Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία τοῦ π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου, στὰ πλαίσια τῆς ἑρμηνείας ποὺ ἔγινε στὸ κήρυγμα τῆς Κυριακῆς 21 Ἰανουαρίου τοῦ 1996.
Τὸ ἠχητικὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ τὴν ὁμιλία - σὲ mp3 ἐδῶ
Ἡ εὐαγγελικὴ περικοπὴ ποὺ ἀκούσαμε πρὶν ἀπὸ λίγο περιέγραφε τὴ γνωστὴ διήγηση τῆς θεραπείας τῶν δέκα λεπρῶν, ἐκ τῶν ὁποίων μόνο ἕνας ἐπέστρεψε εὐχαριστῶν. Πολὺ συνοπτικά, πέρα ἀπὸ τὸ θαῦμα, ἡ διήγηση ἔχει μερικὲς πολὺ βαθιὲς καὶ οὐσιαστικὲς προσβάσεις οἱ ὁποῖες ἀφοροῦνε τὴ θεραπευτικὴ τῶν δικῶν μας ἰσορροπιῶν, τῶν πολυποίκιλων ἰσορροπιῶν. Νὰ τὶς προσέξουμε: ὁ Χριστὸς τὴν ὥρα ποὺ τοὺς βλέπει, τοὺς προτείνει νὰ πᾶνε στοὺς ἱερεῖς καὶ ἐκεῖνοι πηγαίνοντας θεραπεύονται. Καὶ ὁ ἕνας ἐπιστρέφει, εὐχαριστεῖ, δοξάζει τὸν Θεὸ καὶ πέφτει «ἐπὶ πρόσωπον παρὰ τὸὺς πόδας» τοῦ Ἰησοῦ.
Αὐτὰ εἶναι τὰ σημεῖα ποὺ πρέπει νὰ προσέξουμε. Κοιτᾶξτε τὰ ἐπίπεδα τῆς θεραπευτικῆς. Τὸ πρῶτο: γιατί ὁ Χριστὸς νὰ τοὺς στείλει... στοὺς ἱερεῖς; Ἀπάντηση πολὺ οὐσιαστική: τοὺς ἀποκαθιστᾶ, ὄχι ἁπλῶς πάνω στὶς προσωπικές τους ἰσορροπίες. Τοὺς κάνει καλά, καλὸ εἶναι αὐτό, ἀλλὰ εἶναι μισὸ ἂν δὲν ἀποκαταστήσει τὴ σχέση τοὺς μὲ τὴν κοινωνία καὶ δὴ μὲ ἕναν χῶρο ὅπως εἶναι οἱ ἱερεῖς, ὅπου θὰ βροῦν πραγματικὰ τὴ ζωή. Ἐπειδὴ ἐκεῖ στὸν ναὸ ἱστορεῖται ἡ ζωή, ἐκεῖ περιγράφεται ἡ ζωή, ἐκεῖ περιγράφεται ἡ ὄντως κοινωνία, πηγαίνοντας αὐτοὶ στοὺς ἱερεῖς, ἐντάσσονται κοινωνικὰ· μπορεῖ καὶ πρὶν νὰ ζοῦσαν μέσα στὴν κοινωνία, ἀλλὰ τώρα ἡ κοινωνικότητά τους γίνεται οὐσιαστικὴ καὶ γίνεται ἁγιασμένη. Αὐτὴ εἶναι μιὰ πρώτη πρόταση γιὰ τὴ θεραπευτική: ἡ ἔνταξη στὴν κοινωνία, ἀλλὰ μὲ οὐσιαστικὲς προϋποθέσεις, μὲ ἁγιασμένες προϋποθέσεις. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὁποιαδήποτε κοινωνικότητα - ἡ ἀφηρημένη κοινωνικότητα - πολλὲς φορές, ἀντὶ νὰ φέρει θεραπευτικὴ πάνω μας, μπορεῖ νὰ φέρει καὶ τραγωδία, νὰ φέρει καὶ ἱστορικὸ διχασμό. Νὰ λοιπὸν τὸ πρῶτο βῆμα, ἀλλὰ οὔτε αὐτὸ εἶναι ἀρκετό. Ἀλλὰ εἶναι οὐσιαστικὸ ὡς πρόσβαση στὴν ὁποιαδήποτε θεραπευτικὴ τῶν δικῶν μας τραυματισμένων ἰσορροπιῶν. Ἡ ἔνταξη στὴν κοινότητα ἡ οὐσιαστική, ἡ ἐν Χριστῷ ἔνταξη στὴν κοινότητα, ἡ ἁγιασμένη ἔνταξη στὴν κοινότητα. Γι' αὐτὸ καὶ τολμοῦμε νὰ ποῦμε πὼς σὲ αὐτὸν τὸν χῶρο ποὺ λέγεται Ἐκκλησία ἐκφράζεται ἡ μοναδικὴ κοινωνικότητα - ἂν ἐμεῖς μποροῦμε νὰ τὴ βροῦμε καὶ νὰ τὴ ζήσουμε.
Ἡ συνέχεια κρύβει δύο ἄλλες πτυχές. Ἀφοῦ βροῦν τὴν κοινωνικότητά τους, τὶς σχέσεις μὲ τοὺς ἄλλους, πᾶνε νὰ βροῦν ἄλλα δύο πράγματα. Τὸ πρῶτο: νὰ βροῦν τὸν ἑαυτό τους. Ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπιστροφὴ αὐτοῦ τοῦ ἑνὸς καὶ μοναδικοῦ, τὸ Εὐαγγέλιο λέει «ἰδὼν ὅτι ἰάθη», ὅτι καθαρίστηκε. Εἶδε! Αὐτὸς μπόρεσε νὰ δεῖ τὸν ἑαυτό του. Οἱ ἄλλοι αὐτὸ δὲν τὸ κάνουν. Μπορεῖ νὰ περνοῦν μόνο ἀπὸ ἕνα πρῶτο ἐπίπεδο καὶ στέκονται ἐκεῖ. Μετὰ ἔρχεται μιὰ δυνατότητα νὰ καταλάβεις αὐτὸ ποὺ εἶσαι καὶ νὰ βρεῖς τὸν ἑαυτό σου. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ στοιχεῖο του νὰ βρῶ τὸν ἑαυτό μου πάλι μόνο του δὲν εἶναι ἀρκετό. Ἂν βρίσκεις τὸν ἑαυτό σου, χωρὶς νὰ ἔχεις τὴν κοινωνικότητα, εἶναι μιὰ χαμένη ἱστορία. Ἢ ἂν βρίσκεις τὸν ἑαυτό σου, χωρὶς νὰ βρεῖς τὸν Θεό, εἶναι χαμένη ἱστορία. Ἂν βρίσκεις τὴν κοινωνία, χωρὶς νὰ βρεῖς τὸν ἑαυτό σου καὶ τὸν Θεό, εἶναι πάλι μιὰ χαμένη ἱστορία.
Βλέπετε, τρία ἐπίπεδα. Ἡ κοινωνία, ὁ ἑαυτός μου καὶ οἱ σχέση μου μὲ τὸν Θεό. Ἐδῶ βρίσκει πιὰ τὸν ἑαυτό του, μέσα σὲ ὅλο αὐτὸ τὸ κλίμα τῆς ἀνευρέσεως τῶν χαμένων ἰσορροπιῶν μὲ τὴν κοινωνία καὶ τὸν Θεό. Αὐτὸ πάλι σημαίνει πὼς ὁποιοσδήποτε ποὺ πάει νὰ βρεῖ τὸν ἑαυτό του, καὶ καλὰ κάνει νὰ βρεῖ τὸν ἑαυτό του - οἱ Πατέρες ἔχουν γράψει πάρα πολλὰ κείμενα ποὺ ἀναφέρονται στὴ στροφὴ πρὸς τὸν ἑαυτό, γιὰ τὴν γνώση τοῦ ἑαυτοῦ· αὐτὸ ὅμως οἱ Πατέρες ὅταν τὸ γράφουν, δὲν τὸ γράφουν ἁπλῶς γιὰ νὰ κάνουμε ἕνα κλείσιμο πρὸς τὸν ἑαυτό μας καὶ νὰ μείνουμε κλεισμένοι στὸν ἑαυτό μας, σπάζοντας τοὺς δεσμοὺς καὶ μὲ τὸν Θεὸ καὶ μὲ τοὺς ἀνθρώπους - ἀλλὰ εἶναι καὶ αὐτὸ οὐσιαστικὸ τὸ ἐπίπεδο: ἐντασσόμενοι στὴν κοινωνία, νὰ μὴ χαθοῦμε σὲ μιὰ μᾶζα κοινωνικότητας, νὰ μὴν ἐκφραζόμεθα ἁπλῶς μαζικά, νὰ ἔχουμε τὸ πρόσωπό μας, αὐτὸ σημαίνει «βρίσκω τὸν ἑαυτό μου»· καὶ φυσικὰ θὰ βρῶ τὸ πρόσωπό μου ἂν ἡ κοινωνία ποὺ βρίσκω, ὁ Θεὸς ποὺ βρίσκω, ὁ ἑαυτὸς ποὺ βρίσκω εἶναι ὅλα ἐν Χριστῷ. Καὶ ἔτσι λοιπόν [αὐτὸς ποὺ πάει νὰ βρεῖ τὸν ἑαυτό του] βλέπει ὅτι θεραπεύεται.
Καταλήγει στὸ ἑπόμενο στάδιο ποὺ εἶναι ἡ αἴσθηση τῆς σχέσης του μὲ τὸν Θεὸ· «εὐχαριστῶν» καὶ δοξολογῶν. Κοιτᾶξτε, ἐδῶ πέρα εἶναι τὸ πιὸ σπουδαῖο. Ἀφοῦ κάνει τὰ δύο πρῶτα - τὴν κοινωνικότητα, τὸ ὅτι βρίσκει τον ἑαυτοῦ ὡς ἔκφραση τῆς κοινωνικότητας - εὐχαριστεῖ τὸν Θεό. Τὸ «εὐχαριστῶ» τί σημαίνει; Παίρνει, πῆρε, μιὰ χάρη, πῆρε μιὰ δωρεά, ἔγινε καλὰ αὐτός. Κάτι τοῦ ἔδωσε ὁ Θεός, τοῦ ἔδωσε ἕνα δῶρο. Οἱ ἄλλοι γιατί δὲν γύρισαν; Δὲν ξέρω, ἀλλὰ μπορεῖ νὰ μὴν γύρισαν γιατί τὸ θεωροῦσαν δεδομένο. Γιατί αὐτοὶ καὶ μόνο αὐτοὶ νὰ εἶναι λεπροὶ ἢ μερικοὶ νὰ εἶναι λεπροί, ἐνῷ ὅλοι οἱ ἄλλοι νὰ ζοῦν καλά; Ἦταν «δικαίωμά τους» νὰ γίνουν καλά. Καὶ ὁ Θεός, ἔτσι θὰ σκέφτηκαν, ἀποκατέστησε τὴν ἀδικία ποὺ ἔγινε πάνω τους. Καὶ αὐτὴ ἡ σχέση εἶναι πραγματικὰ ἀνώμαλη. Γιατί ἀκριβῶς ὅταν γίνεσαι καλά, δὲν σκέφτεσαι πόσο «δικαίωμα» εἶχες νὰ γίνεις καλά. Τὸ ὅτι γίνεσαι καλά, τὸ ὅτι κάτι γίνεται πάνω σου, εἶναι μιὰ δωρεά. Καὶ ἂς ἤσουν ὁ πιὸ σιχαμένος, ἂς ἤσουν ὁ τελευταῖος. Καὶ ἂν κάποιος ἀποκατέστησε τὴν ἀδικία ποὺ σοῦ ἔγινε, δὲν μπορεῖς νὰ πεῖς «ἐντάξει, ἀδικημένος ἤμουνα καὶ τώρα εἶμαι σὲ ἰσορροπία μὲ τοὺς ἄλλους». Λάθος σκέψη, ἡ ὁποία καταστρέφει τὸν ἑαυτό μας καὶ φυσικὰ δὲν μᾶς δίνει τὴ δυνατότητα νὰ βροῦμε τὴ σχέση μας μὲ τὸν Θεό. Ὅ,τι γίνεται, καὶ ἂς εἴμαστε ἀδικούμενοι, εἶναι ὡς δωρεά. Καὶ ὅποιος ἀκριβῶς δεῖ ὅτι δὲν εἶχε κανένα «δικαίωμα» πάνω στὴ γῆ - ἐδῶ εἶναι τὸ κρυμμένο μυστικό - δὲν εἶχε «δικαίωμα», καὶ ὅλα ὅσα γίνονται εἶναι δωρεά, τότε θεραπεύεται ὁριστικά. Καὶ πιὰ δὲν ἀναμετριέται μὲ τὸν Θεὸ γιὰ τὸ πόσα τοῦ δίνει σὲ σχέση μὲ τοὺς ἄλλους, ἀλλὰ ἀναμετριέται μὲ τὸ τί ἦταν καὶ τὶ τοῦ δίνει ὁ Θεός· [σὲ αὐτὸν] ποὺ δὲν ἤξερε τίποτα, ἦταν χαμένος στὸ σκοτάδι, καὶ ὁ Θεός του δίνει αὐτά.
Σταματάει πιὰ ἡ ἀγωγὴ τῆς «ἀναζητήσεως τῶν χαμένων δικαιωμάτων». Καὶ ἂν ἀκριβῶς περάσεις ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἀγωγή, τότε θὰ μπορεῖς καὶ νὰ ἐνταχθεὶς στὴν κοινωνία καὶ νὰ βρεῖς τὸν ἑαυτό σου καὶ νὰ βρεῖς τὸν Θεό. Ἂν ἡ ἀγωγὴ εἶναι ἀκριβῶς ὅτι «ἔχουμε δικαιώματα ποὺ δὲν μᾶς τὰ δίνουνε», ποῦ νὰ βρεῖς τὴν κοινωνία, ἀφοῦ διαμαρτύρεσαι, ἀφοῦ διχάζεσαι; Ποῦ νὰ βρεῖς τὸν ἑαυτό σου καὶ νὰ σταθεὶς στὸν ἑαυτό σου, ἀφοῦ νιώθεις ταραγμένος καὶ ἀδικούμενος; Καὶ ποῦ νὰ βρεῖς τὸν Θεό, ἀφοῦ πιστεύεις ποὺ Αὐτὸς εἶναι ἡ αἰτία τῆς ἀδικίας; Καὶ τότε γίνεσαι πραγματικὰ σχιζοφρενὴς καὶ γίνεσαι τρελὸς καὶ δὲν μπορεῖς σὲ τίποτα νὰ σταθεῖς πάνω στὴ ζωή, γιατί ἀκριβῶς ὅλη ἡ ἰσορροπία σου παίχτηκε στὸ «τί δικαιώματα σοῦ πῆραν καὶ δὲν σοῦ ἔδωσαν». Καὶ αὐτός [ὁ λεπρὸς] εὐχαριστεῖ τὸν Θεὸ καὶ τὸν δοξολογεῖ καὶ βρίσκει τὸ πρόσωπό του. Βλέπετε τί λέει τὸ κείμενο: «ἔπεσεν μὲ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ παρὰ τὸὺς πόδας αὐτοῦ». Ἀλλὰ εἶχε πρόσωπον γιὰ νὰ πέσει παρὰ τοὺς πόδας Του. Ἂν δὲν εἶχε πρόσωπο, θὰ ἤτανε δοῦλος, θὰ ἦταν ἕνας ὑποκριτής, θὰ ἦταν ἕνας πραγματικὰ ὁ ἀπρόσωπος ἀδικούμενος, θὰ ἦταν ἡ μᾶζα τῶν ἀδικουμένων, ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ φωνάξει ἢ διαμαρτύρεται κρυφά.
Δεκάδες πτυχὲς ἀνακαλύπτονται μέσα ἀπὸ αὐτὸ τὸ κείμενο, ποὺ ἀφοροῦν, ὅπως εἶπα στὴν ἀρχή, τὴν ἀνεύρεση τῆς χαμένης ἰσορροπίας ποὺ ἔχουμε μέσα μας καὶ τῆς θεραπευτικῆς της ποὺ περνάει ἀπὸ αὐτὰ τὰ τρία στάδια. Καὶ προσέξτε, νὰ τὸ θυμηθοῦμε: Ἡ θεραπεία εἶναι ὁλοκληρωτική [μόνο] ἂν περάσει καὶ ἀπὸ τὰ τρία τὰ στάδια. Ἡ ἀποσπασματικὴ θεραπεία οἰονεί, δηλαδὴ περίπου, θεραπεύει ἀλλὰ μᾶς ἐπιστρέφει πάλι σὲ μιὰ χειρότερη κατάσταση, ὅπου εἴμασταν πίσω. Ἂν λοιπὸν θέλετε πραγματικὰ νὰ βρεῖτε ἰσορροπίες ποὺ φαίνονται χαμένες στὴν κοινωνικότητά μας, στὴ σχέση μὲ τὸν ἑαυτό μας καὶ στὴ σχέση μὲ τὸν Θεό, καὶ τὸ σχῆμα αὐτὸ νὰ λειτουργήσετε! Ὁλοκληρωμένα νὰ τὸ λειτουργήσετε! Καὶ προπάντων, τοὐλάχιστον σὲ αὐτὸν τὸν χῶρο ποὺ λέγεται Ἐκκλησία, νὰ σταματήσει ἡ ἰσορροπία τῆς «ἀνευρέσεως τῶν χαμένων δικαιωμάτων».
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Αὐτὰ εἶναι τὰ σημεῖα ποὺ πρέπει νὰ προσέξουμε. Κοιτᾶξτε τὰ ἐπίπεδα τῆς θεραπευτικῆς. Τὸ πρῶτο: γιατί ὁ Χριστὸς νὰ τοὺς στείλει... στοὺς ἱερεῖς; Ἀπάντηση πολὺ οὐσιαστική: τοὺς ἀποκαθιστᾶ, ὄχι ἁπλῶς πάνω στὶς προσωπικές τους ἰσορροπίες. Τοὺς κάνει καλά, καλὸ εἶναι αὐτό, ἀλλὰ εἶναι μισὸ ἂν δὲν ἀποκαταστήσει τὴ σχέση τοὺς μὲ τὴν κοινωνία καὶ δὴ μὲ ἕναν χῶρο ὅπως εἶναι οἱ ἱερεῖς, ὅπου θὰ βροῦν πραγματικὰ τὴ ζωή. Ἐπειδὴ ἐκεῖ στὸν ναὸ ἱστορεῖται ἡ ζωή, ἐκεῖ περιγράφεται ἡ ζωή, ἐκεῖ περιγράφεται ἡ ὄντως κοινωνία, πηγαίνοντας αὐτοὶ στοὺς ἱερεῖς, ἐντάσσονται κοινωνικὰ· μπορεῖ καὶ πρὶν νὰ ζοῦσαν μέσα στὴν κοινωνία, ἀλλὰ τώρα ἡ κοινωνικότητά τους γίνεται οὐσιαστικὴ καὶ γίνεται ἁγιασμένη. Αὐτὴ εἶναι μιὰ πρώτη πρόταση γιὰ τὴ θεραπευτική: ἡ ἔνταξη στὴν κοινωνία, ἀλλὰ μὲ οὐσιαστικὲς προϋποθέσεις, μὲ ἁγιασμένες προϋποθέσεις. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὁποιαδήποτε κοινωνικότητα - ἡ ἀφηρημένη κοινωνικότητα - πολλὲς φορές, ἀντὶ νὰ φέρει θεραπευτικὴ πάνω μας, μπορεῖ νὰ φέρει καὶ τραγωδία, νὰ φέρει καὶ ἱστορικὸ διχασμό. Νὰ λοιπὸν τὸ πρῶτο βῆμα, ἀλλὰ οὔτε αὐτὸ εἶναι ἀρκετό. Ἀλλὰ εἶναι οὐσιαστικὸ ὡς πρόσβαση στὴν ὁποιαδήποτε θεραπευτικὴ τῶν δικῶν μας τραυματισμένων ἰσορροπιῶν. Ἡ ἔνταξη στὴν κοινότητα ἡ οὐσιαστική, ἡ ἐν Χριστῷ ἔνταξη στὴν κοινότητα, ἡ ἁγιασμένη ἔνταξη στὴν κοινότητα. Γι' αὐτὸ καὶ τολμοῦμε νὰ ποῦμε πὼς σὲ αὐτὸν τὸν χῶρο ποὺ λέγεται Ἐκκλησία ἐκφράζεται ἡ μοναδικὴ κοινωνικότητα - ἂν ἐμεῖς μποροῦμε νὰ τὴ βροῦμε καὶ νὰ τὴ ζήσουμε.
Ἡ συνέχεια κρύβει δύο ἄλλες πτυχές. Ἀφοῦ βροῦν τὴν κοινωνικότητά τους, τὶς σχέσεις μὲ τοὺς ἄλλους, πᾶνε νὰ βροῦν ἄλλα δύο πράγματα. Τὸ πρῶτο: νὰ βροῦν τὸν ἑαυτό τους. Ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπιστροφὴ αὐτοῦ τοῦ ἑνὸς καὶ μοναδικοῦ, τὸ Εὐαγγέλιο λέει «ἰδὼν ὅτι ἰάθη», ὅτι καθαρίστηκε. Εἶδε! Αὐτὸς μπόρεσε νὰ δεῖ τὸν ἑαυτό του. Οἱ ἄλλοι αὐτὸ δὲν τὸ κάνουν. Μπορεῖ νὰ περνοῦν μόνο ἀπὸ ἕνα πρῶτο ἐπίπεδο καὶ στέκονται ἐκεῖ. Μετὰ ἔρχεται μιὰ δυνατότητα νὰ καταλάβεις αὐτὸ ποὺ εἶσαι καὶ νὰ βρεῖς τὸν ἑαυτό σου. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ στοιχεῖο του νὰ βρῶ τὸν ἑαυτό μου πάλι μόνο του δὲν εἶναι ἀρκετό. Ἂν βρίσκεις τὸν ἑαυτό σου, χωρὶς νὰ ἔχεις τὴν κοινωνικότητα, εἶναι μιὰ χαμένη ἱστορία. Ἢ ἂν βρίσκεις τὸν ἑαυτό σου, χωρὶς νὰ βρεῖς τὸν Θεό, εἶναι χαμένη ἱστορία. Ἂν βρίσκεις τὴν κοινωνία, χωρὶς νὰ βρεῖς τὸν ἑαυτό σου καὶ τὸν Θεό, εἶναι πάλι μιὰ χαμένη ἱστορία.
Βλέπετε, τρία ἐπίπεδα. Ἡ κοινωνία, ὁ ἑαυτός μου καὶ οἱ σχέση μου μὲ τὸν Θεό. Ἐδῶ βρίσκει πιὰ τὸν ἑαυτό του, μέσα σὲ ὅλο αὐτὸ τὸ κλίμα τῆς ἀνευρέσεως τῶν χαμένων ἰσορροπιῶν μὲ τὴν κοινωνία καὶ τὸν Θεό. Αὐτὸ πάλι σημαίνει πὼς ὁποιοσδήποτε ποὺ πάει νὰ βρεῖ τὸν ἑαυτό του, καὶ καλὰ κάνει νὰ βρεῖ τὸν ἑαυτό του - οἱ Πατέρες ἔχουν γράψει πάρα πολλὰ κείμενα ποὺ ἀναφέρονται στὴ στροφὴ πρὸς τὸν ἑαυτό, γιὰ τὴν γνώση τοῦ ἑαυτοῦ· αὐτὸ ὅμως οἱ Πατέρες ὅταν τὸ γράφουν, δὲν τὸ γράφουν ἁπλῶς γιὰ νὰ κάνουμε ἕνα κλείσιμο πρὸς τὸν ἑαυτό μας καὶ νὰ μείνουμε κλεισμένοι στὸν ἑαυτό μας, σπάζοντας τοὺς δεσμοὺς καὶ μὲ τὸν Θεὸ καὶ μὲ τοὺς ἀνθρώπους - ἀλλὰ εἶναι καὶ αὐτὸ οὐσιαστικὸ τὸ ἐπίπεδο: ἐντασσόμενοι στὴν κοινωνία, νὰ μὴ χαθοῦμε σὲ μιὰ μᾶζα κοινωνικότητας, νὰ μὴν ἐκφραζόμεθα ἁπλῶς μαζικά, νὰ ἔχουμε τὸ πρόσωπό μας, αὐτὸ σημαίνει «βρίσκω τὸν ἑαυτό μου»· καὶ φυσικὰ θὰ βρῶ τὸ πρόσωπό μου ἂν ἡ κοινωνία ποὺ βρίσκω, ὁ Θεὸς ποὺ βρίσκω, ὁ ἑαυτὸς ποὺ βρίσκω εἶναι ὅλα ἐν Χριστῷ. Καὶ ἔτσι λοιπόν [αὐτὸς ποὺ πάει νὰ βρεῖ τὸν ἑαυτό του] βλέπει ὅτι θεραπεύεται.
Καταλήγει στὸ ἑπόμενο στάδιο ποὺ εἶναι ἡ αἴσθηση τῆς σχέσης του μὲ τὸν Θεὸ· «εὐχαριστῶν» καὶ δοξολογῶν. Κοιτᾶξτε, ἐδῶ πέρα εἶναι τὸ πιὸ σπουδαῖο. Ἀφοῦ κάνει τὰ δύο πρῶτα - τὴν κοινωνικότητα, τὸ ὅτι βρίσκει τον ἑαυτοῦ ὡς ἔκφραση τῆς κοινωνικότητας - εὐχαριστεῖ τὸν Θεό. Τὸ «εὐχαριστῶ» τί σημαίνει; Παίρνει, πῆρε, μιὰ χάρη, πῆρε μιὰ δωρεά, ἔγινε καλὰ αὐτός. Κάτι τοῦ ἔδωσε ὁ Θεός, τοῦ ἔδωσε ἕνα δῶρο. Οἱ ἄλλοι γιατί δὲν γύρισαν; Δὲν ξέρω, ἀλλὰ μπορεῖ νὰ μὴν γύρισαν γιατί τὸ θεωροῦσαν δεδομένο. Γιατί αὐτοὶ καὶ μόνο αὐτοὶ νὰ εἶναι λεπροὶ ἢ μερικοὶ νὰ εἶναι λεπροί, ἐνῷ ὅλοι οἱ ἄλλοι νὰ ζοῦν καλά; Ἦταν «δικαίωμά τους» νὰ γίνουν καλά. Καὶ ὁ Θεός, ἔτσι θὰ σκέφτηκαν, ἀποκατέστησε τὴν ἀδικία ποὺ ἔγινε πάνω τους. Καὶ αὐτὴ ἡ σχέση εἶναι πραγματικὰ ἀνώμαλη. Γιατί ἀκριβῶς ὅταν γίνεσαι καλά, δὲν σκέφτεσαι πόσο «δικαίωμα» εἶχες νὰ γίνεις καλά. Τὸ ὅτι γίνεσαι καλά, τὸ ὅτι κάτι γίνεται πάνω σου, εἶναι μιὰ δωρεά. Καὶ ἂς ἤσουν ὁ πιὸ σιχαμένος, ἂς ἤσουν ὁ τελευταῖος. Καὶ ἂν κάποιος ἀποκατέστησε τὴν ἀδικία ποὺ σοῦ ἔγινε, δὲν μπορεῖς νὰ πεῖς «ἐντάξει, ἀδικημένος ἤμουνα καὶ τώρα εἶμαι σὲ ἰσορροπία μὲ τοὺς ἄλλους». Λάθος σκέψη, ἡ ὁποία καταστρέφει τὸν ἑαυτό μας καὶ φυσικὰ δὲν μᾶς δίνει τὴ δυνατότητα νὰ βροῦμε τὴ σχέση μας μὲ τὸν Θεό. Ὅ,τι γίνεται, καὶ ἂς εἴμαστε ἀδικούμενοι, εἶναι ὡς δωρεά. Καὶ ὅποιος ἀκριβῶς δεῖ ὅτι δὲν εἶχε κανένα «δικαίωμα» πάνω στὴ γῆ - ἐδῶ εἶναι τὸ κρυμμένο μυστικό - δὲν εἶχε «δικαίωμα», καὶ ὅλα ὅσα γίνονται εἶναι δωρεά, τότε θεραπεύεται ὁριστικά. Καὶ πιὰ δὲν ἀναμετριέται μὲ τὸν Θεὸ γιὰ τὸ πόσα τοῦ δίνει σὲ σχέση μὲ τοὺς ἄλλους, ἀλλὰ ἀναμετριέται μὲ τὸ τί ἦταν καὶ τὶ τοῦ δίνει ὁ Θεός· [σὲ αὐτὸν] ποὺ δὲν ἤξερε τίποτα, ἦταν χαμένος στὸ σκοτάδι, καὶ ὁ Θεός του δίνει αὐτά.
Σταματάει πιὰ ἡ ἀγωγὴ τῆς «ἀναζητήσεως τῶν χαμένων δικαιωμάτων». Καὶ ἂν ἀκριβῶς περάσεις ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἀγωγή, τότε θὰ μπορεῖς καὶ νὰ ἐνταχθεὶς στὴν κοινωνία καὶ νὰ βρεῖς τὸν ἑαυτό σου καὶ νὰ βρεῖς τὸν Θεό. Ἂν ἡ ἀγωγὴ εἶναι ἀκριβῶς ὅτι «ἔχουμε δικαιώματα ποὺ δὲν μᾶς τὰ δίνουνε», ποῦ νὰ βρεῖς τὴν κοινωνία, ἀφοῦ διαμαρτύρεσαι, ἀφοῦ διχάζεσαι; Ποῦ νὰ βρεῖς τὸν ἑαυτό σου καὶ νὰ σταθεὶς στὸν ἑαυτό σου, ἀφοῦ νιώθεις ταραγμένος καὶ ἀδικούμενος; Καὶ ποῦ νὰ βρεῖς τὸν Θεό, ἀφοῦ πιστεύεις ποὺ Αὐτὸς εἶναι ἡ αἰτία τῆς ἀδικίας; Καὶ τότε γίνεσαι πραγματικὰ σχιζοφρενὴς καὶ γίνεσαι τρελὸς καὶ δὲν μπορεῖς σὲ τίποτα νὰ σταθεῖς πάνω στὴ ζωή, γιατί ἀκριβῶς ὅλη ἡ ἰσορροπία σου παίχτηκε στὸ «τί δικαιώματα σοῦ πῆραν καὶ δὲν σοῦ ἔδωσαν». Καὶ αὐτός [ὁ λεπρὸς] εὐχαριστεῖ τὸν Θεὸ καὶ τὸν δοξολογεῖ καὶ βρίσκει τὸ πρόσωπό του. Βλέπετε τί λέει τὸ κείμενο: «ἔπεσεν μὲ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ παρὰ τὸὺς πόδας αὐτοῦ». Ἀλλὰ εἶχε πρόσωπον γιὰ νὰ πέσει παρὰ τοὺς πόδας Του. Ἂν δὲν εἶχε πρόσωπο, θὰ ἤτανε δοῦλος, θὰ ἦταν ἕνας ὑποκριτής, θὰ ἦταν ἕνας πραγματικὰ ὁ ἀπρόσωπος ἀδικούμενος, θὰ ἦταν ἡ μᾶζα τῶν ἀδικουμένων, ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ φωνάξει ἢ διαμαρτύρεται κρυφά.
Δεκάδες πτυχὲς ἀνακαλύπτονται μέσα ἀπὸ αὐτὸ τὸ κείμενο, ποὺ ἀφοροῦν, ὅπως εἶπα στὴν ἀρχή, τὴν ἀνεύρεση τῆς χαμένης ἰσορροπίας ποὺ ἔχουμε μέσα μας καὶ τῆς θεραπευτικῆς της ποὺ περνάει ἀπὸ αὐτὰ τὰ τρία στάδια. Καὶ προσέξτε, νὰ τὸ θυμηθοῦμε: Ἡ θεραπεία εἶναι ὁλοκληρωτική [μόνο] ἂν περάσει καὶ ἀπὸ τὰ τρία τὰ στάδια. Ἡ ἀποσπασματικὴ θεραπεία οἰονεί, δηλαδὴ περίπου, θεραπεύει ἀλλὰ μᾶς ἐπιστρέφει πάλι σὲ μιὰ χειρότερη κατάσταση, ὅπου εἴμασταν πίσω. Ἂν λοιπὸν θέλετε πραγματικὰ νὰ βρεῖτε ἰσορροπίες ποὺ φαίνονται χαμένες στὴν κοινωνικότητά μας, στὴ σχέση μὲ τὸν ἑαυτό μας καὶ στὴ σχέση μὲ τὸν Θεό, καὶ τὸ σχῆμα αὐτὸ νὰ λειτουργήσετε! Ὁλοκληρωμένα νὰ τὸ λειτουργήσετε! Καὶ προπάντων, τοὐλάχιστον σὲ αὐτὸν τὸν χῶρο ποὺ λέγεται Ἐκκλησία, νὰ σταματήσει ἡ ἰσορροπία τῆς «ἀνευρέσεως τῶν χαμένων δικαιωμάτων».
Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια κειμένου
Ἑλένη Κονδύλη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου