Πίσω ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὶς στατιστικὲς κρύβεται μία ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες προκλήσεις ποὺ ἀντιμετωπίζει σήμερα ἡ Ἑλλάδα: ἡ ὑπογεννητικότητα. Καὶ δυστυχῶς τὰ στατιστικὰ δεδομένα ποὺ δημοσιεύονται κάθε τόσο ἔρχονται νὰ ἐπιβεβαιώσουν πὼς τὸ φαινόμενο ὁδηγεῖ τὴ χώρα σὲ δημογραφικὸ ἀδιέξοδο. Μόλις στὶς ἀρχὲς τοῦ μῆνα ἀναρτήθηκαν τὰ στοιχεῖα τοῦ ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν γιὰ τὶς ληξιαρχικὲς πράξεις ποὺ ἐκδόθηκαν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ... τοῦ ἔτους μέχρι τὸν Μάϊο.
Αὐτὸ ποὺ προκύπτει εἶναι πὼς σὲ σύνολο 882 ληξιαρχείων, 717 δὲν κατέγραψαν οὔτε μία γέννηση, ἐκ τῶν ὁποίων 59 εἶναι σὲ νησιά, ἐνῷ στὰ ληξιαρχεῖα 36 δημοτικῶν ἑνοτήτων τῆς Ἀττικῆς δὲν ὑπῆρξε κανένα νεογέννητο.
Αὐτὰ τὰ στοιχεῖα, σύμφωνα μὲ τὸν καθηγητὴ Δημογραφίας καὶ διευθυντὴ Ἐρευνῶν τοῦ Ἰνστιτούτου Δημογραφικῶν Ἐρευνῶν καὶ Μελετῶν (ΙΔΕΜ) Βύρωνα Κοτζαμάνη, ἀπαντοῦν στὸ ἐρώτημα «σὲ ποιούς δήμους γεννοῦν οἱ γυναῖκες» κι αὐτὸ ποὺ στὴν πραγματικότητα ἀποτυπώνεται εἶναι μιὰ συγκέντρωση γεννήσεων σὲ μεγάλες δημοτικὲς ἑνότητες, ὅπου δηλαδὴ ὑπάρχουν μεγάλα μαιευτήρια. Παρ’ ὅλα αὐτά, ἡ μείωση τῶν γεννήσεων ἀποτελεῖ, ὅπως ξεκαθαρίζει ὁ Β. Κοτζαμάνης, μιὰ δημογραφική... βόμβα.
Σύμφωνα μὲ τὴ μελέτη ποὺ ἔχει κάνει, ἀπὸ τὶς 1.035 δημοτικὲς ἑνότητες, οἱ 66, τὸ 2024, δὲν ἄκουσαν οὔτε ἕνα κλάμα μωροῦ. «Αὐτὸς ὁ ἀριθμὸς σήμερα θὰ ἀγγίζει τὶς 75-80. Ὑπολογίζουμε πὼς φέτος οἱ γεννήσεις θὰ εἶναι λιγότερες ἀπὸ πέρυσι, δὲν θὰ φτάνουν τὶς 65.000», σημειώνει στὰ «ΝΕΑ».
Συρρίκνωση τοῦ πληθυσμοῦ
Ἄλλωστε, οἱ μηδενικὲς ἢ ἐλάχιστες γεννήσεις σὲ ἐτήσια βάση σὲ ἀρκετὲς δημοτικὲς ἑνότητες ἀποτυπώνουν μὲ ἔντονο τρόπο τὴ δημογραφικὴ συρρίκνωση καὶ τὴ γήρανση τοῦ πληθυσμοῦ. Τὸ φαινόμενο αὐτό, ὅμως, δὲν ἀποτελεῖ μόνο στατιστικὸ δεδομένο, ἀλλὰ καὶ ἔνδειξη βαθύτερων κοινωνικῶν, οἰκονομικῶν καὶ ἀναπτυξιακῶν προβλημάτων ποὺ ἐπηρεάζουν κυρίως τὶς ἀγροτικές, ὀρεινὲς καὶ ἀπομακρυσμένες περιοχές.
Ἡ συνεχὴς μείωση τοῦ ἀριθμοῦ τῶν νέων ἀνθρώπων, ἡ ἐσωτερικὴ καὶ ἐξωτερικὴ μετανάστευση, οἱ δυσκολίες δημιουργίας οἰκογένειας καὶ ἡ συγκέντρωση τοῦ πληθυσμοῦ στὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα ἔχουν ὁδηγήσει πολλὲς τοπικὲς κοινωνίες σὲ δημογραφικὸ μαρασμό.
Τὸ ποσοστὸ τῶν δημοτικῶν ἑνοτήτων τῆς χώρας μὲ ἕναν ἐξαιρετικὰ περιορισμένο ἀριθμὸ γεννήσεων – ἕως καὶ 60 γεννήσεις ἀνὰ ἑξαετία – ἔχει φτάσει τὸ 35,5% γιὰ τὴν περίοδο 2020-2025. Χαρακτηριστικὰ παραδείγματα εἶναι ἀρκετὲς δημοτικὲς ἑνότητες στὴ Δυτικὴ Μακεδονία ἀλλὰ καὶ τὴν Πελοπόννησο.
Οἱ μειούμενες γεννήσεις, ὡστόσο, δὲν εἶναι μόνο ἑλληνικὸ φαινόμενο. Ἀκόμη καὶ χῶρες ποὺ τὰ προηγούμενα χρόνια θεωροῦνταν... κραταιὲς στὸ κομμάτι αὐτό, ὅπως οἱ σκανδιναβικές, πλέον βλέπουν μεγάλες ἀλλαγές. Σύμφωνα μὲ τὰ στοιχεῖα τῆς Eurostat, τὸ 2024, γεννήθηκαν 3,55 ἑκατομμύρια παιδιὰ στὴν ΕΕ.
Κατὰ τὴν περίοδο 1961-2024, τὸ ὑψηλότερο ἐτήσιο σύνολο γιὰ τὸν ἀριθμὸ τῶν γεννήσεων στὴν Ἕνωση καταγράφηκε τὸ 1964, μὲ 6,8 ἑκατομμύρια παιδιά. Ἀπὸ αὐτὸ τὸ συγκριτικὰ ὑψηλὸ ἐπίπεδο μέχρι τὶς ἀρχὲς τοῦ 21ου αἰῶνα, ὁ ἀριθμὸς τῶν γεννήσεων μειώθηκε μὲ σχετικὰ σταθερὸ ρυθμό, φθάνοντας στὸ χαμηλὸ ἐπίπεδο τῶν 4,36 ἑκατομμυρίων τὸ 2002 καὶ τῶν 4,09 ἑκατομμυρίων τὸ 2021.
Πάνω ἀπὸ τὸ ἕνα τρίτο (35,1%) τοῦ συνόλου τῶν γεννήσεων τὸ 2024 στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση ἀφοροῦσε δεύτερα παιδιά, περίπου τὸ 12,1% ἀφοροῦσε τρίτα παιδιά, ἐνῷ τὸ ὑπόλοιπο 6,2% ἀφοροῦσε τέταρτα ἢ ἑπόμενα παιδιά. Στὴν Ἑλλάδα, τὸ 48,1% τῶν γεννήσεων ποὺ καταγράφηκαν τὸ 2024 ἀφοροῦσε πρῶτο παιδί.
Τὴν ἴδια στιγμή, καὶ ὁ δείκτης γονιμότητας – στὴν Ἑλλάδα, βάσει τῆς Eurostat, εἶναι 1,24 – καταγράφει μείωση σὲ χῶρες ποὺ στὸ παρελθὸν εἶχαν ἀνεβασμένα ποσοστά. Χαρακτηριστικὸ παράδειγμα εἶναι αὐτὸ τῆς Φινλανδίας, στὴν ὁποία ὁ δείκτης γονιμότητας τὸ 2022 ἦταν 1,32, ἐνῷ δύο χρόνια ἀργότερα ἔπεσε στὸ 1,25.
Ἀντίστοιχα, στὴ Σουηδία ὁ δείκτης τὸ 2021 ἦταν 1,67, ἐνῷ τὸ 2024 κατρακύλησε στὸ 1,43. «Σὲ χῶρες τῆς Εὐρώπης, ὅπου ὑπάρχει ἕνα καλύτερα ὀργανωμένο ὑποστηρικτικὸ πλαίσιο γιὰ τὴν οἰκογένεια, οἱ νέοι καθυστεροῦν ἢ ἀποφασίζουν νὰ μὴν κάνουν παιδιὰ ἐξ αἰτίας τῆς γενικότερης κατάστασης ποὺ ἐπικρατεῖ στὸν κόσμο, ἀναρωτιοῦνται σὲ ποιόν κόσμο θὰ φέρουν τὰ παιδιά τους.
Στὴν Ἑλλάδα, ἀπὸ τὴν ἄλλη, ἡ καθυστέρηση δημιουργίας οἰκογένειας ἀφορᾶ πιὸ πρακτικὰ ζητήματα, ὅπως εἶναι ἡ στέγαση», ὑπογραμμίζει ὁ Β. Κοτζαμάνης.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου