Ὁ ἀκαδημαϊκὸς χῶρος ἀποτελεῖ κι αὐτὸς πεδίο γεωπολιτικῶν συγκρούσεων ὅπου κάθε δρὼν ἀποπειρᾶται νὰ «ντύσει» μὲ τὸ κῦρος τῆς ἐπιστήμης τὶς ἐπιδιώξεις του. Ἡ γείτονα Τουρκία, ἰδίως τὰ τελευταῖα χρόνια, ἐργάζεται ἄοκνα γιὰ τὴν θεμελίωση καὶ διάδοση παγκοσμίως τῶν παράνομων καὶ παράλογων διεκδικήσεών της στὸ Αἰγαῖο καὶ στὴν Ἀνατολικὴ Μεσόγειο καὶ ἐντὸς τῶν ἀκαδημαϊκῶν κύκλων.
Πρόσφατο παράδειγμα ἀποτελεῖ ἡ δημοσίευση Τούρκου ἐρευνητή σὲ ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ ξακουστὰ ἐπιστημονικὰ περιοδικὰ ἐπὶ τῶν διεθνῶν σχέσεων, τοῦ SAIS Review of International Affairs, τὸ ὁποῖο ἐκδίδεται ἀπὸ ἕνα ἀπὸ τὰ κορυφαῖα Πανεπιστήμια στὸν κόσμο, τὸ Johns Hopkins.
Ἡ μελέτη τοῦ Dr. Serhat S. Çubukçuoğlu μὲ τίτλο «Ἐπανεξέταση μιᾶς δίκαιης θαλάσσιας ὁριοθέτησης μεταξὺ Τουρκίας καὶ Ἑλλάδας»... ("Rethinking Equitable Maritime Delimitation between Türkiye and Greece") ἀποσκοπεῖ στὴ μετάδοση στὴ διεθνῆ ἐπιστημονικὴ γνώμη τῶν ἀκραίων καὶ ἀνεδαφικῶν ἀπὸ ἄποψη διεθνοῦς δικαίου τουρκικῶν θέσεων γιὰ τὸ Αἰγαῖο καὶ τὴν Ἀνατολικὴ Μεσόγειο ἐπενδυμένων μὲ τὸ κῦρος τοῦ συγκεκριμένου ἐπιστημονικοῦ περιοδικοῦ.
O συγγραφέας δὲν εἶναι κάποιο τυχαῖο πρόσωπο. Κατέχει διδακτορικὸ τίτλο στὶς διεθνεῖς σχέσεις στὸ Πανεπιστήμιο Johns Hopkins καὶ συμμετέχει στὸ συμβούλιο τοῦ Maritime Forum τοῦ Koç University στὴν Κωνσταντινούπολη. Ἐξειδικεύεται στὴ γεωπολιτικὴ τῆς θάλασσας καὶ στὸ δίκαιο τῆς θάλασσας, εἶναι ἀνώτερος ἐρευνητὴς καὶ διευθυντὴς τοῦ τουρκικοῦ προγράμματος στὸ TRENDS Research & Advisory στὰ Ἡνωμένα Ἀραβικὰ Ἐμιρᾶτα καὶ ἔχει συγγράψει τὸ βιβλίο «Ὁ ναυτικὸς ἀκτιβισμὸς τῆς Τουρκίας: θαλάσσια γεωπολιτικὴ καὶ ἡ ἔννοια τῆς γαλάζιας πατρίδας» ("Turkey's Naval Activism: Maritime Geopolitics and the Blue Homeland Concept").
Τὸ ἄρθρο ξεκινᾶ μὲ παραπομπὴ στὴ σχετικὰ πρόσφατη συνέντευξη τοῦ Καθηγητή Διεθνοῦς Δικαίου καὶ πρώην Ὑφυπουργοῦ Ἐξωτερικῶν Χρήστου Ροζάκη στὴν «Καθημερινὴ» στὴν ὁποία ἀποκάλυψε τὸ περιεχόμενο τῶν διερευνητικῶν ἐπαφῶν τῆς Ἑλλάδας μὲ τὴν Τουρκία ποὺ παρ’ ὀλίγον νὰ καταλήξουν σὲ συμφωνία τὸ 2003. Ἡ Ἑλλάδα εἶχε ἀποδεχτεῖ τὴν κλιμακωτὴ ἐπέκταση τῶν χωρικῶν ὑδάτων στὸ Αἰγαῖο μὲ τὸ εὗρος τους γιὰ στὴν ἠπειρωτικὴ ἀκτὴ καὶ στὰ νησιὰ δυτικότερα τοῦ 25ου μεσημβρινοῦ νὰ φτάνει στὰ 12 ν.μ. ἐνῷ στὰ νησιὰ ἀνατολικότερα τοῦ 25ου μεσημβρινοῦ τὸ εὗρος θὰ παρέμενε στὰ 6 ν.μ.
Ὁ συγγραφέας ὑποστηρίζει ὅτι μιὰ πιὸ «ἰσορροπημένη» λύση θὰ μποροῦσε νὰ συνίσταται στὴ διατήρηση τῶν 12 ν.μ. αἰγιαλίτιδας ζώνης δυτικὰ τοῦ 25ου μεσημβρινοῦ καὶ στὴ μείωση τῶν χωρικῶν ὑδάτων καὶ γιὰ τὶς δύο πλευρὲς στὰ 3 ν.μ. ἀνατολικὰ τοῦ 25ου μεσημβρινοῦ βάσει τῶν ἄρθρων 6 καὶ 12 τῆς Συνθήκης της Λωζάνης. Κατὰ τὸν συγγραφέα αὐτὴ ἡ ρύθμιση συνάδει μὲ τὴ γεωγραφία τῆς θαλάσσιας περιοχῆς τοῦ Αἰγαίου καθὼς ἀποδίδει μόνο τὸ 55% στὴν ἑλληνικὴ κυριαρχία.
Κατὰ τὸν Dr. Serhat S. Çubukçuoğlu ἡ ἐπιλογὴ τοῦ 25ου μεσημβρινοῦ δὲν εἶναι αὐθαίρετη γιατί βρίσκεται περίπου στὸ μέσο τῆς ἀπόστασης μεταξὺ τῆς τουρκικῆς καὶ τῆς ἑλληνικῆς ἠπειρωτικῆς χώρας καὶ συμπίπτει μὲ ἕνα γεωφυσικὸ ὅριο ποὺ διαχωρίζει τὴν Εὐρώπη καὶ τὴν Ἀσία.
Ἐπαναλαμβάνει τὴ θέση τῆς Τουρκίας, ποὺ δὲν συνάδει μὲ τὴν διεθνῆ σύμβαση γιὰ τὸ δίκαιο τῆς θάλασσας (UNCLOS), σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία τὰ ἑλληνικὰ νησιὰ ποὺ βρίσκονται ἀνατολικὰ αὐτοῦ τοῦ φυσικοῦ ὁρίου ἐπικάθονται σὲ θαλάσσιο βυθὸ ποὺ ἀποτελεῖ φυσικὴ ἐπέκταση τῆς τουρκικῆς χερσαίας μάζας κάτω ἀπὸ τὴ θάλασσα καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν διαθέτουν δική τους ὑφαλοκρηπῖδα. Καὶ προσθέτει ὅτι δεδομένου ὅτι τὰ νησιὰ αὐτὰ βρίσκονται πολὺ κοντὰ στὶς τουρκικὲς ἀκτές, ὁποιαδήποτε ἐπέκταση τῶν ἑλληνικῶν χωρικῶν ὑδάτων πέραν τῶν 6 ν.μ. θὰ περιόριζε σοβαρὰ τὴν πρόσβαση τῆς Τουρκίας στὴν ἀνοικτὴ θάλασσα καὶ θὰ ἔθετε τέλος στὶς ναυτικές/ἀεροπορικὲς ἀσκήσεις της στὸ Αἰγαῖο.
Θεωρεῖ ἐπιπλέον ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἄρθρου 3 τῆς UNCLOS γιὰ τὴν ἐπέκταση τῆς αἰγιαλίτιδας ζώνης τῶν νησιῶν δὲν εἶναι ἀπόλυτο ἀλλὰ συναρτᾶται ἀπὸ τὶς γεωγραφικὲς περιστάσεις (π.χ. μῆκος ἀκτῶν, μέγεθος ἐπιφάνειάς, ἐγγύτητά σε ἄλλες ἠπειρωτικὲς περιοχές). Ἐπισημαίνει ὅτι δικαίωμα αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ τύχει ὁμοιόμορφης ἐφαρμογῆς ἀλλὰ τὸ εὗρος τῆς ἐπέκτασης ἀποτελεῖ ἀντικείμενο συμφωνίας τῶν ὅμορων κρατῶν καθὼς ἡ θαλάσσια γεωγραφία καὶ οἱ περιφερειακὲς συνθῆκες ποικίλλουν.
Ὡς πρὸς τὶς ΑΟΖ τῶν δύο κρατῶν στὸ Αἰγαῖο ὁ Τοῦρκος διεθνολόγος ὑποστηρίζει ὅτι ἡ Ἑλλάδα μπορεῖ νὰ ἀνακηρύξει τὴν ΑΟΖ της δυτικότερα τοῦ 25ου μεσημβρινοῦ ἐνῷ ἡ Τουρκία σὲ ὅλο τὸ ὑπόλοιπο Αἰγαῖο ἀνατολικότερα!
Στὴν Ἀνατολικὴ Μεσόγειο, ὅπου οἱ ἀποστάσεις εἶναι μεγαλύτερες, τὸ εὗρος τῶν ΑΟΖ ἀποκτᾶ πολὺ μεγαλύτερη σημασία. Κατὰ τὸν ἐρευνητή, μεταξὺ τῶν ὑπαρχόντων διμερῶν συμφωνιῶν (π.χ. Ἑλλάδα–Αίγυπτος τὸ 2020 καὶ Τουρκία–Λιβύη τὸ 2019), ἡ Ἑλλάδα διεκδικεῖ δυσανάλογο μερίδιο τῆς περιοχῆς. Μέσῳ ἀναλογιστικῆς ἀνάλυσης μὲ βάση τὰ μήκη ἀκτῶν καὶ τὴ γεωγραφικὴ θέση, καταδεικνύεται ὅτι μιὰ δικαιότερη διανομὴ τῆς συνολικῆς διαφιλονικούμενης περιοχῆς (66.215 τ.χλμ.) θὰ ἀπέδιδε περίπου 80% στὴν Τουρκία, 14.8% σὲ ἑλληνικὰ νησιὰ καὶ τὸ ὑπόλοιπο 5.2% γιὰ κοινὴ διαχείριση!
Ὅλα τὰ ἀνωτέρω ἀποτελοῦν κατὰ τὸν Τοῦρκο διεθνολόγο μιὰ ρεαλιστικὴ προσέγγιση ποὺ βασίζεται στὸ πνεῦμα τῆς UNCLOS καὶ στὶς γεωγραφικὲς πραγματικότητες τῆς περιοχῆς, καθιστῶντας τὴν γεωγραφία («ἡ γῆ κυριαρχεῖ στὴ θάλασσα») τὸν κυρίαρχο παράγοντα γιὰ τὴν ὁριοθέτηση τῶν θαλασσίων ζωνῶν.
Τὰ περισσότερα ἐξ ὅσων γράφει ὁ Τοῦρκος ἀκαδημαϊκὸς εἶναι γνωστὰ ὡς διεκδικήσεις τῆς ἀναθεωρητικῆς Τουρκίας σὲ ὅσους ἀσχολοῦνται μὲ τὰ ἑλληνοτουρκικά. Αὐτὸ ὅμως ποὺ ἔχει κρίσιμη σημασία εἶναι ὅτι τὸ ἀφήγημα τῆς Τουρκίας κατατίθεται μὲ οὐδέτερους ἀκαδημαϊκοὺς ὅρους (καὶ ὄχι μὲ πολιτικὸ πρόσημο) στὸ διεθνὲς ἐπιστημονικὸ κοινὸ καὶ στὶς πολιτικὲς ἐλὶτ ποὺ μελετᾶνε αὐτά τα κείμενα καὶ χαράσσουν πολιτικές.
Πρόσφατο παράδειγμα ἀποτελεῖ ἡ δημοσίευση Τούρκου ἐρευνητή σὲ ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ ξακουστὰ ἐπιστημονικὰ περιοδικὰ ἐπὶ τῶν διεθνῶν σχέσεων, τοῦ SAIS Review of International Affairs, τὸ ὁποῖο ἐκδίδεται ἀπὸ ἕνα ἀπὸ τὰ κορυφαῖα Πανεπιστήμια στὸν κόσμο, τὸ Johns Hopkins.
Ἡ μελέτη τοῦ Dr. Serhat S. Çubukçuoğlu μὲ τίτλο «Ἐπανεξέταση μιᾶς δίκαιης θαλάσσιας ὁριοθέτησης μεταξὺ Τουρκίας καὶ Ἑλλάδας»... ("Rethinking Equitable Maritime Delimitation between Türkiye and Greece") ἀποσκοπεῖ στὴ μετάδοση στὴ διεθνῆ ἐπιστημονικὴ γνώμη τῶν ἀκραίων καὶ ἀνεδαφικῶν ἀπὸ ἄποψη διεθνοῦς δικαίου τουρκικῶν θέσεων γιὰ τὸ Αἰγαῖο καὶ τὴν Ἀνατολικὴ Μεσόγειο ἐπενδυμένων μὲ τὸ κῦρος τοῦ συγκεκριμένου ἐπιστημονικοῦ περιοδικοῦ.
O συγγραφέας δὲν εἶναι κάποιο τυχαῖο πρόσωπο. Κατέχει διδακτορικὸ τίτλο στὶς διεθνεῖς σχέσεις στὸ Πανεπιστήμιο Johns Hopkins καὶ συμμετέχει στὸ συμβούλιο τοῦ Maritime Forum τοῦ Koç University στὴν Κωνσταντινούπολη. Ἐξειδικεύεται στὴ γεωπολιτικὴ τῆς θάλασσας καὶ στὸ δίκαιο τῆς θάλασσας, εἶναι ἀνώτερος ἐρευνητὴς καὶ διευθυντὴς τοῦ τουρκικοῦ προγράμματος στὸ TRENDS Research & Advisory στὰ Ἡνωμένα Ἀραβικὰ Ἐμιρᾶτα καὶ ἔχει συγγράψει τὸ βιβλίο «Ὁ ναυτικὸς ἀκτιβισμὸς τῆς Τουρκίας: θαλάσσια γεωπολιτικὴ καὶ ἡ ἔννοια τῆς γαλάζιας πατρίδας» ("Turkey's Naval Activism: Maritime Geopolitics and the Blue Homeland Concept").
Τὸ ἄρθρο ξεκινᾶ μὲ παραπομπὴ στὴ σχετικὰ πρόσφατη συνέντευξη τοῦ Καθηγητή Διεθνοῦς Δικαίου καὶ πρώην Ὑφυπουργοῦ Ἐξωτερικῶν Χρήστου Ροζάκη στὴν «Καθημερινὴ» στὴν ὁποία ἀποκάλυψε τὸ περιεχόμενο τῶν διερευνητικῶν ἐπαφῶν τῆς Ἑλλάδας μὲ τὴν Τουρκία ποὺ παρ’ ὀλίγον νὰ καταλήξουν σὲ συμφωνία τὸ 2003. Ἡ Ἑλλάδα εἶχε ἀποδεχτεῖ τὴν κλιμακωτὴ ἐπέκταση τῶν χωρικῶν ὑδάτων στὸ Αἰγαῖο μὲ τὸ εὗρος τους γιὰ στὴν ἠπειρωτικὴ ἀκτὴ καὶ στὰ νησιὰ δυτικότερα τοῦ 25ου μεσημβρινοῦ νὰ φτάνει στὰ 12 ν.μ. ἐνῷ στὰ νησιὰ ἀνατολικότερα τοῦ 25ου μεσημβρινοῦ τὸ εὗρος θὰ παρέμενε στὰ 6 ν.μ.
Ὁ συγγραφέας ὑποστηρίζει ὅτι μιὰ πιὸ «ἰσορροπημένη» λύση θὰ μποροῦσε νὰ συνίσταται στὴ διατήρηση τῶν 12 ν.μ. αἰγιαλίτιδας ζώνης δυτικὰ τοῦ 25ου μεσημβρινοῦ καὶ στὴ μείωση τῶν χωρικῶν ὑδάτων καὶ γιὰ τὶς δύο πλευρὲς στὰ 3 ν.μ. ἀνατολικὰ τοῦ 25ου μεσημβρινοῦ βάσει τῶν ἄρθρων 6 καὶ 12 τῆς Συνθήκης της Λωζάνης. Κατὰ τὸν συγγραφέα αὐτὴ ἡ ρύθμιση συνάδει μὲ τὴ γεωγραφία τῆς θαλάσσιας περιοχῆς τοῦ Αἰγαίου καθὼς ἀποδίδει μόνο τὸ 55% στὴν ἑλληνικὴ κυριαρχία.
Κατὰ τὸν Dr. Serhat S. Çubukçuoğlu ἡ ἐπιλογὴ τοῦ 25ου μεσημβρινοῦ δὲν εἶναι αὐθαίρετη γιατί βρίσκεται περίπου στὸ μέσο τῆς ἀπόστασης μεταξὺ τῆς τουρκικῆς καὶ τῆς ἑλληνικῆς ἠπειρωτικῆς χώρας καὶ συμπίπτει μὲ ἕνα γεωφυσικὸ ὅριο ποὺ διαχωρίζει τὴν Εὐρώπη καὶ τὴν Ἀσία.
Ἐπαναλαμβάνει τὴ θέση τῆς Τουρκίας, ποὺ δὲν συνάδει μὲ τὴν διεθνῆ σύμβαση γιὰ τὸ δίκαιο τῆς θάλασσας (UNCLOS), σύμφωνα μὲ τὴν ὁποία τὰ ἑλληνικὰ νησιὰ ποὺ βρίσκονται ἀνατολικὰ αὐτοῦ τοῦ φυσικοῦ ὁρίου ἐπικάθονται σὲ θαλάσσιο βυθὸ ποὺ ἀποτελεῖ φυσικὴ ἐπέκταση τῆς τουρκικῆς χερσαίας μάζας κάτω ἀπὸ τὴ θάλασσα καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν διαθέτουν δική τους ὑφαλοκρηπῖδα. Καὶ προσθέτει ὅτι δεδομένου ὅτι τὰ νησιὰ αὐτὰ βρίσκονται πολὺ κοντὰ στὶς τουρκικὲς ἀκτές, ὁποιαδήποτε ἐπέκταση τῶν ἑλληνικῶν χωρικῶν ὑδάτων πέραν τῶν 6 ν.μ. θὰ περιόριζε σοβαρὰ τὴν πρόσβαση τῆς Τουρκίας στὴν ἀνοικτὴ θάλασσα καὶ θὰ ἔθετε τέλος στὶς ναυτικές/ἀεροπορικὲς ἀσκήσεις της στὸ Αἰγαῖο.
Θεωρεῖ ἐπιπλέον ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἄρθρου 3 τῆς UNCLOS γιὰ τὴν ἐπέκταση τῆς αἰγιαλίτιδας ζώνης τῶν νησιῶν δὲν εἶναι ἀπόλυτο ἀλλὰ συναρτᾶται ἀπὸ τὶς γεωγραφικὲς περιστάσεις (π.χ. μῆκος ἀκτῶν, μέγεθος ἐπιφάνειάς, ἐγγύτητά σε ἄλλες ἠπειρωτικὲς περιοχές). Ἐπισημαίνει ὅτι δικαίωμα αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ τύχει ὁμοιόμορφης ἐφαρμογῆς ἀλλὰ τὸ εὗρος τῆς ἐπέκτασης ἀποτελεῖ ἀντικείμενο συμφωνίας τῶν ὅμορων κρατῶν καθὼς ἡ θαλάσσια γεωγραφία καὶ οἱ περιφερειακὲς συνθῆκες ποικίλλουν.
Ὡς πρὸς τὶς ΑΟΖ τῶν δύο κρατῶν στὸ Αἰγαῖο ὁ Τοῦρκος διεθνολόγος ὑποστηρίζει ὅτι ἡ Ἑλλάδα μπορεῖ νὰ ἀνακηρύξει τὴν ΑΟΖ της δυτικότερα τοῦ 25ου μεσημβρινοῦ ἐνῷ ἡ Τουρκία σὲ ὅλο τὸ ὑπόλοιπο Αἰγαῖο ἀνατολικότερα!
Στὴν Ἀνατολικὴ Μεσόγειο, ὅπου οἱ ἀποστάσεις εἶναι μεγαλύτερες, τὸ εὗρος τῶν ΑΟΖ ἀποκτᾶ πολὺ μεγαλύτερη σημασία. Κατὰ τὸν ἐρευνητή, μεταξὺ τῶν ὑπαρχόντων διμερῶν συμφωνιῶν (π.χ. Ἑλλάδα–Αίγυπτος τὸ 2020 καὶ Τουρκία–Λιβύη τὸ 2019), ἡ Ἑλλάδα διεκδικεῖ δυσανάλογο μερίδιο τῆς περιοχῆς. Μέσῳ ἀναλογιστικῆς ἀνάλυσης μὲ βάση τὰ μήκη ἀκτῶν καὶ τὴ γεωγραφικὴ θέση, καταδεικνύεται ὅτι μιὰ δικαιότερη διανομὴ τῆς συνολικῆς διαφιλονικούμενης περιοχῆς (66.215 τ.χλμ.) θὰ ἀπέδιδε περίπου 80% στὴν Τουρκία, 14.8% σὲ ἑλληνικὰ νησιὰ καὶ τὸ ὑπόλοιπο 5.2% γιὰ κοινὴ διαχείριση!
Ὅλα τὰ ἀνωτέρω ἀποτελοῦν κατὰ τὸν Τοῦρκο διεθνολόγο μιὰ ρεαλιστικὴ προσέγγιση ποὺ βασίζεται στὸ πνεῦμα τῆς UNCLOS καὶ στὶς γεωγραφικὲς πραγματικότητες τῆς περιοχῆς, καθιστῶντας τὴν γεωγραφία («ἡ γῆ κυριαρχεῖ στὴ θάλασσα») τὸν κυρίαρχο παράγοντα γιὰ τὴν ὁριοθέτηση τῶν θαλασσίων ζωνῶν.
Τὰ περισσότερα ἐξ ὅσων γράφει ὁ Τοῦρκος ἀκαδημαϊκὸς εἶναι γνωστὰ ὡς διεκδικήσεις τῆς ἀναθεωρητικῆς Τουρκίας σὲ ὅσους ἀσχολοῦνται μὲ τὰ ἑλληνοτουρκικά. Αὐτὸ ὅμως ποὺ ἔχει κρίσιμη σημασία εἶναι ὅτι τὸ ἀφήγημα τῆς Τουρκίας κατατίθεται μὲ οὐδέτερους ἀκαδημαϊκοὺς ὅρους (καὶ ὄχι μὲ πολιτικὸ πρόσημο) στὸ διεθνὲς ἐπιστημονικὸ κοινὸ καὶ στὶς πολιτικὲς ἐλὶτ ποὺ μελετᾶνε αὐτά τα κείμενα καὶ χαράσσουν πολιτικές.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου