Τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 2026, μόλις 69.895 μαθητὲς καὶ μαθήτριες θὰ περάσουν τὸ κατώφλι τῆς Α΄ Δημοτικοῦ στὰ δημόσια σχολεῖα τῆς χώρας. Ἕνας ἀριθμὸς ποὺ δὲν εἶναι ἀπλῶς στατιστικὸ στοιχεῖο· εἶναι ἡ ἠχηρὴ καταγραφή μιᾶς κοινωνίας ποὺ μικραίνει, γερνᾶ καὶ σταδιακὰ ἀδειάζει.
Κι ὅμως, μπροστὰ σὲ αὐτὴ τὴν πραγματικότητα, ἡ πολιτεία συνεχίζει νὰ συμπεριφέρεται σὰν νὰ πρόκειται γιὰ μία «φυσιολογικὴ διακύμανση». Λίγες ἐξαγγελίες, μερικὰ ἐπιδόματα-ἀσπιρίνες, ἐπιτροπὲς ποὺ συνεδριάζουν, λόγια γιὰ «στρατηγικὸ σχεδιασμό» καὶ ἔπειτα… σιωπή. Τὴν ἴδια στιγμή, ἡ χώρα χάνει τὸ πολυτιμότερό της κεφάλαιο: τὰ παιδιά της.
Κι ὅμως, μπροστὰ σὲ αὐτὴ τὴν πραγματικότητα, ἡ πολιτεία συνεχίζει νὰ συμπεριφέρεται σὰν νὰ πρόκειται γιὰ μία «φυσιολογικὴ διακύμανση». Λίγες ἐξαγγελίες, μερικὰ ἐπιδόματα-ἀσπιρίνες, ἐπιτροπὲς ποὺ συνεδριάζουν, λόγια γιὰ «στρατηγικὸ σχεδιασμό» καὶ ἔπειτα… σιωπή. Τὴν ἴδια στιγμή, ἡ χώρα χάνει τὸ πολυτιμότερό της κεφάλαιο: τὰ παιδιά της.
Μία γενιὰ ποὺ συρρικνώνεται
Τὸ 2010, οἱ μαθητὲς τῆς Α΄ Δημοτικοῦ ξεπερνοῦσαν τοὺς 120.000. Σήμερα, ὁ ἀριθμὸς ἔχει σχεδὸν περιορισθεῖ στὸ μισό. Μέσα σὲ δεκαπέντε... χρόνια, ἡ Ἑλλάδα εἶδε τὶς «φουρνιὲς» τῶν πρωτακίων νὰ μικραίνουν χρόνο μὲ τὸν χρόνο, σὲ βαθμὸ ποὺ πολλὰ σχολεῖα τῆς περιφέρειας κινδυνεύουν νὰ μείνουν χωρὶς μαθητές.
Καὶ φυσικὰ, κανείς δὲν μπορεῖ νὰ ἰσχυρισθεῖ ὅτι ἡ κατάρρευση αὐτὴ ἦρθε ξαφνικά. Ἐδῶ καὶ δύο δεκαετίες, δημογράφοι, ἐκπαιδευτικοί καὶ κοινωνικοὶ ἐπιστήμονες προειδοποιοῦν ὅτι ἡ χώρα ὁδεύει πρὸς πληθυσμιακὴ καθίζηση. Ὅμως, στὴν Ἑλλάδα τῶν διαρκῶν «μεταρρυθμίσεων», φαίνεται πὼς τὸ δημογραφικὸ ἀντιμετωπίζεται ὅπως σχεδὸν τὰ πάντα: μὲ ἐπικοινωνιακὲς καμπάνιες, φωτογραφίες καὶ ἐξαγγελίες χωρὶς βάθος.
Καὶ φυσικὰ, κανείς δὲν μπορεῖ νὰ ἰσχυρισθεῖ ὅτι ἡ κατάρρευση αὐτὴ ἦρθε ξαφνικά. Ἐδῶ καὶ δύο δεκαετίες, δημογράφοι, ἐκπαιδευτικοί καὶ κοινωνικοὶ ἐπιστήμονες προειδοποιοῦν ὅτι ἡ χώρα ὁδεύει πρὸς πληθυσμιακὴ καθίζηση. Ὅμως, στὴν Ἑλλάδα τῶν διαρκῶν «μεταρρυθμίσεων», φαίνεται πὼς τὸ δημογραφικὸ ἀντιμετωπίζεται ὅπως σχεδὸν τὰ πάντα: μὲ ἐπικοινωνιακὲς καμπάνιες, φωτογραφίες καὶ ἐξαγγελίες χωρὶς βάθος.
Ἡ ὑπογεννητικότητα δὲν λύνεται μὲ πανηγυρικὲς δηλώσεις
Ἡ χώρα παραμένει σταθερὰ κάτω ἀπὸ τὸ ὅριο ἀναπλήρωσης πληθυσμοῦ. Ὁ δείκτης γονιμότητας κυμαίνεται περίπου στὸ 1,3–1,5 παιδὶ ἀνὰ γυναίκα, ὅταν χρειάζονται 2,1 γιὰ νὰ διατηρηθεῖ πληθυσμιακὰ μία κοινωνία.
Καὶ πῶς νὰ κάνει παιδιά ἕνα νέο ζευγάρι;
Μὲ ἐνοίκια ποὺ ἔχουν ἐκτοξευθεῖ, μὲ μισθοὺς ποὺ δὲν φτάνουν γιὰ τὸν μήνα, μὲ ἐργασιακὴ ἀνασφάλεια, μὲ βρεφονηπιακοὺς σταθμοὺς ποὺ δὲν ἐπαρκοῦν καὶ μὲ μία καθημερινότητα ποὺ μετατρέπει τὴ δημιουργία οἰκογένειας σὲ «πολυτέλεια». Ἀλλὰ προφανῶς, γιὰ τοὺς κυβερνητικοὺς σχεδιασμούς, ἡ ἀγωνία τῶν νέων ἀνθρώπων μπορεῖ νὰ λυθεῖ μὲ ἕνα pass, μία πλατφόρμα καὶ μερικὲς καλοστημένες δηλώσεις γιὰ τὴ «στήριξη τῆς νέας γενιᾶς».
Ἡ πραγματικότητα, ὅμως, εἶναι ἀμείλικτη. Οἱ γεννήσεις μειώνονται συνεχῶς, καὶ κάθε σχολικὴ χρονιὰ ξεκινᾶ μὲ λιγότερα παιδιά στὰ θρανία.
Καὶ πῶς νὰ κάνει παιδιά ἕνα νέο ζευγάρι;
Μὲ ἐνοίκια ποὺ ἔχουν ἐκτοξευθεῖ, μὲ μισθοὺς ποὺ δὲν φτάνουν γιὰ τὸν μήνα, μὲ ἐργασιακὴ ἀνασφάλεια, μὲ βρεφονηπιακοὺς σταθμοὺς ποὺ δὲν ἐπαρκοῦν καὶ μὲ μία καθημερινότητα ποὺ μετατρέπει τὴ δημιουργία οἰκογένειας σὲ «πολυτέλεια». Ἀλλὰ προφανῶς, γιὰ τοὺς κυβερνητικοὺς σχεδιασμούς, ἡ ἀγωνία τῶν νέων ἀνθρώπων μπορεῖ νὰ λυθεῖ μὲ ἕνα pass, μία πλατφόρμα καὶ μερικὲς καλοστημένες δηλώσεις γιὰ τὴ «στήριξη τῆς νέας γενιᾶς».
Ἡ πραγματικότητα, ὅμως, εἶναι ἀμείλικτη. Οἱ γεννήσεις μειώνονται συνεχῶς, καὶ κάθε σχολικὴ χρονιὰ ξεκινᾶ μὲ λιγότερα παιδιά στὰ θρανία.
Ἡ περιφέρεια σβήνει πρώτη
Ἐὰν στὴν Ἀθήνα καὶ στὴ Θεσσαλονίκη τὸ πρόβλημα φαίνεται «διαχειρίσιμο», στὴν περιφέρεια ἡ εἰκόνα εἶναι δραματική. Σὲ χωριὰ καὶ μικρὲς πόλεις, σχολικὰ τμήματα συγχωνεύονται, δημοτικὰ κλείνουν καὶ παιδιὰ ἀναγκάζονται νὰ διανύουν μεγάλες ἀποστάσεις γιὰ νὰ φτάσουν στὸ πλησιέστερο σχολεῖο.
Καὶ μαζὶ μὲ τὸ σχολεῖο, πεθαίνει καὶ ἡ τοπικὴ κοινωνία.
Διότι στὴν ἑλληνικὴ περιφέρεια, τὸ σχολεῖο δὲν εἶναι ἁπλῶς μία δημόσια δομή. Εἶναι σημεῖο ζωῆς, κοινωνικῆς συνοχῆς, συνέχειας. Ὅταν ἡ αὐλὴ μένει ἄδεια, ὁλόκληρος ὁ τόπος μπαίνει σὲ τροχιὰ παρακμῆς.
Ἀλλὰ φαίνεται πὼς ἡ ἐρήμωση τῆς περιφέρειας δὲν προκαλεῖ ἰδιαίτερη ἀνησυχία, ἀρκεί νὰ ὑπάρχουν ὡραῖες παρουσιάσεις γιὰ τὴν «ἀνάπτυξη» καὶ τὴν «ψηφιακὴ μετάβαση».
Ἀλλὰ φαίνεται πὼς ἡ ἐρήμωση τῆς περιφέρειας δὲν προκαλεῖ ἰδιαίτερη ἀνησυχία, ἀρκεί νὰ ὑπάρχουν ὡραῖες παρουσιάσεις γιὰ τὴν «ἀνάπτυξη» καὶ τὴν «ψηφιακὴ μετάβαση».
Ἡ γήρανση τῆς χώρας καὶ ἡ ἐπερχόμενη κρίση
Τὸ πρόβλημα δὲν περιορίζεται στὴν ἐκπαίδευση. Ἡ μείωση τῶν παιδιῶν σημαίνει ὅτι σὲ λίγα χρόνια θὰ ὑπάρχουν λιγότεροι ἐργαζόμενοι, λιγότερες παραγωγικὲς ἡλικίες καὶ ἀκόμη μεγαλύτερη πίεση στὸ ἀσφαλιστικὸ σύστημα.
Μὲ ἁπλὰ λόγια, ἡ χώρα γερνᾶ χωρὶς νὰ ἀνανεώνεται.
Καὶ ἐνῶ ὅλα αὐτὰ εἶναι γνωστὰ ἐδῶ καὶ χρόνια, ἡ κυβερνητικὴ πολιτικὴ μοιάζει νὰ ἐξαντλεῖται σὲ ἡμίμετρα. Καμία σοβαρὴ στεγαστικὴ πολιτική γιὰ νέα ζευγάρια. Καμία γενναία φορολογικὴ ἀνακούφιση γιὰ οἰκογένειες. Καμία ριζικὴ παρέμβαση γιὰ σταθερὲς καὶ καλά ἀμειβόμενες θέσεις ἐργασίας.
Ἀντιθέτως, ἡ ἀκρίβεια καλπάζει, ἡ ἀνασφάλεια διογκώνεται καὶ οἱ νέοι συνεχίζουν νὰ μεταναστεύουν. Καὶ ἔπειτα, μὲ ἀπορία σχεδὸν θεατρική, ἀναρωτιόμαστε γιατί μειώνονται οἱ μαθητὲς στὰ σχολεῖα.
Ἀντιθέτως, ἡ ἀκρίβεια καλπάζει, ἡ ἀνασφάλεια διογκώνεται καὶ οἱ νέοι συνεχίζουν νὰ μεταναστεύουν. Καὶ ἔπειτα, μὲ ἀπορία σχεδὸν θεατρική, ἀναρωτιόμαστε γιατί μειώνονται οἱ μαθητὲς στὰ σχολεῖα.
Ἡ χώρα χρειάζεται πολιτικὴ ἐπιβίωσης, ὄχι διαχείριση εἰκόνας
Τὸ δημογραφικὸ δὲν εἶναι μία «τεχνικὴ δυσκολία». Εἶναι ζήτημα ἐθνικῆς ἐπιβίωσης.
Χωρὶς νέες γενιές, χωρὶς ζωντανὲς κοινότητες, χωρὶς παιδιά στὰ σχολεῖα, ἡ Ἑλλάδα κινδυνεύει νὰ μετατραπεῖ σὲ μία χώρα γερασμένη, ἐξαντλημένη καὶ κοινωνικὰ ἀποδυναμωμένη.
Καὶ ὅσο ἡ πολιτικὴ ἐξουσία ἐπιλέγει νὰ ἀντιμετωπίζει τὸ ζήτημα μὲ ἐπικοινωνιακοὺς ὅρους καὶ πρόσκαιρες παροχές, τόσο τὰ θρανία θὰ ἀδειάζουν.
Χωρὶς νέες γενιές, χωρὶς ζωντανὲς κοινότητες, χωρὶς παιδιά στὰ σχολεῖα, ἡ Ἑλλάδα κινδυνεύει νὰ μετατραπεῖ σὲ μία χώρα γερασμένη, ἐξαντλημένη καὶ κοινωνικὰ ἀποδυναμωμένη.
Καὶ ὅσο ἡ πολιτικὴ ἐξουσία ἐπιλέγει νὰ ἀντιμετωπίζει τὸ ζήτημα μὲ ἐπικοινωνιακοὺς ὅρους καὶ πρόσκαιρες παροχές, τόσο τὰ θρανία θὰ ἀδειάζουν.
Γιατὶ τὸ δημογραφικὸ δὲν λύνεται μὲ συνθήματα.
Λύνεται μὲ πραγματικὴ στήριξη τῆς κοινωνίας, τῆς ἐργασίας, τῆς κατοικίας καὶ τῆς οἰκογένειας.
Καὶ ἀπ’ ὅ,τι φαίνεται, αὐτὸ εἶναι πολὺ δυσκολότερο ἀπὸ τὸ νὰ βγαίνουν πανηγυρικὲς δηλώσεις μπροστὰ στὶς κάμερες.
Καὶ ἀπ’ ὅ,τι φαίνεται, αὐτὸ εἶναι πολὺ δυσκολότερο ἀπὸ τὸ νὰ βγαίνουν πανηγυρικὲς δηλώσεις μπροστὰ στὶς κάμερες.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου