέξη «θέλω» - ἀλλὰ καὶ τὴν τόσο εὐλογημένη λέξη «θέλω». Τόσο ἐπικίνδυνη καὶ τόσο εὐλογημένη... Ἂν δὲν ἔχουμε «θέλω», δὲν εἴμαστε ἄνθρωποι, κατατασσόμεθα στὸν χῶρο τῶν ἀπροσώπων πλασμάτων, τῶν ἀμοιβάδων ἢ τῶν πρωτοζώων, πιθανότατα. Αὐτὸ τὸ «θέλω» χαρακτηρίζει τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸν ὁριοθετεῖ μέσα σὲ ὅλη τὴν κτίση. Αὐτὴ ἡ προσωπικότητα ἡ ἐλεύθερη, ποὺ μπορεῖ «νὰ θέλει» καὶ «νὰ μὴν θέλει», ἄσχετα ἂν αὐτὸ θὰ τὸν ὁδηγήσει στὴν καταστροφή. Τὸ «θέλειν», λοιπόν, πρὶν ἀκόμη νὰ ἀναλυθοῦν τὰ γεγονότα. Σὲ ὁποιαδήποτε παιδαγωγικὴ μέσα, αὐτὸ τὸ «θέλω» εἶναι πολὺ σπουδαῖο. Προτιμῶ τὸ «θέλω» παρὰ τὸ ἀπρόσωπο.
Γιατί, ἂν μείνει ὁ ἄλλος ἀπρόσωπος, ποτὲ πάνω του δὲν θὰ μπορῶ νὰ καλλιεργήσω τὸ «θέλω». Καὶ ὁ Χριστὸς αὐτὸ προτείνει: τὸ «θέλειν».
«...ὀπίσω μοῦ ἀκολουθεῖν». Τὸ «ὀπίσω μου». Γιατί ὀπίσω μου; Σημαίνει ποὺ σὲ αὐτὴ τὴ ζωή, ὁτιδήποτε καὶ νὰ κάνεις, ποτὲ δὲν θὰ ἔχεις τὴ δυνατότητα ἢ τὸν ἐγωισμὸ νὰ εἶσαι πρωτοπόρος. Μπροστὰ ἀπὸ ὅλα εἶναι ὁ Χριστός. Μὰ ὅταν λέμε γιὰ ὅλα, ἐννοοῦμε γιὰ ὅλα. Δηλαδή, ἀνακάλυψη νὰ ἔκανες, μιὰ νέα μέθοδο νὰ ἀπεκάλυψες στὸν κόσμο, κάτι καινούργιο νὰ εἶπες ἐπιστημονικά, πίσω ἀπὸ ὅλη αὐτὴ τὴ γνώση καὶ τὴ σοφία καὶ μπρὸς ἀπὸ αὐτὴ τὴ γνώση κρύβεται ὁ Χριστός. Πρωτοπόροι δὲν ὑπάρχουν. Πρωτοπόροι ὑπάρχουν στὴν κατανόηση τοῦ πῶς θὰ ἀκολουθήσω τὸν Χριστὸ μέσα ἀπὸ αὐτὸ ποὺ κάνω: «ὀπίσω μου ...»
«...ἀκολουθεῖν», λέει· καὶ μετὰ ἀπὸ λίγο λέει καὶ πάλι «ἀκολουθεῖν», «ἀκολουθείτω μοί». Αὐτὸ τὸ «ἀκολουθεῖν» τώρα ὁρίζει τὸ τί θὰ συμβεῖ, ποὺ θὰ τὸ ἑρμηνεύσει μετὰ ἀπὸ λίγο. Δύο πράγματα ὁρίζουν τὸ «ἀκολουθείν»: «ἀπαρνησάθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταὺρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοί». Τὸ «ἀπαρνησάθω ἑαυτὸν», πολὺ σωστὰ πολλοὶ τὸ ἔχουμε προσδιορίσει στὴν ἐκκοπὴ τῶν παθῶν μας καὶ στὸ σταμάτημα τῶν ἁμαρτιῶν μας. Σωστὸ μέν, ἀλλὰ εἶναι μόνο μιὰ μερικὴ ἀντίληψη τοῦ «ἀπαρνησάθω ἑαυτὸν». Φυσικά, γιὰ νὰ πᾶς στὰ μεγάλα, θὰ κάνεις ἐκκοπὴ τῶν παθῶν καὶ τῶν ἁμαρτιῶν. Ἀλλά, προσέξτε, τὸ «ἀπαρνησάθω ἑαυτὸν» κρύβει μέσα του τὸ σταμάτημα τοῦ γυρίσματος γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτό μας. Πῶς ἔφτιαξε ὁ Θεὸς τὸν Ἀδάμ; Τὸν ἔφτιαξε νὰ ἔχει κοινωνία μὲ τὸ Θεὸ καὶ μὲ τὸν συνάνθρωπο: τὴ γυναῖκα. «Ἄπαρνησάσθω ἑαυτὸν» ἦταν ἡ δημιουργία τοῦ Ἀδάμ. Γιατί δὲν ἦταν κλεισμένος σὲ μιὰ στροφὴ γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτό του.
Τοῦ καλλιέργησε τὸ «θέλω», βλέπετε; Δὲν τὸν ἄφησε χωρὶς «θέλω». Καλλιέργησε μέσα του τὶς μεγάλες δυνάμεις. Ἀλλὰ τὴν ἴδια ὥρα του πρότεινε «μὴ στραφεῖς μόνος τὸν ἑαυτό σου». Ἡ φράση μάλιστα «εἰς ἑαυτὸν» κρύβει μέσα της, γιὰ ἐκεῖνον ποὺ γνωρίζει λίγο καὶ τὴν ἀρχαία φιλοσοφία, ἕνα μήνυμα βαθύτατο. Πολλοὶ φιλόσοφοι τῆς ἀρχαιότητας εἶχαν γράψει ἔργα ποὺ εἶχαν τὸν τίτλο «Εἰς ἑαυτόν». Τὸ πῶς θὰ μελετήσουμε τὸν ἑαυτό μας. Πιστεύω βαθύτατα πὼς ὁ Χριστὸς δίνει μιὰ ἀπάντηση. Ἡ ἀπάντηση τοῦ «εἰς ἑαυτόν», γιὰ νὰ βρῶ τὸν ἑαυτό μου, εἶναι νὰ ἀπαρνηθῶ τὸν ἑαυτό μου, τὴ στροφὴ συνέχεια γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτό μου. Ἔχοντας «θέλω» καὶ ἔχοντας προσωπικότητα. Ἐδῶ εἶναι τὸ δύσκολο. Νὰ μπορεῖς νὰ μὴν στρέφεσαι γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτό σου, χωρὶς νὰ καταργήσεις τὴν ὀμορφιὰ τῆς προσωπικότητάς σου. Ἐδῶ εἶναι τὰ δύσκολα ποὺ κανείς, ὡς θεραπευτικὴ μέθοδο τῆς ἀνθρώπινης προσωπικότητας, δὲν μπορεῖ ἢ δὲν μπόρεσε ποτὲ νὰ τὸ προσεγγίσει κάνοντας αὐτὸν τὸν συνδυασμό.
Καὶ μετὰ λέει «ἀράτω τὸν σταὺρὸν αὐτοῦ». Βλέπετε, ἀφοῦ δὲν στρέφεσαι γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτό σου καὶ ὅμως ἔχεις προσωπικότητα, τότε πιὰ μπορεῖς νὰ πάρεις πράγματα ἀπὸ γύρω σου, ὁτιδήποτε νὰ εἶναι, καὶ μαζὶ μὲ αὐτὰ νὰ πᾶς στὸν Χριστό. Δηλαδὴ στὸν Χριστὸ δὲν θὰ πᾶς μόνος. Θὰ πᾶς μὲ τοὺς ἄλλους καὶ μὲ τὰ πράγματα καὶ μὲ τὰ πράγματα ποὺ ὅρισε ὁ Θεὸς νὰ ἔχεις γύρω σου. Μπορεῖ νὰ εἶναι ἡ πόλη σου, νὰ εἶναι ἡ χώρα σου, νὰ εἶναι αὐτὰ ποὺ ἔχεις γύρω σου. Αὐτὰ ὅλα θὰ τὰ λειτουργήσεις ἁγιαστικὰ καὶ θὰ τὰ πᾶς στὸν Χριστό. Καὶ ὅλα αὐτὰ εἶναι βάρη καὶ εἶναι σταυροὶ καὶ ὅμως αὐτὰ θὰ τὰ πᾶς στὸν Χριστό! Αὐτὰ ὅλα θὰ τὰ ἁγιάσεις, αὐτὰ ὅλα θὰ τὰ νοηματοδοτήσεις! Τὰ γεγονότα πῶς γίνονται σταυρικὰ πολλὲς φορές, τὰ πράγματα ποὺ ἔχουμε γύρω μας, καὶ λέμε νὰ τὰ παρατήσουμε, νὰ τὰ ἐγκαταλείψουμε, νὰ τὰ κάψουμε, νὰ τὰ σκοτώσουμε! Κι ὅμως αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν τὰ ἁγιάζουμε. Γι’ αὐτὸ γίνονται σταυρικὰ πράγματα πάνω μας. Τὸ ξύλο τοῦ Σταυροῦ ἦταν ἕνα ξύλο σταυροῦ καὶ ὁ Χριστὸς τὸ ἔκανε εὐλογημένο ξύλο. Γιὰ ἄλλον θὰ ἤτανε ξύλο αἰσχύνης.
Καὶ τότε ἔρχεται τὸ «ἀκολουθείτω μοί». Ποὺ εἶσαι ἀπὸ πίσω Του, ποὺ δὲν εἶσαι πρωτοπόρος, ἀλλὰ ἀκολουθεῖς, ποὺ εἶσαι σὲ μιὰ κοινωνία ζωῆς μὲ τοὺς ἀνθρώπους, βρίσκεις τὸν ἑαυτό σου, τὰ πράγματα γύρω σου τὰ ἁγιάζεις καὶ εἶσαι καὶ μὲ τὸν Χριστό. Τὸ «ἀκολουθείτω μοὶ» ἔχει ὅλη τὴν κοινωνία μέσα του. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ θεραπευτικὴ ποὺ προσδιόρισε ὁ Πανάγαθος Θεὸς γιὰ τὴ ζωή μας. Ἔτσι τὸ θέλησε ἀπὸ Κτίσεως, ἀπὸ τὸ πρόσωπο τοῦ Ἀδὰμ πρὶν ἀπὸ τὴν πτώση του. Ὁ Ἀδὰμ ἦταν ἀνοιχτὸς στὸν Θεὸ καὶ στὸν συνάνθρωπο, ἁγίασε τὰ πράγματα, ἄρα ἦταν μορφὴ σταυρική, εἶχε «θέλημα» καὶ τὸ ἔδινε στὸν Θεό. Ἔτσι εἴμαστε φτιαγμένοι καὶ κάπως ἔτσι μποροῦμε νὰ προσεγγίσουμε τὸ μεγάλο, πραγματικὰ ἀπρόσιτο μυστήριο τοῦ Σταυροῦ, μὲ τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ μας.
Ἂς κρατήσουμε τοὺς βηματισμοὺς ποὺ κάναμε σὲ αὐτὴ τὴ σύντομη ἀναφορά μας στὸν Σταυρό. Γιὰ νὰ ὁριοθετήσουμε πραγματικὰ τὴν καθημερινότητα τῆς ζωῆς μας, γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ προσδιοριστεῖ πῶς στεκόμαστε καὶ πῶς περπατᾶμε. Τὰ ὅρια πάντοτε εἶναι ἐξαντλητικά, εἶναι πάντοτε αἱρετικὰ καὶ αἴρουν τὴν ἀνθρώπινη προσωπικότητα. Ποτὲ μὴν μπεῖτε στὰ ὅρια, ὁ συνδυασμὸς τῆς φράσεως τὰ ἔχει ὅλα μέσα του. Αὐτὸς εἶναι ὁ Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ μας· εὐχόμαστε πραγματικὰ νὰ τὸν ζήσουμε ὅπως Ἐκεῖνος τὸ θέλησε!
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου