Menu

8 Φεβ 2026

Θεολογικὲς ἀνησυχίες γιὰ τὸ μάθημα Ἠθικῆς

Τοῦ Ἰωάννου Τάτση, Θεολόγου 

Τὸ Τμῆμα Θεολογίας τοῦ ΕΚΠΑ ἐξέδωσε Ψήφισμα γιὰ τὸ μάθημα τῆς Ἠθικῆς, ποὺ θεσμοθέτησε τὸ Ὑπουργεῖο Παιδείας γιὰ τοὺς ἀπαλλασσόμενους ἀπὸ τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν, ἑτερόδοξους, ἀλλόθρησκους καὶ ἄθεους μαθητές. 
Τὸ Ψήφισμα καταλήγει προτείνοντας στὸ Ὑπουργεῖο Παιδείας «τὴ διαμόρφωση ἑνὸς Προγράμματος Σπουδῶν ποὺ θὰ διασφαλίζει τὸν θρησκευτικὸ ἐγγραμματισμὸ γιὰ τὸ σύνολο τῶν μαθητῶν, μὲ σεβασμὸ στὴν ἐλευθερία τῆς συνείδησης, ἀλλὰ χωρὶς νὰ θυσιάζεται ἡ ἐπιστημονικὴ πληρότητα καὶ ἡ κατανόηση τῆς θρησκευτικῆς διάστασης τοῦ ἀνθρώπινου βίου, ἀποφεύγοντας τὴν ἐπιστημονικὴ καὶ παιδαγωγικὴ σύγχυση ποὺ προκαλεῖ ἡ συγκεκριμένη ἀπόφαση». 
Οὔτε λίγο οὔτε πολὺ προτείνεται ἡ καθιέρωση ἑνὸς θρησκευτικοῦ μαθήματος, ἴδιου μὲ ἐκεῖνο ποὺ ἀμετάκλητα ἔχει καταδικαστεῖ μὲ πολλὲς ἀποφάσεις το ΣτΕ. 
Κι ἐνῷ τὸ Ψήφισμα ἐπιδιώκει δῆθεν νὰ ἐκφράσει τὴν ἀντίθεση... τοῦ Τμήματος Θεολογίας πρὸς τὸ ἐναλλακτικὸ μάθημα Ἠθικῆς, καταλήγει μὲ πρόταση ποὺ ἀφορᾶ συνολικὰ τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν γιὰ ὅλους τοὺς μαθητὲς τῶν ἑλληνικῶν σχολείων. 
Πρόκειται γιὰ μιὰ προσπάθεια νὰ ἔρθει πάλι στὸ προσκήνιο μιὰ συζήτηση γύρω ἀπὸ τὸ χαρακτῆρα τοῦ θρησκευτικοῦ μαθήματος, ἡ ὁποία ἔχει ὁριστικὰ κλείσει μὲ τὶς ἀποφάσεις το ΣτΕ. 
Κι ὅμως κάποιοι δὲν μποροῦν ἀκόμη νὰ δεχτοῦν τὴν ἀκύρωση τοῦ ἔργου τους ἀπὸ τὸ ΣτΕ καὶ ἀναζητοῦν τρόπους ἐπαναφορᾶς στὰ σχολεῖα τῶν ἀκυρωμένων προγραμμάτων σπουδῶν τὰ ὁποῖα σχεδίασαν. 

Καμία ἔκπληξη γιὰ ὅσους γνωρίζουν ὅτι οἱ τότε πρωτεργάτες τῆς ἐπιχείρησης μετάλλαξης τοῦ χριστιανικοῦ μαθήματος σὲ «μάθημα γιὰ ὅλους», στὴν οὐσία σὲ πολυθρησκευτικὸ μάθημα σύγχυσης, εἶναι σήμερα μέλη ΔΕΠ τοῦ Τμήματος Θεολογίας τοῦ ΕΚΠΑ. 
Ἡ ἀνησυχία λοιπὸν γιὰ τὸ μάθημα τῆς Ἠθικῆς εἶναι ψευδής. Ὁ στόχος εἶναι ἄλλος καὶ δηλώνεται σαφῶς στὸ τέλος τοῦ Ψηφίσματος. 
Ἡ διαμόρφωση ἄλλου Προγράμματος Σπουδῶν γιὰ τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν γιὰ ὅλους τοὺς μαθητές. Ἀδιόρθωτοι παρὰ τὰ «χαστούκια» το ΣτΕ καὶ τὴ σαφή δέσμευση τοῦ Ὑπουργείου ἀπὸ τὶς ἀποφάσεις τοῦ ἀνώτατου δικαστηρίου γιὰ τὴν παροχὴ ὀρθόδοξου χριστιανικοῦ μαθήματος στοὺς μαθητὲς τῶν ἑλληνικῶν σχολείων. 

Ἐνδιαφέρον παρουσιάζει τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ Ψήφισμα παραπέμπει σὲ ἀποφάσεις το ΣτΕ ἀλλὰ καὶ τὴν εὐρωπαϊκὴ νομολογία καὶ ἀποφαίνεται σχετικὰ μὲ τὸ ἂν τὸ μάθημα Ἠθικῆς εἶναι «συναφὲς» καὶ «ἰσότιμο» μὲ τὰ Θρησκευτικά. 
Ἀπορίας ἄξιον ὅμως γιατί τὸ Τμῆμα Θεολογίας δὲν κατέθεσε σχετικὴ αἴτηση ἀκύρωσης τῶν Υ.Α. μὲ τὰ προγράμματα σπουδῶν Ἠθικῆς, ὥστε νὰ παρουσιάσει τὴ νομική του ἐπιχειρηματολογία ἐνώπιον τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου ἀλλὰ ἄφησε νὰ παρέλθει ἄπρακτη ἡ προθεσμία ὑποβολῆς τέτοιας αἴτησης. 
Καὶ νὰ σκεφτεῖ κανεὶς ὅτι ὅσοι τώρα ἐπιχειροῦν ἑρμηνεῖες δικαστικῶν ἀποφάσεων εἶναι οἱ ἴδιοι ποὺ σὲ κάθε εὐκαιρία ἀποφαίνονται ὅτι κακῶς ἔγιναν προσφυγὲς στὸ ΣτΕ γιὰ τὸ μάθημα τῶν Θρησκευτικῶν στὸ παρελθόν! 

Ἐπιπλέον, ἐπειδὴ καὶ ἄλλα κείμενα κληρικῶν ἐκφράζουν ἀνησυχία γιὰ τὸ μάθημα Ἠθικῆς, εἶναι ἀναγκαῖο νὰ ὑπενθυμίσουμε ὅτι: 

1) Τὸ μάθημα Ἠθικῆς ἀφορᾶ μόνο στοὺς ἀπαλλασσόμενους μαθητὲς δηλαδὴ στοὺς ἀλλόθρησκους, ἑτερόδοξους καὶ ἄθεους καὶ ὄχι σὲ ὅλους τοὺς μαθητές. Οἱ ἀπαλλαγὲς δίνονται μέσα ἀπὸ συγκεκριμένη διαδικασία καὶ ὁ ἀριθμός τους εἶναι πολὺ περιορισμένος. 

2) Ἡ ἀνάθεση τῆς διδασκαλίας τοῦ μαθήματος τῆς Ἠθικῆς εἶναι ζήτημα ποὺ δὲν ἔχει ἀκόμη ρυθμιστεῖ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖο Παιδείας. Ὅλοι συμφωνοῦν ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἀνατεθεῖ στοὺς Θεολόγους. Ὡστόσο εἶναι πολὺ πιθανὸ νὰ δοθεῖ ταυτόχρονα ὡς ἀνάθεση β΄ ἢ γ΄ καὶ σὲ ἐκπαιδευτικοὺς ἄλλων κλάδων. Ὅσοι πάντως θεωροῦν ὡς πρώτιστο τὸ ζήτημα αὐτό, ἂς ἐλέγξουν πρῶτα σὲ πόσες περιπτώσεις ἀνατίθεται ἡ διδασκαλία τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν σὲ φιλολόγους, ὡς μάθημα γ΄ ἀνάθεσης. 

3) Τὸ Ὑπουργεῖο δὲν ἔχει ἐπίσης προχωρήσει στὸν ὁρισμὸ τοῦ ἐλάχιστου ἀριθμοῦ ἀπαλλασσόμενων μαθητῶν ἀνὰ σχολεῖο καὶ τάξη, ποὺ θὰ ἀπαιτεῖται γιὰ τὴν παροχὴ τοῦ μαθήματος τῆς Ἠθικῆς. Ἂν τελικὰ ἀποφασίσει τὸν ἀριθμὸ 10, ὅπως ἀναφέρουν δημοσιογραφικὲς πληροφορίες, τότε τὸ μάθημα αὐτὸ πρόκειται νὰ διδαχθεῖ σὲ ἐλάχιστα τμήματα πολὺ μικροῦ ἀριθμοῦ σχολείων. 

4) Ἡ πρόσφατη καταδίκη ἀπὸ τὸ ΣτΕ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας γιὰ τὸν λόγο τῆς καθυστέρησης παροχῆς τοῦ ἐναλλακτικοῦ μαθήματος σὲ ἀπαλλασσόμενους ἀπὸ τὰ Θρησκευτικὰ μαθητές, ἔγινε δεκτὴ μὲ ἐνθουσιασμὸ ἀπὸ τὸν δικηγόρο τῶν γονέων τῶν μαθητῶν ποὺ εἶχαν κάνει τὶς σχετικὲς προσφυγές. Καλεῖ μάλιστα ὁ δικηγόρος τὶς οἰκογένειες νὰ προχωρήσουν τώρα στὶς περαιτέρω ἐνέργειες ὥστε νὰ λάβουν χρηματικὴ ἀποζημίωση ἀπὸ τὸ Κράτος. Τελικά, ἡ ἐπιτυχία τοῦ δικηγόρου τῶν ἀθέων θὰ ὁλοκληρωθεῖ μὲ τὴν πιθανὴ καταβολὴ κάποιων εὐρὼ σὲ ἐλάχιστες οἰκογένειες ποὺ ἐκπροσώπησε. Ὡστόσο τὸ Ὑπουργεῖο συνεχίζει νὰ κινεῖται ἐξαιρετικὰ ἀργὰ στὴν ὀργάνωση τοῦ μαθήματος τῆς Ἠθικῆς καὶ ἀπὸ ὅσα τοὐλάχιστον ἔχουν γίνει γνωστά, καμία διαδικασία συγγραφῆς σχολικῶν βιβλίων γιὰ τὸ μάθημα αὐτὸ δὲν ἔχει ξεκινήσει. Ἔτσι καὶ τὴν ἑπόμενη σχολικὴ χρονιὰ εἶναι ἀμφίβολη ἡ παροχὴ τοῦ μαθήματος αὐτοῦ. Ἐξάλλου καταδίκες μὲ χρηματικὲς ἀποζημιώσεις τὸ Ὑπουργεῖο ἀντιμετωπίζει καὶ σὲ ἄλλους τομεῖς μὲ πολὺ μεγαλύτερα χρηματικὰ ποσά, ὅπως γιὰ παράδειγμα ἐξ αἰτίας τῆς καθυστέρησης ἀναγνώρισης ἐπαγγελματικῶν δικαιωμάτων ἀποφοίτων σχολῶν κ.α. 

Στὴν παροῦσα φάση τὸ μεγαλύτερο πρόβλημα τοῦ κλάδου τῶν Θεολόγων καὶ τοῦ μαθήματος τῶν Θρησκευτικῶν εἶναι οἱ ἐλλείψεις καθηγητῶν καὶ τὰ πολλὰ κενὰ Θεολόγων στὰ σχολεῖα, ποὺ ἀφήνουν μεγάλο ἀριθμὸ μαθητῶν χωρὶς θρησκευτικὸ μάθημα ἢ σὲ κάποιες περιπτώσεις μὲ μάθημα Θρησκευτικῶν ποὺ διδάσκεται ἀπὸ Φιλολόγους. 
Οἱ προσλήψεις ἀναπληρωτῶν Θεολόγων ἔχουν δραματικὰ μειωθεῖ καὶ τὸ Ὑπουργεῖο κωφεύει στὶς σχετικὲς διαμαρτυρίες τῆς Πανελλήνιας Ἕνωσης Θεολόγων. 
Αὐτὸ εἶναι τὸ μεῖζον πρόβλημα καὶ γιὰ αὐτὸ οἱ Θεολογικὲς Σχολὲς δὲν πράττουν ὅσα θὰ ἀνέμενε κάποιος. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου