Σὲ τεντωμένο σχοινὶ βαδίζει ἀκόμα μία φορὰ ἡ Εὐρώπη, μὲ τὴν ἐπανέναρξη τοῦ ἐμπορικοῦ πολέμου μὲ τὶς ΗΠΑ νὰ εἶναι ὁρατός, μετὰ τὶς ἀπειλὲς τοῦ Ἀμερικανοῦ προέδρου γιὰ ἐπιβολὴ ἐπιπλέον δασμῶν σὲ ὀκτὼ εὐρωπαϊκὲς χῶρες, στὴ σκιὰ τῶν ραγδαίων ἐξελίξεων μὲ τὴ Γροιλανδία. Τὴν ἴδια ὥρα ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνηση, παρὰ τὶς ἀντιδράσεις ἐπαγγελματιῶν τῆς χώρας, ποὺ προειδοποιοῦσαν γιὰ ὀλέθριες συνέπειες στὸν ἑλληνικὸ πρωτογενῆ τομέα, ὑποστήριξε μὲ σθένος τὴ συμφωνία μὲ τὶς χῶρες τῆς Mercosur. Εὐτυχῶς, ἡ ὑπογραφὴ τῆς... συμφωνίας «πάγωσε», καθὼς ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἐπιτροπὴ ἀποφάσισε νὰ τὴν παραπέμψει γιὰ νομικὸ ἔλεγχο στὸ Εὐρωπαϊκὸ Δικαστήριο.
Μὲ τὴν ἐφαρμογὴ τῆς συμφωνίας θὰ δημιουργοῦνταν ἡ μεγαλύτερη ζώνη ἐλεύθερων συναλλαγῶν στὸν κόσμο, στὴν ὁποία ζοῦν καὶ ἐργάζονται περίπου 700 ἑκατομμύρια ἄνθρωποι, ἐνῷ συνολικὰ σὲ αὐτὴν παράγεται τὸ 25% τοῦ παγκόσμιου ΑΕΠ. Στὴν πράξη ἐπρόκειτο γιὰ μιὰ συμφωνία, ἔπειτα ἀπὸ 20 χρόνια ἄκαρπων διαβουλεύσεων, ποὺ ἀποδεικνύει τὸ ἔλλειμμα στρατηγικῆς τῆς Εὐρώπης καὶ κατ’ ἐπέκταση τῶν ἑλληνικῶν κυβερνήσεων γιὰ τὴ χάραξη ἑνὸς βιώσιμου παραγωγικοῦ μοντέλου ποὺ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ εἰσαγωγές.
Ἡ συμφωνία Mercosur προβλέπει σημαντικὴ μείωση ἢ καὶ κατάργηση δασμῶν σὲ πλῆθος ἀγροτικῶν καὶ βιομηχανικῶν προϊόντων. Στὴν πράξη αὐτὸ σημαίνει φθηνότερες εἰσαγωγὲς κρέατος, σόγιας, ζάχαρης, αἰθανόλης, ἀλλὰ καὶ βιομηχανικῶν ἀγαθῶν ἀπὸ χῶρες μὲ τεράστιες οἰκονομίες κλίμακας καὶ πολὺ χαμηλότερο κόστος παραγωγῆς.
Oι ἐξαγωγές
Σύμφωνα μὲ τὰ στοιχεῖα τοῦ 2024, τὸ συνολικὸ διμερὲς ἐμπόριο ἀγαθῶν Ε.Ε. Mercosur ξεπέρασε περίπου τὰ 111 δισ. εὐρώ, ἐκ τῶν ὁποίων 55,2 δισ. εὐρὼ ἦταν οἱ ἐξαγωγὲς τῆς Ε.Ε. πρὸς τὶς χῶρες τῆς Mercosur καὶ 56 δισ. εὐρὼ οἱ εἰσαγωγὲς τῆς Εὐρώπης. Γιὰ χῶρες μὲ ἰσχυρὴ βιομηχανικὴ βάση καὶ ἐξαγωγικὸ προσανατολισμὸ οἱ εὐκαιρίες μπορεῖ νὰ εἶναι ὑπαρκτές.
Ἡ Mercosur παράγει σὲ ὑπερβολικὰ μεγάλη κλίμακα προϊόντα ποὺ εἶναι ἄμεσα ἀνταγωνιστικὰ μὲ τὸ ἑλληνικὸ ἀγροτικὸ προϊόν:
- Βοδινό – χοιρινὸ κρέας καὶ πουλερικά
- Ρύζι, σόγια, ζάχαρη
- Πρῶτες ὗλες καὶ ζωοτροφές
Γιὰ τὴν Ἑλλάδα, ὅμως, ποὺ δὲν διαθέτει μαζικὴ παραγωγὴ ἀνταγωνιστικῶν βιομηχανικῶν προϊόντων οὔτε ἰσχυρὴ παρουσία στὶς ἀγορὲς τῆς Λατινικῆς Ἀμερικῆς, τὰ ὀφέλη εἶναι ἀνύπαρκτα. Ἀντίθετα, ὁ κίνδυνος εἶναι ξεκάθαρος: αὔξηση τῶν εἰσαγωγῶν χωρὶς οὐσιαστικὴ αὔξηση τῶν ἐξαγωγῶν. Σύμφωνα μὲ τὰ στοιχεῖα τῆς Ἑλληνικῆς Στατιστικῆς Ἀρχῆς (ΕΛ.ΣΤΑΤ.) γιὰ τὸ 2024, ἡ Ἑλλάδα εἰσήγαγε ἀπὸ τὶς χῶρες τῆς Mercosur προϊόντα ἀξίας 452.105.624 εὐρώ, ἐνῷ ἐξήγαγε προϊόντα ἀξίας μόλις 34.568.702 εὐρώ. Δηλαδή, ἡ ἐμπορικὴ σχέση εἶναι ἤδη ἐλλειμματικὴ γιὰ τὴ χώρα μας, χωρὶς τὴν κατάργηση τῶν δασμῶν ποὺ θὰ ὁδηγήσει σὲ αὔξηση τῶν εἰσαγωγῶν μέσῳ τῆς Mercosur.
Ἀξίζει νὰ σημειωθεῖ πὼς ἡ συμφωνία ἀνοίγει ὁρισμένες δυνατότητες γιὰ ἑλληνικὲς ἐξαγωγὲς σὲ μεγάλες ἀγορὲς (π.χ., κρασί, ἐλαιόλαδο, τυριά, κάποιες γεωργικές/βιομηχανικὲς κατηγορίες) ποὺ μπορεῖ νὰ βελτιώσουν μεσομακροπρόθεσμα τὸ ἰσοζύγιο ἀγαθῶν καὶ ὑπηρεσιῶν τῆς χώρας, ἐφόσον ὑπάρξει ζήτηση ἐκεῖ. Ὡστόσο, σὲ αὐτὴ τὴν ἀγορὰ ἡ Ἑλλάδα θὰ πρέπει νὰ ἀνταγωνιστεῖ καὶ τὶς εὐκαιρίες ποὺ ἀνοίγονται καὶ στὶς ὑπόλοιπες εὐρωπαϊκὲς χῶρες, περιορίζοντας ἀκόμα περισσότερα τὰ ὅποια ὀφέλη.
Σύμφωνα μὲ πρόσφατη ἔκθεση τοῦ Γραφείου Οἰκονομικῶν καὶ Ἐμπορικῶν Ὑποθέσεων τῆς πρεσβείας τῆς Ἑλλάδας στὴ Βραζιλία, ἡ χώρα ἐξάγει σὲ Βραζιλία καὶ Ἀργεντινὴ (τὶς δύο μεγαλύτερες χῶρες τῆς Mercosur) κυρίως ἀκτινίδια καὶ φάρμακα, ἐνῷ τὰ τελευταῖα χρόνια παρουσιάζεται αὔξηση τῶν ἐξαγωγῶν καὶ σὲ ἄλλα προϊόντα, ὅπως ἐλαιόλαδο καὶ ἐλιές, παρασκευάσματα φρούτων, λαχανικῶν καὶ κρασιά. Πολλὰ ὑποσχόμενος κλάδος θεωρεῖται καὶ αὐτὸς τῶν φαρμάκων, μὲ τὴ Βραζιλία νὰ δαπανᾶ περίπου τὸ 9,1% τοῦ ΑΕΠ της στὸν τομέα τῆς φροντίδας καὶ τῆς ὑγείας.
Ἀπὸ τὴν ἄλλη, ἡ ἑλληνικὴ κτηνοτροφία καὶ εὐρύτερα ὁ πρωτογενὴς τομέας τῆς χώρας θὰ βρεθοῦν ἀντιμέτωποι μὲ τὸν σκληρὸ ἀνταγωνισμὸ φθηνῶν εἰσαγωγῶν ἀπὸ τὴ Λατινικὴ Ἀμερική, ποὺ ἀπειλοῦν νὰ συμπιέσουν τιμὲς καὶ εἰσοδήματα, ἐνῷ τὴν ἴδια ὥρα ἀμφισβητοῦνται καὶ τὰ πρότυπα παραγωγῆς καὶ ἀσφάλειας.
Συγκεκριμένα, ἡ συμφωνία μπορεῖ νὰ ἐπιβαρύνει τὸ ἐμπορικὸ ἰσοζύγιο ἀγαθῶν τῆς Ἑλλάδας, γιατί:
Θὰ αὐξηθοῦν πιθανῶς οἱ εἰσαγωγὲς φθηνότερων γεωργικῶν προϊόντων ἀπὸ χῶρες Mercosur (π.χ., κρέας, ρύζι, σόγια, ζάχαρη), μὲ πιέσεις στὶς τιμὲς καὶ ἀνταγωνισμὸ σὲ τομεῖς στοὺς ὁποίους ἡ Ἑλλάδα εἶναι παραγωγός.
Ἀγρότες καὶ παραγωγοὶ σὲ εὐαίσθητους κλάδους (π.χ., ρύζι, κρέας) ἐκφράζουν ἀνησυχίες γιὰ τὴν ἀνταγωνιστικότητα τῶν ἐγχώριων προϊόντων.
Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἂν οἱ εἰσαγωγὲς αὐξηθοῦν περισσότερο ἀπὸ τὶς ἐξαγωγές, τὸ ἐμπορικὸ ἔλλειμμα πιθανῶς νὰ διευρυνθεῖ, ἐπιβαρύνοντας τὸ ἰσοζύγιο τρεχουσῶν συναλλαγῶν. Ἡ αὔξηση ἀδασμολόγητων ποσοστώσεων γιὰ μαζικὰ γεωργοκτηνοτροφικὰ προϊόντα, ὅπως τὸ βοδινὸ κρέας, τὰ πουλερικά, ἡ ζάχαρη, ἡ σόγια, τὸ ρύζι, ἀκόμα καὶ τὸ μέλι, δημιουργεῖ φόβους γιὰ πτώση τιμῶν καὶ ἀθέμιτο ἀνταγωνισμὸ ἀπὸ προϊόντα ποὺ παράγονται μὲ χαμηλότερο κόστος, ἀλλὰ καὶ λιγότερο αὐστηροὺς περιβαλλοντικοὺς καὶ ἐργασιακοὺς κανόνες.
Φυτοφάρμακα
Στὶς χῶρες Mercosur δὲν ὑπάρχουν οἱ περιορισμοὶ στὴ χρήση φυτοφαρμάκων ποὺ ἐφαρμόζονται στὴν Ε.Ε. Γιὰ παράδειγμα, στὴ Βραζιλία τὸ 30% τοὐλάχιστον τῶν δραστικῶν οὐσιῶν φυτοφαρμάκων ἀπὸ τὶς 3.670 ποὺ χρησιμοποιοῦνται εἶναι ἀπαγορευμένες στὴν Ε.Ε., ἐδῶ καὶ περισσότερα ἀπὸ 20 χρόνια. Ἡ συμφωνία, ὅμως, θὰ εἶχε σημαντικὲς ἐπιπτώσεις στὴν ἑλληνικὴ οἰκονομία μὲ πολλὲς παραμέτρους: ἀπὸ τὴν ἐγχώρια παραγωγὴ ἀγροτικῶν προϊόντων καὶ τὴν κτηνοτροφία, ἕως τὴν ἴδια τήν οἰκονομία τῆς χώρας. Συγκεκριμένα, ἀπειλεῖται ἡ διεύρυνση τοῦ ἐλλείμματος τρεχουσῶν συναλλαγῶν, μὲ τὸ ὁποῖο ἡ Ἑλλάδα «παλεύει» γιὰ δεκαετίες.
Οἱ περισσότεροι θὰ γνωρίζουν γιὰ τὰ περιβόητα «δίδυμα ἐλλείμματα» πρὶν ἀπὸ τὸ ξέσπασμα τῆς οἰκονομικῆς κρίσης. Πρόκειται γιὰ τὴν ταυτόχρονη ὕπαρξη δημοσιονομικοῦ ἐλλείμματος καὶ ἐλλείμματος στὸ ἰσοζύγιο τρεχουσῶν συναλλαγῶν. Μὲ ἁπλᾶ λόγια, τὸ ἰσοζύγιο τρεχουσῶν συναλλαγῶν (ΙΤΣ) εἶναι στὴ χώρα μας διαχρονικὰ ἐλλειμματικὸ ὡς ποσοστὸ τοῦ ΑΕΠ. Ἡ κύρια αἰτία τοῦ ἐλλείμματος εἶναι ἡ χαμηλὴ παραγωγικὴ βάση τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας, καθὼς ἡ ἀνάπτυξη στηρίζεται κυρίως στὴν ἐγχώρια κατανάλωση (δημόσια καὶ ἰδιωτική), ἡ ὁποία τροφοδοτεῖται σὲ σημαντικὸ βαθμὸ ἀπὸ εἰσαγωγές. Μὲ ἁπλᾶ λόγια, ἡ χώρα εἰσάγει περισσότερα ἀπ’ ὅσα ἐξάγει.
Μιὰ αὔξηση τῶν εἰσαγωγῶν ἀπὸ τὶς χῶρες τῆς Mercosur μπορεῖ νὰ ἐπιδεινώσει τὴν κατάσταση τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας, μὲ ἀπρόβλεπτες συνέπειες. Πρόκειται γιὰ μιὰ ἐπίπτωση στὴν ὁποία ἀποφεύγει νὰ ἀναφερθεῖ ἡ κυβέρνηση γιὰ εὐνόητους λόγους. Σύμφωνα μὲ τὰ τελευταῖα διαθέσιμα στοιχεῖα τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος (ΤτΕ), τὸ διάστημα Ἰανουάριος – Νοέμβριος 2025 τὸ ἔλλειμμα στὸ ἰσοζύγιο τρεχουσῶν συναλλαγῶν μειώθηκε κατὰ 3 δισ. εὐρὼ σὲ σχέση μὲ τὴν ἀντίστοιχη περίοδο τοῦ 2024 καὶ διαμορφώθηκε σὲ 10,3 δισ. εὐρώ, καθὼς ἡ μείωση τῶν εἰσαγωγῶν ὑπερέβη ἐκείνη τῶν ἐξαγωγῶν. Σὲ τρέχουσες τιμὲς οἱ ἐξαγωγὲς ἀγαθῶν μειώθηκαν κατὰ 3% (αὔξηση 1,5% σὲ σταθερὲς τιμὲς) καὶ οἱ εἰσαγωγὲς ἀγαθῶν κατὰ 4,6% (-3,2% σὲ σταθερὲς τιμές).
Μεγάλες οἱ ζημιὲς σὲ ὅλη τὴν ἁλυσίδα
Ἰδιαίτερα εὐάλωτος εἶναι ὁ ἀγροτικὸς τομέας. Οἱ χῶρες τῆς Mercosur, ἡ Ἀργεντινή, ἡ Βραζιλία, ἡ Βολιβία, ἡ Οὐρουγουάη καὶ ἡ Παραγουάη, ἔχουν τρεῖς φορὲς τὴ γεωργικὴ ἔκταση τῆς Εὐρώπης. Διαθέτουν, δηλαδή, τεράστιες ἐκτάσεις, χαμηλότερα ἐργασιακὰ καὶ περιβαλλοντικὰ κόστη καὶ δυνατότητα μαζικῆς παραγωγῆς. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι προϊόντα ποὺ φτάνουν στὴν εὐρωπαϊκὴ ἀγορὰ σὲ τιμὲς μὲ τὶς ὁποῖες οἱ Ἕλληνες παραγωγοὶ δύσκολα μποροῦν νὰ ἀνταγωνιστοῦν.
Ἡ εἰσροὴ φθηνοῦ κρέατος καὶ ἀγροτικῶν προϊόντων δὲν ἀπειλεῖ μόνο τὸ εἰσόδημα τῶν ἀγροτῶν. Ἀπειλεῖ ὁλόκληρη τὴν ἀγροτικὴ ἁλυσίδα ἀξίας, ἀπὸ τὴ μεταποίηση μέχρι τὴ διανομή. Σὲ μιὰ χώρα ὅπου ἡ ὕπαιθρος ἤδη ἀντιμετωπίζει δημογραφικὴ συρρίκνωση καὶ ἐγκατάλειψη, ἡ περαιτέρω ἀποδυνάμωση τῆς ἀγροτικῆς παραγωγῆς ἰσοδυναμεῖ μὲ κοινωνικὸ καὶ οἰκονομικὸ πισωγύρισμα, ἐνῷ οἱ ἑλληνικὲς ἐξαγωγὲς δὲν ἐπαρκοῦν γιὰ νὰ καλύψουν τὶς ἀνάγκες τῆς ἴδιας τῆς χώρας μας.
Ἡ ἑλληνικὴ παραγωγὴ ἀνέρχεται στοὺς 25.000 τόνους μελιοῦ καὶ ἡ εὐρωπαϊκὴ στοὺς 280.000 τόνους. Μὲ τὴ συμφωνία θὰ εἰσάγονται ἐπιπλέον 45.000 τόνοι ἀδασμολόγητου μελιοῦ. Ἡ Ἑλλάδα παράγει 150.000-180.000 τόνους ἀποφλοιωμένου ρυζιοῦ. Ἀπὸ τὶς χῶρες τῆς Mercosur προβλέπεται νὰ εἰσάγονται περίπου 60.000 τόνοι ρυζιοῦ.
Θὰ προστατεύονταν 21 προϊόντα ΠΟΠ, ἀλλὰ σέ... 7 χρόνια!
Ἡ συμφωνία προβλέπει τὴν προστασία συνολικὰ 344 εὐρωπαϊκῶν ἀγροτικῶν προϊόντων ἀπὸ ἀπομιμήσεις στὶς χῶρες τῆς Μercosur, ἀνάμεσα στὰ ὁποῖα βρίσκονται καὶ 21 ἑλληνικὰ τρόφιμα καὶ ποτά. Συγκεκριμένα, βάσει τῆς συμφωνίας Ε.Ε. Mercosur κατοχυρώνονται στὶς πέντε χῶρες τῆς Νότιας Ἀμερικῆς 21 ἑλληνικὰ προϊόντα ΠΟΠ (Προστατευόμενης Ὀνομασίας Προέλευσης) καὶ ΠΓΕ (Προστατευόμενης Γεωγραφικῆς Ἔνδειξης), μεταξὺ τῶν ὁποίων ἡ φέτα, ἡ ἐλιὰ Καλαμάτας, ἡ κονσερβολιὰ Ἄμφισσας, τὰ ἐλαιόλαδα Καλαμάτας, Κολυμβαρίου, Σητείας, Λυγουριοῦ Ἀσκληπιείου, ἡ κεφαλογραβιέρα, τὸ μανούρι, ἡ μαστίχα Χίου, τὰ κρασιὰ τῆς Σαντορίνης, τῆς Μαντίνειας, τῆς Νεμέας, τῆς Νάουσας, τοῦ Ἀμύνταιου, τῆς Σάμου, ἀλλὰ καὶ ἡ ρετσίνα Ἀττικῆς καὶ τὸ τσίπουρο.
Τὸ ἀρνητικὸ στοιχεῖο εἶναι ὅτι ἐὰν ἤδη κυκλοφοροῦσαν στὶς χῶρες αὐτὲς προϊόντα ποὺ παράγονταν ἐκεῖ ἀλλὰ χρησιμοποιοῦσαν τὸν ὅρο, π.χ., φέτα, θὰ ἐπιτρέπεται νὰ τὸ πράττουν γιὰ μέγιστο διάστημα ἑπτὰ ἐτῶν ἀπὸ τὴν ἔναρξη ἐφαρμογῆς τῆς συμφωνίας.
Eιδικὴ προστασία
Παράλληλα, θὰ ὑπάρχει κατάλογος 14 εὐαίσθητων προϊόντων ἀγροδιατροφικῶν προϊόντων (ἑσπεριδοειδῆ, ἐλαιόλαδο, τυριά, ἀκτινίδια, ροδάκινα, ἀβγά, κρέας, ρύζι, μέλι μεταξὺ αὐτῶν) στὰ ὁποῖα προβλέπεται εἰδικὴ προστασία. Συγκεκριμένα, προβλέπονται μηχανισμοὶ διασφάλισης ὅπως ἡ ἐπαναφορὰ τῶν δασμῶν ἀλλὰ καὶ ὁ περιορισμὸς ἢ καὶ ἡ ἀναστολὴ τῶν εἰσαγωγῶν, ἐὰν διαπιστωθεῖ αὔξηση τοῦ ὄγκου τῶν εἰσαγωγῶν ἄνω τοῦ 5% ἐτησίως ἢ μείωση ἄνω τοῦ 5% ἐτησίως τῆς μέσης τιμῆς τῶν εἰσαγόμενων προϊόντων σὲ σχέση μὲ τὰ ἐγχώρια. Στὴν πράξη, μὲ βάση τὴ συμφωνία, ἐὰν γίνονται μαζικὲς εἰσαγωγὲς ἢ εἰσαγωγὲς σὲ πολὺ χαμηλὲς τιμὲς ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση θὰ ἐνεργοποιεῖ «κόφτες» προστατεύοντας τοὺς παραγωγούς μας. Ὡστόσο, αὐτὸς ὁ μηχανισμὸς θὰ φανεῖ στὴν πράξη, καθὼς αὐτὴ τὴν ὥρα ἡ Εὐρώπη φαίνεται πὼς λειτουργεῖ εἰς βάρος τῶν μικρομεσαίων παραγωγῶν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου